bg1.1
dhåtaräñöra uväca
dharma-kñetre kuru-kñetre
 samavetä yuyutsavaù
mämakäù päëòaväç caiva
 kim akurvata saïjaya
bg1.2
saïjaya uväca
dåñövä tu päëòavänékaà
 vyüòhaà duryodhanas tadä
äcäryam upasaìgamya
 räjä vacanam abravét
bg1.3
paçyaitäà päëòu-puträëäm
 äcärya mahatéà camüm
vyüòhäà drupada-putreëa
 tava çiñyeëa dhématä
bg1.4
atra çürä maheñväsä
 bhémärjuna-samä yudhi
yuyudhäno viräöaç ca
 drupadaç ca mahä-rathaù
bg1.5
dhåñöaketuç cekitänaù
 käçi-räjaç ca véryavän
purujit kuntibhojaç ca
 çaibyaç ca nara-puìgavaù
bg1.6
yudhämanyuç ca vikränta
 uttamaujäç ca véryavän
saubhadro draupadeyäç ca
 sarva eva mahä-rathäù
bg1.7
asmäkaà tu viçiñöä ye
 tän nibodha dvijottama
näyakä mama sainyasya
 saàjïärthaà tän bravémi te
bg1.8
bhavän bhéñmaç ca karëaç ca
 kåpaç ca samitià-jayaù
açvatthämä vikarëaç ca
 saumadattis tathaiva ca
bg1.9
anye ca bahavaù çürä
 mad-arthe tyakta-jévitäù
nänä-çastra-praharaëäù
 sarve yuddha-viçäradäù
bg1.10
aparyäptaà tad asmäkaà
 balaà bhéñmäbhirakñitam
paryäptaà tv idam eteñäà
 balaà bhémäbhirakñitam
bg1.11
ayaneñu ca sarveñu
 yathä-bhägam avasthitäù
bhéñmam eväbhirakñantu
 bhavantaù sarva eva hi
bg1.12
tasya saïjanayan harñaà
 kuru-våddhaù pitämahaù
siàha-nädaà vinadyoccaiù
 çaìkhaà dadhmau pratäpavän
bg1.13
tataù çaìkhäç ca bheryaç ca
 paëavänaka-gomukhäù
sahasaiväbhyahanyanta
 sa çabdas tumulo ’bhavat
bg1.14
tataù çvetair hayair yukte
 mahati syandane sthitau
mädhavaù päëòavaç caiva
 divyau çaìkhau pradadhmatuù
bg1.15
päïcajanyaà håñékeço
 devadattaà dhanaïjayaù
pauëòraà dadhmau mahä-çaìkhaà
 bhéma-karmä våkodaraù
bg1.16
anantavijayaà räjä
 kunté-putro yudhiñöhiraù
nakulaù sahadevaç ca
 sughoña-maëipuñpakau
bg1.17
käçyaç ca parameñväsaù
 çikhaëòé ca mahä-rathaù
dhåñöadyumno viräöaç ca
 sätyakiç cäparäjitaù
bg1.18
drupado draupadeyäç ca
 sarvaçaù påthivé-pate
saubhadraç ca mahä-bähuù
 çaìkhän dadhmuù påthak påthak
bg1.19
sa ghoño dhärtaräñöräëäà
 hådayäni vyadärayat
nabhaç ca påthivéà caiva
 tumulo ’bhyanunädayan
bg1.20
atha vyavasthitän dåñövä
 dhärtaräñörän kapi-dhvajaù
pravåtte çastra-sampäte
 dhanur udyamya päëòavaù
håñékeçaà tadä väkyam
 idam äha mahé-pate
bg1.21
arjuna uväca
senayor ubhayor madhye
 rathaà sthäpaya me ’cyuta
yävad etän nirékñe ’haà
 yoddhu-kämän avasthitän
bg1.22
kair mayä saha yoddhavyam
 asmin raëa-samudyame
bg1.23
yotsyamänän avekñe ’haà
 ya ete ’tra samägatäù
dhärtaräñörasya durbuddher
 yuddhe priya-cikérñavaù
bg1.24
saïjaya uväca
evam ukto håñékeço
 guòäkeçena bhärata
senayor ubhayor madhye
 sthäpayitvä rathottamam
bg1.25
bhéñma-droëa-pramukhataù
 sarveñäà ca mahé-kñitäm
uväca pärtha paçyaitän
 samavetän kurün iti
bg1.26
taträpaçyat sthitän pärthaù
 pitèn atha pitämahän
äcäryän mätulän bhrätèn
 puträn pauträn sakhéàs tathä
çvaçurän suhådaç caiva
 senayor ubhayor api
bg1.27
tän samékñya sa kaunteyaù
 sarvän bandhün avasthitän
kåpayä parayäviñöo
 viñédann idam abravét
bg1.28
arjuna uväca
dåñövemaà sva-janaà kåñëa
 yuyutsuà samupasthitam
sédanti mama gäträëi
 mukhaà ca pariçuñyati
bg1.29
vepathuç ca çarére me
 roma-harñaç ca jäyate
gäëòévaà sraàsate hastät
 tvak caiva paridahyate
bg1.30
na ca çaknomy avasthätuà
 bhramatéva ca me manaù
nimittäni ca paçyämi
 viparétäni keçava
bg1.31
na ca çreyo ’nupaçyämi
 hatvä sva-janam ähave
na käìkñe vijayaà kåñëa
 na ca räjyaà sukhäni ca
bg1.32
kià no räjyena govinda
 kià bhogair jévitena vä
yeñäm arthe käìkñitaà no
 räjyaà bhogäù sukhäni ca
bg1.33
ta ime ’vasthitä yuddhe
 präëäàs tyaktvä dhanäni ca
äcäryäù pitaraù puträs
 tathaiva ca pitämahäù
bg1.34
mätuläù çvaçuräù pauträù
 çyäläù sambandhinas tathä
etän na hantum icchämi
 ghnato ’pi madhusüdana
bg1.35
api trai-lokya-räjyasya
 hetoù kià nu mahé-kåte
nihatya dhärtaräñörän naù
 kä prétiù syäj janärdana
bg1.36
päpam eväçrayed asmän
 hatvaitän ätatäyinaù
tasmän närhä vayaà hantuà
 dhärtaräñörän sa-bändhavän
sva-janaà hi kathaà hatvä
 sukhinaù syäma mädhava
bg1.37
yady apy ete na paçyanti
 lobhopahata-cetasaù
kula-kñaya-kåtaà doñaà
 mitra-drohe ca pätakam
bg1.38
kathaà na jïeyam asmäbhiù
 päpäd asmän nivartitum
kula-kñaya-kåtaà doñaà
 prapaçyadbhir janärdana
bg1.39
kula-kñaye praëaçyanti
 kula-dharmäù sanätanäù
dharme nañöe kulaà kåtsnam
 adharmo ’bhibhavaty uta
bg1.40
adharmäbhibhavät kåñëa
 praduñyanti kula-striyaù
stréñu duñöäsu värñëeya
 jäyate varëa-saìkaraù
bg1.41
saìkaro narakäyaiva
 kula-ghnänäà kulasya ca
patanti pitaro hy eñäà
 lupta-piëòodaka-kriyäù
bg1.42
doñair etaiù kula-ghnänäà
 varëa-saìkara-kärakaiù
utsädyante jäti-dharmäù
 kula-dharmäç ca çäçvatäù
bg1.43
utsanna-kula-dharmäëäà
 manuñyäëäà janärdana
narake niyataà väso
 bhavatéty anuçuçruma
bg1.44
aho bata mahat päpaà
 kartuà vyavasitä vayam
yad räjya-sukha-lobhena
 hantuà sva-janam udyatäù
bg1.45
yadi mäm apratékäram
 açastraà çastra-päëayaù
dhärtaräñörä raëe hanyus
 tan me kñema-taraà bhavet
bg1.46
saïjaya uväca
evam uktvärjunaù saìkhye
 rathopastha upäviçat
visåjya sa-çaraà cäpaà
 çoka-saàvigna-mänasaù

bg2.1
saïjaya uväca
taà tathä kåpayäviñöam
 açru-pürëäkulekñaëam
viñédantam idaà väkyam
 uväca madhusüdanaù
bg2.2
çré-bhagavän uväca
kutas tvä kaçmalam idaà
 viñame samupasthitam
anärya-juñöam asvargyam
 akérti-karam arjuna
bg2.3
klaibyaà mä sma gamaù pärtha
 naitat tvayy upapadyate
kñudraà hådaya-daurbalyaà
 tyaktvottiñöha paran-tapa
bg2.4
arjuna uväca
kathaà bhéñmam ahaà saìkhye
 droëaà ca madhusüdana
iñubhiù pratiyotsyämi
 püjärhäv ari-südana
bg2.5
gurün ahatvä hi mahänubhävän
 çreyo bhoktuà bhaikñyam apéha loke
hatvärtha-kämäàs tu gurün ihaiva
 bhuïjéya bhogän rudhira-pradigdhän
bg2.6
na caitad vidmaù kataran no garéyo
 yad vä jayema yadi vä no jayeyuù
yän eva hatvä na jijéviñämas
 te ’vasthitäù pramukhe dhärtaräñöräù
bg2.7
kärpaëya-doñopahata-svabhävaù
 påcchämi tväà dharma-sammüòha-cetäù
yac chreyaù syän niçcitaà brühi tan me
 çiñyas te ’haà çädhi mäà tväà prapannam
bg2.8
na hi prapaçyämi mamäpanudyäd
 yac chokam ucchoñaëam indriyäëäm
aväpya bhümäv asapatnam åddhaà
 räjyaà suräëäm api cädhipatyam
bg2.9
saïjaya uväca
evam uktvä håñékeçaà
 guòäkeçaù paran-tapaù
na yotsya iti govindam
 uktvä tüñëéà babhüva ha
bg2.10
tam uväca håñékeçaù
 prahasann iva bhärata
senayor ubhayor madhye
 viñédantam idaà vacaù
bg2.11
çré-bhagavän uväca
açocyän anvaçocas tvaà
 prajïä-vädäàç ca bhäñase
gatäsün agatäsüàç ca
 nänuçocanti paëòitäù
bg2.12
na tv evähaà jätu näsaà
 na tvaà neme janädhipäù
na caiva na bhaviñyämaù
 sarve vayam ataù param
bg2.13
dehino ’smin yathä dehe
 kaumäraà yauvanaà jarä
tathä dehäntara-präptir
 dhéras tatra na muhyati
bg2.14
mäträ-sparçäs tu kaunteya
 çétoñëa-sukha-duùkha-däù
ägamäpäyino ’nityäs
 täàs titikñasva bhärata
bg2.15
yaà hi na vyathayanty ete
 puruñaà puruñarñabha
sama-duùkha-sukhaà dhéraà
 so ’måtatväya kalpate
bg2.16
näsato vidyate bhävo
 näbhävo vidyate sataù
ubhayor api dåñöo ’ntas
 tv anayos tattva-darçibhiù
bg2.17
avinäçi tu tad viddhi
 yena sarvam idaà tatam
vinäçam avyayasyäsya
 na kaçcit kartum arhati
bg2.18
antavanta ime dehä
 nityasyoktäù çarériëaù
anäçino ’prameyasya
 tasmäd yudhyasva bhärata
bg2.19
ya enaà vetti hantäraà
 yaç cainaà manyate hatam
ubhau tau na vijänéto
 näyaà hanti na hanyate
bg2.20
na jäyate mriyate vä kadäcin
näyaà bhütvä bhavitä vä na bhüyaù
ajo nityaù çäçvato ’yaà puräëo
na hanyate hanyamäne çarére
bg2.21
vedävinäçinaà nityaà
 ya enam ajam avyayam
kathaà sa puruñaù pärtha
 kaà ghätayati hanti kam
bg2.22
väsäàsi jérëäni yathä vihäya
 naväni gåhëäti naro ’paräëi
tathä çaréräëi vihäya jérëäny
 anyäni saàyäti naväni dehé
bg2.23
nainaà chindanti çasträëi
 nainaà dahati pävakaù
na cainaà kledayanty äpo
 na çoñayati märutaù
bg2.24
acchedyo ’yam adähyo ’yam
 akledyo ’çoñya eva ca
nityaù sarva-gataù sthäëur
 acalo ’yaà sanätanaù
bg2.25
avyakto ’yam acintyo ’yam
 avikäryo ’yam ucyate
tasmäd evaà viditvainaà
 nänuçocitum arhasi
bg2.26
atha cainaà nitya-jätaà
 nityaà vä manyase måtam
tathäpi tvaà mahä-bäho
 nainaà çocitum arhasi
bg2.27
jätasya hi dhruvo måtyur
 dhruvaà janma måtasya ca
tasmäd aparihärye ’rthe
 na tvaà çocitum arhasi
bg2.28
avyaktädéni bhütäni
 vyakta-madhyäni bhärata
avyakta-nidhanäny eva
 tatra kä paridevanä
bg2.29
äçcarya-vat paçyati kaçcid enam
 äçcarya-vad vadati tathaiva cänyaù
äçcarya-vac cainam anyaù çåëoti
 çrutväpy enaà veda na caiva kaçcit
bg2.30
dehé nityam avadhyo ’yaà
 dehe sarvasya bhärata
tasmät sarväëi bhütäni
 na tvaà çocitum arhasi
bg2.31
sva-dharmam api cävekñya
 na vikampitum arhasi
dharmyäd dhi yuddhäc chreyo ’nyat
 kñatriyasya na vidyate
bg2.32
yadåcchayä copapannaà
 svarga-dväram apävåtam
sukhinaù kñatriyäù pärtha
 labhante yuddham édåçam
bg2.33
atha cet tvam imaà dharmyaà
 saìgrämaà na kariñyasi
tataù sva-dharmaà kértià ca
 hitvä päpam aväpsyasi
bg2.34
akértià cäpi bhütäni
 kathayiñyanti te ’vyayäm
sambhävitasya cäkértir
 maraëäd atiricyate
bg2.35
bhayäd raëäd uparataà
 maàsyante tväà mahä-rathäù
yeñäà ca tvaà bahu-mato
 bhütvä yäsyasi läghavam
bg2.36
aväcya-vädäàç ca bahün
 vadiñyanti tavähitäù
nindantas tava sämarthyaà
 tato duùkha-taraà nu kim
bg2.37
hato vä präpsyasi svargaà
 jitvä vä bhokñyase mahém
tasmäd uttiñöha kaunteya
 yuddhäya kåta-niçcayaù
bg2.38
sukha-duùkhe same kåtvä
 läbhäläbhau jayäjayau
tato yuddhäya yujyasva
 naivaà päpam aväpsyasi
bg2.39
eñä te ’bhihitä säìkhye
 buddhir yoge tv imäà çåëu
buddhyä yukto yayä pärtha
 karma-bandhaà prahäsyasi
bg2.40
nehäbhikrama-näço ’sti
 pratyaväyo na vidyate
sv-alpam apy asya dharmasya
 träyate mahato bhayät
bg2.41
vyavasäyätmikä buddhir
 ekeha kuru-nandana
bahu-çäkhä hy anantäç ca
 buddhayo ’vyavasäyinäm
bg2.42
yäm imäà puñpitäà väcaà
 pravadanty avipaçcitaù
veda-väda-ratäù pärtha
 nänyad astéti vädinaù
bg2.43
kämätmänaù svarga-parä
 janma-karma-phala-pradäm
kriyä-viçeña-bahuläà
 bhogaiçvarya-gatià prati
bg2.44
bhogaiçvarya-prasaktänäà
 tayäpahåta-cetasäm
vyavasäyätmikä buddhiù
 samädhau na vidhéyate
bg2.45
trai-guëya-viñayä vedä
 nistrai-guëyo bhavärjuna
nirdvandvo nitya-sattva-stho
 niryoga-kñema ätmavän
bg2.46
yävän artha uda-päne
 sarvataù samplutodake
tävän sarveñu vedeñu
 brähmaëasya vijänataù
bg2.47
karmaëy evädhikäras te
 mä phaleñu kadäcana
mä karma-phala-hetur bhür
 mä te saìgo ’stv akarmaëi
bg2.48
yoga-sthaù kuru karmäëi
 saìgaà tyaktvä dhanaïjaya
siddhy-asiddhyoù samo bhütvä
 samatvaà yoga ucyate
bg2.49
düreëa hy avaraà karma
 buddhi-yogäd dhanaïjaya
buddhau çaraëam anviccha
 kåpaëäù phala-hetavaù
bg2.50
buddhi-yukto jahätéha
 ubhe sukåta-duñkåte
tasmäd yogäya yujyasva
 yogaù karmasu kauçalam
bg2.51
karma-jaà buddhi-yuktä hi
 phalaà tyaktvä manéñiëaù
janma-bandha-vinirmuktäù
 padaà gacchanty anämayam
bg2.52
yadä te moha-kalilaà
 buddhir vyatitariñyati
tadä gantäsi nirvedaà
 çrotavyasya çrutasya ca
bg2.53
çruti-vipratipannä te
 yadä sthäsyati niçcalä
samädhäv acalä buddhis
 tadä yogam aväpsyasi
bg2.54
arjuna uväca
sthita-prajïasya kä bhäñä
 samädhi-sthasya keçava
sthita-dhéù kià prabhäñeta
 kim äséta vrajeta kim
bg2.55
çré-bhagavän uväca
prajahäti yadä kämän
 sarvän pärtha mano-gatän
ätmany evätmanä tuñöaù
 sthita-prajïas tadocyate
bg2.56
duùkheñv anudvigna-manäù
 sukheñu vigata-spåhaù
véta-räga-bhaya-krodhaù
 sthita-dhér munir ucyate
bg2.57
yaù sarvatränabhisnehas
 tat tat präpya çubhäçubham
näbhinandati na dveñöi
 tasya prajïä pratiñöhitä
bg2.58
yadä saàharate cäyaà
 kürmo ’ìgänéva sarvaçaù
indriyäëéndriyärthebhyas
 tasya prajïä pratiñöhitä
bg2.59
viñayä vinivartante
 nirähärasya dehinaù
rasa-varjaà raso ’py asya
 paraà dåñövä nivartate
bg2.60
yatato hy api kaunteya
 puruñasya vipaçcitaù
indriyäëi pramäthéni
 haranti prasabhaà manaù
bg2.61
täni sarväëi saàyamya
 yukta äséta mat-paraù
vaçe hi yasyendriyäëi
 tasya prajïä pratiñöhitä
bg2.62
dhyäyato viñayän puàsaù
 saìgas teñüpajäyate
saìgät saïjäyate kämaù
 kämät krodho ’bhijäyate
bg2.63
krodhäd bhavati sammohaù
 sammohät småti-vibhramaù
småti-bhraàçäd buddhi-näço
 buddhi-näçät praëaçyati
bg2.64
räga-dveña-vimuktais tu
 viñayän indriyaiç caran
ätma-vaçyair vidheyätmä
 prasädam adhigacchati
bg2.65
prasäde sarva-duùkhänäà
 hänir asyopajäyate
prasanna-cetaso hy äçu
 buddhiù paryavatiñöhate
bg2.66
nästi buddhir ayuktasya
 na cäyuktasya bhävanä
na cäbhävayataù çäntir
 açäntasya kutaù sukham
bg2.67
indriyäëäà hi caratäà
 yan mano ’nuvidhéyate
tad asya harati prajïäà
 väyur nävam ivämbhasi
bg2.68
tasmäd yasya mahä-bäho
 nigåhétäni sarvaçaù
indriyäëéndriyärthebhyas
 tasya prajïä pratiñöhitä
bg2.69
yä niçä sarva-bhütänäà
 tasyäà jägarti saàyamé
yasyäà jägrati bhütäni
 sä niçä paçyato muneù
bg2.70
äpüryamäëam acala-pratiñöhaà
samudram äpaù praviçanti yadvat
tadvat kämä yaà praviçanti sarve
sa çäntim äpnoti na käma-kämé
bg2.71
vihäya kämän yaù sarvän
 pumäàç carati nispåhaù
nirmamo nirahaìkäraù
 sa çäntim adhigacchati
bg2.72
eñä brähmé sthitiù pärtha
 nainäà präpya vimuhyati
sthitväsyäm anta-käle ’pi
 brahma-nirväëam åcchati

bg3.1
arjuna uväca
jyäyasé cet karmaëas te
 matä buddhir janärdana
tat kià karmaëi ghore mäà
 niyojayasi keçava
bg3.2
vyämiçreëeva väkyena
 buddhià mohayaséva me
tad ekaà vada niçcitya
 yena çreyo ’ham äpnuyäm
bg3.3
çré-bhagavän uväca
loke ’smin dvi-vidhä niñöhä
 purä proktä mayänagha
jïäna-yogena säìkhyänäà
 karma-yogena yoginäm
bg3.4
na karmaëäm anärambhän
 naiñkarmyaà puruño ’çnute
na ca sannyasanäd eva
 siddhià samadhigacchati
bg3.5
na hi kaçcit kñaëam api
 jätu tiñöhaty akarma-kåt
käryate hy avaçaù karma
 sarvaù prakåti-jair guëaiù
bg3.6
karmendriyäëi saàyamya
 ya äste manasä smaran
indriyärthän vimüòhätmä
 mithyäcäraù sa ucyate
bg3.7
yas tv indriyäëi manasä
 niyamyärabhate ’rjuna
karmendriyaiù karma-yogam
 asaktaù sa viçiñyate
bg3.8
niyataà kuru karma tvaà
 karma jyäyo hy akarmaëaù
çaréra-yäträpi ca te
 na prasiddhyed akarmaëaù
bg3.9
yajïärthät karmaëo ’nyatra
 loko ’yaà karma-bandhanaù
tad-arthaà karma kaunteya
 mukta-saìgaù samäcara
bg3.10
saha-yajïäù prajäù såñövä
 puroväca prajä-patiù
anena prasaviñyadhvam
 eña vo ’stv iñöa-käma-dhuk
bg3.11
devän bhävayatänena
 te devä bhävayantu vaù
parasparaà bhävayantaù
 çreyaù param aväpsyatha
bg3.12
iñöän bhogän hi vo devä
 däsyante yajïa-bhävitäù
tair dattän apradäyaibhyo
 yo bhuìkte stena eva saù
bg3.13
yajïa-çiñöäçinaù santo
 mucyante sarva-kilbiñaiù
bhuïjate te tv aghaà päpä
 ye pacanty ätma-käraëät
bg3.14
annäd bhavanti bhütäni
 parjanyäd anna-sambhavaù
yajïäd bhavati parjanyo
 yajïaù karma-samudbhavaù
bg3.15
karma brahmodbhavaà viddhi
 brahmäkñara-samudbhavam
tasmät sarva-gataà brahma
 nityaà yajïe pratiñöhitam
bg3.16
evaà pravartitaà cakraà
 nänuvartayatéha yaù
aghäyur indriyärämo
 moghaà pärtha sa jévati
bg3.17
yas tv ätma-ratir eva syäd
 ätma-tåptaç ca mänavaù
ätmany eva ca santuñöas
 tasya käryaà na vidyate
bg3.18
naiva tasya kåtenärtho
 näkåteneha kaçcana
na cäsya sarva-bhüteñu
 kaçcid artha-vyapäçrayaù
bg3.19
tasmäd asaktaù satataà
 käryaà karma samäcara
asakto hy äcaran karma
 param äpnoti püruñaù
bg3.20
karmaëaiva hi saàsiddhim
 ästhitä janakädayaù
loka-saìgraham eväpi
 sampaçyan kartum arhasi
bg3.21
yad yad äcarati çreñöhas
 tat tad evetaro janaù
sa yat pramäëaà kurute
 lokas tad anuvartate
bg3.22
na me pärthästi kartavyaà
 triñu lokeñu kiïcana
nänaväptam aväptavyaà
 varta eva ca karmaëi
bg3.23
yadi hy ahaà na varteyaà
 jätu karmaëy atandritaù
mama vartmänuvartante
 manuñyäù pärtha sarvaçaù
bg3.24
utsédeyur ime lokä
 na kuryäà karma ced aham
saìkarasya ca kartä syäm
 upahanyäm imäù prajäù
bg3.25
saktäù karmaëy avidväàso
 yathä kurvanti bhärata
kuryäd vidväàs tathäsaktaç
 cikérñur loka-saìgraham
bg3.26
na buddhi-bhedaà janayed
 ajïänäà karma-saìginäm
joñayet sarva-karmäëi
 vidvän yuktaù samäcaran
bg3.27
prakåteù kriyamäëäni
 guëaiù karmäëi sarvaçaù
ahaìkära-vimüòhätmä
 kartäham iti manyate
bg3.28
tattva-vit tu mahä-bäho
 guëa-karma-vibhägayoù
guëä guëeñu vartanta
 iti matvä na sajjate
bg3.29
prakåter guëa-sammüòhäù
 sajjante guëa-karmasu
tän akåtsna-vido mandän
 kåtsna-vin na vicälayet
bg3.30
mayi sarväëi karmäëi
 sannyasyädhyätma-cetasä
niräçér nirmamo bhütvä
 yudhyasva vigata-jvaraù
bg3.31
ye me matam idaà nityam
 anutiñöhanti mänaväù
çraddhävanto ’nasüyanto
 mucyante te ’pi karmabhiù
bg3.32
ye tv etad abhyasüyanto
 nänutiñöhanti me matam
sarva-jïäna-vimüòhäàs tän
 viddhi nañöän acetasaù
bg3.33
sadåçaà ceñöate svasyäù
 prakåter jïänavän api
prakåtià yänti bhütäni
 nigrahaù kià kariñyati
bg3.34
indriyasyendriyasyärthe
 räga-dveñau vyavasthitau
tayor na vaçam ägacchet
 tau hy asya paripanthinau
bg3.35
çreyän sva-dharmo viguëaù
 para-dharmät sv-anuñöhität
sva-dharme nidhanaà çreyaù
 para-dharmo bhayävahaù
bg3.36
arjuna uväca
atha kena prayukto ’yaà
 päpaà carati püruñaù
anicchann api värñëeya
 baläd iva niyojitaù
bg3.37
çré-bhagavän uväca
käma eña krodha eña
 rajo-guëa-samudbhavaù
mahäçano mahä-päpmä
 viddhy enam iha vairiëam
bg3.38
dhümenävriyate vahnir
 yathädarço malena ca
yatholbenävåto garbhas
 tathä tenedam ävåtam
bg3.39
ävåtaà jïänam etena
 jïänino nitya-vairiëä
käma-rüpeëa kaunteya
 duñpüreëänalena ca
bg3.40
indriyäëi mano buddhir
 asyädhiñöhänam ucyate
etair vimohayaty eña
 jïänam ävåtya dehinam
bg3.41
tasmät tvam indriyäëy ädau
 niyamya bharatarñabha
päpmänaà prajahi hy enaà
 jïäna-vijïäna-näçanam
bg3.42
indriyäëi paräëy ähur
 indriyebhyaù paraà manaù
manasas tu parä buddhir
 yo buddheù paratas tu saù
bg3.43
evaà buddheù paraà buddhvä
 saàstabhyätmänam ätmanä
jahi çatruà mahä-bäho
 käma-rüpaà duräsadam

bg4.1
çré-bhagavän uväca
imaà vivasvate yogaà
 proktavän aham avyayam
vivasvän manave präha
 manur ikñväkave ’bravét
bg4.2
evaà paramparä-präptam
 imaà räjarñayo viduù
sa käleneha mahatä
 yogo nañöaù paran-tapa
bg4.3
sa eväyaà mayä te ’dya
 yogaù proktaù purätanaù
bhakto ’si me sakhä ceti
 rahasyaà hy etad uttamam
bg4.4
arjuna uväca
aparaà bhavato janma
 paraà janma vivasvataù
katham etad vijänéyäà
 tvam ädau proktavän iti
bg4.5
çré-bhagavän uväca
bahüni me vyatétäni
 janmäni tava cärjuna
täny ahaà veda sarväëi
 na tvaà vettha paran-tapa
bg4.6
ajo ’pi sann avyayätmä
 bhütänäm éçvaro ’pi san
prakåtià sväm adhiñöhäya
 sambhavämy ätma-mäyayä
bg4.7
yadä yadä hi dharmasya
 glänir bhavati bhärata
abhyutthänam adharmasya
 tadätmänaà såjämy aham
bg4.8
pariträëäya sädhünäà
 vinäçäya ca duñkåtäm
dharma-saàsthäpanärthäya
 sambhavämi yuge yuge
bg4.9
janma karma ca me divyam
 evaà yo vetti tattvataù
tyaktvä dehaà punar janma
 naiti mäm eti so ’rjuna
bg4.10
véta-räga-bhaya-krodhä
 man-mayä mäm upäçritäù
bahavo jïäna-tapasä
 pütä mad-bhävam ägatäù
bg4.11
ye yathä mäà prapadyante
 täàs tathaiva bhajämy aham
mama vartmänuvartante
 manuñyäù pärtha sarvaçaù
bg4.12
käìkñantaù karmaëäà siddhià
 yajanta iha devatäù
kñipraà hi mänuñe loke
 siddhir bhavati karma-jä
bg4.13
cätur-varëyaà mayä såñöaà
 guëa-karma-vibhägaçaù
tasya kartäram api mäà
 viddhy akartäram avyayam
bg4.14
na mäà karmäëi limpanti
 na me karma-phale spåhä
iti mäà yo ’bhijänäti
 karmabhir na sa badhyate
bg4.15
evaà jïätvä kåtaà karma
 pürvair api mumukñubhiù
kuru karmaiva tasmät tvaà
 pürvaiù pürva-taraà kåtam
bg4.16
kià karma kim akarmeti
 kavayo ’py atra mohitäù
tat te karma pravakñyämi
 yaj jïätvä mokñyase ’çubhät
bg4.17
karmaëo hy api boddhavyaà
 boddhavyaà ca vikarmaëaù
akarmaëaç ca boddhavyaà
 gahanä karmaëo gatiù
bg4.18
karmaëy akarma yaù paçyed
 akarmaëi ca karma yaù
sa buddhimän manuñyeñu
 sa yuktaù kåtsna-karma-kåt
bg4.19
yasya sarve samärambhäù
 käma-saìkalpa-varjitäù
jïänägni-dagdha-karmäëaà
 tam ähuù paëòitaà budhäù
bg4.20
tyaktvä karma-phaläsaìgaà
 nitya-tåpto niräçrayaù
karmaëy abhipravåtto ’pi
 naiva kiïcit karoti saù
bg4.21
niräçér yata-cittätmä
 tyakta-sarva-parigrahaù
çäréraà kevalaà karma
 kurvan näpnoti kilbiñam
bg4.22
yadåcchä-läbha-santuñöo
 dvandvätéto vimatsaraù
samaù siddhäv asiddhau ca
 kåtväpi na nibadhyate
bg4.23
gata-saìgasya muktasya
 jïänävasthita-cetasaù
yajïäyäcarataù karma
 samagraà praviléyate
bg4.24
brahmärpaëaà brahma havir
 brahmägnau brahmaëä hutam
brahmaiva tena gantavyaà
 brahma-karma-samädhinä
bg4.25
daivam eväpare yajïaà
 yoginaù paryupäsate
brahmägnäv apare yajïaà
 yajïenaivopajuhvati
bg4.26
çroträdénéndriyäëy anye
 saàyamägniñu juhvati
çabdädén viñayän anya
 indriyägniñu juhvati
bg4.27
sarväëéndriya-karmäëi
 präëa-karmäëi cäpare
ätma-saàyama-yogägnau
 juhvati jïäna-dépite
bg4.28
dravya-yajïäs tapo-yajïä
 yoga-yajïäs tathäpare
svädhyäya-jïäna-yajïäç ca
 yatayaù saàçita-vratäù
bg4.29
apäne juhvati präëaà
 präëe ’pänaà tathäpare
präëäpäna-gaté ruddhvä
 präëäyäma-paräyaëäù
apare niyatähäräù
 präëän präëeñu juhvati
bg4.30
sarve ’py ete yajïa-vido
 yajïa-kñapita-kalmañäù
yajïa-çiñöämåta-bhujo
 yänti brahma sanätanam
bg4.31
näyaà loko ’sty ayajïasya
 kuto ’nyaù kuru-sattama
bg4.32
evaà bahu-vidhä yajïä
 vitatä brahmaëo mukhe
karma-jän viddhi tän sarvän
 evaà jïätvä vimokñyase
bg4.33
çreyän dravya-mayäd yajïäj
 jïäna-yajïaù paran-tapa
sarvaà karmäkhilaà pärtha
 jïäne parisamäpyate
bg4.34
tad viddhi praëipätena
 paripraçnena sevayä
upadekñyanti te jïänaà
 jïäninas tattva-darçinaù
bg4.35
yaj jïätvä na punar moham
 evaà yäsyasi päëòava
yena bhütäny açeñäëi
 drakñyasy ätmany atho mayi
bg4.36
api ced asi päpebhyaù
 sarvebhyaù päpa-kåttamaù
sarvaà jïäna-plavenaiva
 våjinaà santariñyasi
bg4.37
yathaidhäàsi samiddho ’gnir
 bhasma-sät kurute ’rjuna
jïänägniù sarva-karmäëi
 bhasma-sät kurute tathä
bg4.38
na hi jïänena sadåçaà
 pavitram iha vidyate
tat svayaà yoga-saàsiddhaù
 kälenätmani vindati
bg4.39
çraddhäväl
 labhate jïänaà
 tat-paraù saàyatendriyaù
jïänaà labdhvä paräà çäntim
 acireëädhigacchati
bg4.40
ajïaç cäçraddadhänaç ca
 saàçayätmä vinaçyati
näyaà loko ’sti na paro
 na sukhaà saàçayätmanaù
bg4.41
yoga-sannyasta-karmäëaà
 jïäna-saïchinna-saàçayam
ätmavantaà na karmäëi
 nibadhnanti dhanaïjaya
bg4.42
tasmäd ajïäna-sambhütaà
 håt-sthaà jïänäsinätmanaù
chittvainaà saàçayaà yogam
 ättiñöhottiñöha bhärata

bg5.1
arjuna uväca
sannyäsaà karmaëäà kåñëa
 punar yogaà ca çaàsasi
yac chreya etayor ekaà
 tan me brühi su-niçcitam
bg5.2
çré-bhagavän uväca
sannyäsaù karma-yogaç ca
 niùçreyasa-karäv ubhau
tayos tu karma-sannyäsät
 karma-yogo viçiñyate
bg5.3
jïeyaù sa nitya-sannyäsé
 yo na dveñöi na käìkñati
nirdvandvo hi mahä-bäho
 sukhaà bandhät pramucyate
bg5.4
säìkhya-yogau påthag bäläù
 pravadanti na paëòitäù
ekam apy ästhitaù samyag
 ubhayor vindate phalam
bg5.5
yat säìkhyaiù präpyate sthänaà
 tad yogair api gamyate
ekaà säìkhyaà ca yogaà ca
 yaù paçyati sa paçyati
bg5.6
sannyäsas tu mahä-bäho
 duùkham äptum ayogataù
yoga-yukto munir brahma
 na cireëädhigacchati
bg5.7
yoga-yukto viçuddhätmä
 vijitätmä jitendriyaù
sarva-bhütätma-bhütätmä
 kurvann api na lipyate
bg5.8
naiva kiïcit karométi
 yukto manyeta tattva-vit
paçyaï çåëvan spåçaï jighrann
 açnan gacchan svapaï çvasan
bg5.9
pralapan visåjan gåhëann
 unmiñan nimiñann api
indriyäëéndriyärtheñu
 vartanta iti dhärayan
bg5.10
brahmaëy ädhäya karmäëi
 saìgaà tyaktvä karoti yaù
lipyate na sa päpena
 padma-patram ivämbhasä
bg5.11
käyena manasä buddhyä
 kevalair indriyair api
yoginaù karma kurvanti
 saìgaà tyaktvätma-çuddhaye
bg5.12
yuktaù karma-phalaà tyaktvä
 çäntim äpnoti naiñöhikém
ayuktaù käma-käreëa
 phale sakto nibadhyate
bg5.13
sarva-karmäëi manasä
 sannyasyäste sukhaà vaçé
nava-dväre pure dehé
 naiva kurvan na kärayan
bg5.14
na kartåtvaà na karmäëi
 lokasya såjati prabhuù
na karma-phala-saàyogaà
 svabhävas tu pravartate
bg5.15
nädatte kasyacit päpaà
 na caiva sukåtaà vibhuù
ajïänenävåtaà jïänaà
 tena muhyanti jantavaù
bg5.16
jïänena tu tad ajïänaà
 yeñäà näçitam ätmanaù
teñäm äditya-vaj jïänaà
 prakäçayati tat param
bg5.17
tad-buddhayas tad-ätmänas
 tan-niñöhäs tat-paräyaëäù
gacchanty apunar-ävåttià
 jïäna-nirdhüta-kalmañäù
bg5.18
vidyä-vinaya-sampanne
 brähmaëe gavi hastini
çuni caiva çva-päke ca
 paëòitäù sama-darçinaù
bg5.19
ihaiva tair jitaù sargo
 yeñäà sämye sthitaà manaù
nirdoñaà hi samaà brahma
 tasmäd brahmaëi te sthitäù
bg5.20
na prahåñyet priyaà präpya
 nodvijet präpya cäpriyam
sthira-buddhir asammüòho
 brahma-vid brahmaëi sthitaù
bg5.21
bähya-sparçeñv asaktätmä
 vindaty ätmani yat sukham
sa brahma-yoga-yuktätmä
 sukham akñayam açnute
bg5.22
ye hi saàsparça-jä bhogä
 duùkha-yonaya eva te
ädy-antavantaù kaunteya
 na teñu ramate budhaù
bg5.23
çaknotéhaiva yaù soòhuà
 präk çaréra-vimokñaëät
käma-krodhodbhavaà vegaà
 sa yuktaù sa sukhé naraù
bg5.24
yo ’ntaù-sukho ’ntar-ärämas
 tathäntar-jyotir eva yaù
sa yogé brahma-nirväëaà
 brahma-bhüto ’dhigacchati
bg5.25
labhante brahma-nirväëam
 åñayaù kñéëa-kalmañäù
chinna-dvaidhä yatätmänaù
 sarva-bhüta-hite ratäù
bg5.26
käma-krodha-vimuktänäà
 yaténäà yata-cetasäm
abhito brahma-nirväëaà
 vartate viditätmanäm
bg5.27
sparçän kåtvä bahir bähyäàç
 cakñuç caiväntare bhruvoù
präëäpänau samau kåtvä
 näsäbhyantara-cäriëau
bg5.28
yatendriya-mano-buddhir
 munir mokña-paräyaëaù
vigatecchä-bhaya-krodho
 yaù sadä mukta eva saù
bg5.29
bhoktäraà yajïa-tapasäà
 sarva-loka-maheçvaram
suhådaà sarva-bhütänäà
 jïätvä mäà çäntim åcchati

bg6.1
çré-bhagavän uväca
anäçritaù karma-phalaà
 käryaà karma karoti yaù
sa sannyäsé ca yogé ca
 na niragnir na cäkriyaù
bg6.2
yaà sannyäsam iti prähur
 yogaà taà viddhi päëòava
na hy asannyasta-saìkalpo
 yogé bhavati kaçcana
bg6.3
ärurukñor muner yogaà
 karma käraëam ucyate
yogärüòhasya tasyaiva
 çamaù käraëam ucyate
bg6.4
yadä hi nendriyärtheñu
 na karmasv anuñajjate
sarva-saìkalpa-sannyäsé
 yogärüòhas tadocyate
bg6.5
uddhared ätmanätmänaà
 nätmänam avasädayet
ätmaiva hy ätmano bandhur
 ätmaiva ripur ätmanaù
bg6.6
bandhur ätmätmanas tasya
 yenätmaivätmanä jitaù
anätmanas tu çatrutve
 vartetätmaiva çatru-vat
bg6.7
jitätmanaù praçäntasya
 paramätmä samähitaù
çétoñëa-sukha-duùkheñu
 tathä mänäpamänayoù
bg6.8
jïäna-vijïäna-tåptätmä
 küöa-stho vijitendriyaù
yukta ity ucyate yogé
 sama-loñöräçma-käïcanaù
bg6.9
suhån-miträry-udäséna-
 madhyastha-dveñya-bandhuñu
sädhuñv api ca päpeñu
 sama-buddhir viçiñyate
bg6.10
yogé yuïjéta satatam
 ätmänaà rahasi sthitaù
ekäké yata-cittätmä
 niräçér aparigrahaù
bg6.11
çucau deçe pratiñöhäpya
 sthiram äsanam ätmanaù
näty-ucchritaà näti-nécaà
 cailäjina-kuçottaram
bg6.12
tatraikägraà manaù kåtvä
 yata-cittendriya-kriyaù
upaviçyäsane yuïjyäd
 yogam ätma-viçuddhaye
bg6.13
samaà käya-çiro-grévaà
 dhärayann acalaà sthiraù
samprekñya näsikägraà svaà
 diçaç cänavalokayan
bg6.14
praçäntätmä vigata-bhér
 brahmacäri-vrate sthitaù
manaù saàyamya mac-citto
 yukta äséta mat-paraù
bg6.15
yuïjann evaà sadätmänaà
 yogé niyata-mänasaù
çäntià nirväëa-paramäà
 mat-saàsthäm adhigacchati
bg6.16
näty-açnatas tu yogo ’sti
 na caikäntam anaçnataù
na cäti-svapna-çélasya
 jägrato naiva cärjuna
bg6.17
yuktähära-vihärasya
 yukta-ceñöasya karmasu
yukta-svapnävabodhasya
 yogo bhavati duùkha-hä
bg6.18
yadä viniyataà cittam
 ätmany evävatiñöhate
nispåhaù sarva-kämebhyo
 yukta ity ucyate tadä
bg6.19
yathä dépo niväta-stho
 neìgate sopamä småtä
yogino yata-cittasya
 yuïjato yogam ätmanaù
bg6.20
yatroparamate cittaà
 niruddhaà yoga-sevayä
yatra caivätmanätmänaà
 paçyann ätmani tuñyati
bg6.21
sukham ätyantikaà yat tad
 buddhi-grähyam aténdriyam
vetti yatra na caiväyaà
 sthitaç calati tattvataù
bg6.22
yaà labdhvä cäparaà läbhaà
 manyate nädhikaà tataù
yasmin sthito na duùkhena
 guruëäpi vicälyate
bg6.23
taà vidyäd duùkha-saàyoga-
 viyogaà yoga-saàjïitam
bg6.24
sa niçcayena yoktavyo
 yogo ’nirviëëa-cetasä
saìkalpa-prabhavän kämäàs
 tyaktvä sarvän açeñataù
manasaivendriya-grämaà
 viniyamya samantataù
bg6.25
çanaiù çanair uparamed
 buddhyä dhåti-gåhétayä
ätma-saàsthaà manaù kåtvä
 na kiïcid api cintayet
bg6.26
yato yato niçcalati
 manaç caïcalam asthiram
tatas tato niyamyaitad
 ätmany eva vaçaà nayet
bg6.27
praçänta-manasaà hy enaà
 yoginaà sukham uttamam
upaiti çänta-rajasaà
 brahma-bhütam akalmañam
bg6.28
yuïjann evaà sadätmänaà
 yogé vigata-kalmañaù
sukhena brahma-saàsparçam
 atyantaà sukham açnute
bg6.29
sarva-bhüta-stham ätmänaà
 sarva-bhütäni cätmani
ékñate yoga-yuktätmä
 sarvatra sama-darçanaù
bg6.30
yo mäà paçyati sarvatra
 sarvaà ca mayi paçyati
tasyähaà na praëaçyämi
 sa ca me na praëaçyati
bg6.31
sarva-bhüta-sthitaà yo mäà
 bhajaty ekatvam ästhitaù
sarvathä vartamäno ’pi
 sa yogé mayi vartate
bg6.32
ätmaupamyena sarvatra
 samaà paçyati yo ’rjuna
sukhaà vä yadi vä duùkhaà
 sa yogé paramo mataù
bg6.33
arjuna uväca
yo ’yaà yogas tvayä proktaù
 sämyena madhusüdana
etasyähaà na paçyämi
 caïcalatvät sthitià sthiräm
bg6.34
caïcalaà hi manaù kåñëa
 pramäthi balavad dåòham
tasyähaà nigrahaà manye
 väyor iva su-duñkaram
bg6.35
çré-bhagavän uväca
asaàçayaà mahä-bäho
 mano durnigrahaà calam
abhyäsena tu kaunteya
 vairägyeëa ca gåhyate
bg6.36
asaàyatätmanä yogo
 duñpräpa iti me matiù
vaçyätmanä tu yatatä
 çakyo ’väptum upäyataù
bg6.37
arjuna uväca
ayatiù çraddhayopeto
 yogäc calita-mänasaù
apräpya yoga-saàsiddhià
 käà gatià kåñëa gacchati
bg6.38
kaccin nobhaya-vibhrañöaç
 chinnäbhram iva naçyati
apratiñöho mahä-bäho
 vimüòho brahmaëaù pathi
bg6.39
etan me saàçayaà kåñëa
 chettum arhasy açeñataù
tvad anyaù saàçayasyäsya
 chettä na hy upapadyate
bg6.40
çré-bhagavän uväca
pärtha naiveha nämutra
 vinäças tasya vidyate
na hi kalyäëa-kåt kaçcid
 durgatià täta gacchati
bg6.41
präpya puëya-kåtäà lokän
 uñitvä çäçvatéù samäù
çucénäà çrématäà gehe
 yoga-bhrañöo ’bhijäyate
bg6.42
atha vä yoginäm eva
 kule bhavati dhématäm
etad dhi durlabha-taraà
 loke janma yad édåçam
bg6.43
tatra taà buddhi-saàyogaà
 labhate paurva-dehikam
yatate ca tato bhüyaù
 saàsiddhau kuru-nandana
bg6.44
pürväbhyäsena tenaiva
 hriyate hy avaço ’pi saù
jijïäsur api yogasya
 çabda-brahmätivartate
bg6.45
prayatnäd yatamänas tu
 yogé saàçuddha-kilbiñaù
aneka-janma-saàsiddhas
 tato yäti paräà gatim
bg6.46
tapasvibhyo ’dhiko yogé
 jïänibhyo ’pi mato ’dhikaù
karmibhyaç cädhiko yogé
 tasmäd yogé bhavärjuna
bg6.47
yoginäm api sarveñäà
 mad-gatenäntar-ätmanä
çraddhävän bhajate yo mäà
 sa me yukta-tamo mataù

bg7.1
çré-bhagavän uväca
mayy äsakta-manäù pärtha
 yogaà yuïjan mad-äçrayaù
asaàçayaà samagraà mäà
 yathä jïäsyasi tac chåëu
bg7.2
jïänaà te ’haà sa-vijïänam
 idaà vakñyämy açeñataù
yaj jïätvä neha bhüyo ’nyaj
 jïätavyam avaçiñyate
bg7.3
manuñyäëäà sahasreñu
 kaçcid yatati siddhaye
yatatäm api siddhänäà
 kaçcin mäà vetti tattvataù
bg7.4
bhümir äpo ’nalo väyuù
 khaà mano buddhir eva ca
ahaìkära itéyaà me
 bhinnä prakåtir añöadhä
bg7.5
apareyam itas tv anyäà
 prakåtià viddhi me paräm
jéva-bhütäà mahä-bäho
 yayedaà dhäryate jagat
bg7.6
etad-yonéni bhütäni
 sarväëéty upadhäraya
ahaà kåtsnasya jagataù
 prabhavaù pralayas tathä
bg7.7
mattaù parataraà nänyat
 kiïcid asti dhanaïjaya
mayi sarvam idaà protaà
 sütre maëi-gaëä iva
bg7.8
raso ’ham apsu kaunteya
 prabhäsmi çaçi-süryayoù
praëavaù sarva-vedeñu
 çabdaù khe pauruñaà nåñu
bg7.9
puëyo gandhaù påthivyäà ca
 tejaç cäsmi vibhävasau
jévanaà sarva-bhüteñu
 tapaç cäsmi tapasviñu
bg7.10
béjaà mäà sarva-bhütänäà
 viddhi pärtha sanätanam
buddhir buddhimatäm asmi
 tejas tejasvinäm aham
bg7.11
balaà balavatäà cähaà
 käma-räga-vivarjitam
dharmäviruddho bhüteñu
 kämo ’smi bharatarñabha
bg7.12
ye caiva sättvikä bhävä
 räjasäs tämasäç ca ye
matta eveti tän viddhi
 na tv ahaà teñu te mayi
bg7.13
tribhir guëa-mayair bhävair
 ebhiù sarvam idaà jagat
mohitaà näbhijänäti
 mäm ebhyaù param avyayam
bg7.14
daivé hy eñä guëa-mayé
 mama mäyä duratyayä
mäm eva ye prapadyante
 mäyäm etäà taranti te
bg7.15
na mäà duñkåtino müòhäù
 prapadyante narädhamäù
mäyayäpahåta-jïänä
 äsuraà bhävam äçritäù
bg7.16
catur-vidhä bhajante mäà
 janäù sukåtino ’rjuna
ärto jijïäsur arthärthé
 jïäné ca bharatarñabha
bg7.17
teñäà jïäné nitya-yukta
 eka-bhaktir viçiñyate
priyo hi jïänino ’tyartham
 ahaà sa ca mama priyaù
bg7.18
udäräù sarva evaite
 jïäné tv ätmaiva me matam
ästhitaù sa hi yuktätmä
 mäm evänuttamäà gatim
bg7.19
bahünäà janmanäm ante
 jïänavän mäà prapadyate
väsudevaù sarvam iti
 sa mahätmä su-durlabhaù
bg7.20
kämais tais tair håta-jïänäù
 prapadyante ’nya-devatäù
taà taà niyamam ästhäya
 prakåtyä niyatäù svayä
bg7.21
yo yo yäà yäà tanuà bhaktaù
 çraddhayärcitum icchati
tasya tasyäcaläà çraddhäà
 täm eva vidadhämy aham
bg7.22
sa tayä çraddhayä yuktas
 tasyärädhanam éhate
labhate ca tataù kämän
 mayaiva vihitän hi tän
bg7.23
antavat tu phalaà teñäà
 tad bhavaty alpa-medhasäm
devän deva-yajo yänti
 mad-bhaktä yänti mäm api
bg7.24
avyaktaà vyaktim äpannaà
 manyante mäm abuddhayaù
paraà bhävam ajänanto
 mamävyayam anuttamam
bg7.25
nähaà prakäçaù sarvasya
 yogamäyä-samävåtaù
müòho ’yaà näbhijänäti
 loko mäm ajam avyayam
bg7.26
vedähaà samatétäni
 vartamänäni cärjuna
bhaviñyäëi ca bhütäni
 mäà tu veda na kaçcana
bg7.27
icchä-dveña-samutthena
 dvandva-mohena bhärata
sarva-bhütäni sammohaà
 sarge yänti paran-tapa
bg7.28
yeñäà tv anta-gataà päpaà
 janänäà puëya-karmaëäm
te dvandva-moha-nirmuktä
 bhajante mäà dåòha-vratäù
bg7.29
jarä-maraëa-mokñäya
 mäm äçritya yatanti ye
te brahma tad viduù kåtsnam
 adhyätmaà karma cäkhilam
bg7.30
sädhibhütädhidaivaà mäà
 sädhiyajïaà ca ye viduù
prayäëa-käle ’pi ca mäà
 te vidur yukta-cetasaù

bg8.1
arjuna uväca
kià tad brahma kim adhyätmaà
 kià karma puruñottama
adhibhütaà ca kià proktam
 adhidaivaà kim ucyate
bg8.2
adhiyajïaù kathaà ko ’tra
 dehe ’smin madhusüdana
prayäëa-käle ca kathaà
 jïeyo ’si niyatätmabhiù
bg8.3
çré-bhagavän uväca
akñaraà brahma paramaà
 svabhävo ’dhyätmam ucyate
bhüta-bhävodbhava-karo
 visargaù karma-saàjïitaù
bg8.4
adhibhütaà kñaro bhävaù
 puruñaç cädhidaivatam
adhiyajïo ’ham evätra
 dehe deha-bhåtäà vara
bg8.5
anta-käle ca mäm eva
 smaran muktvä kalevaram
yaù prayäti sa mad-bhävaà
 yäti nästy atra saàçayaù
bg8.6
yaà yaà väpi smaran bhävaà
 tyajaty ante kalevaram
taà tam evaiti kaunteya
 sadä tad-bhäva-bhävitaù
bg8.7
tasmät sarveñu käleñu
 mäm anusmara yudhya ca
mayy arpita-mano-buddhir
 mäm evaiñyasy asaàçayaù
bg8.8
abhyäsa-yoga-yuktena
 cetasä nänya-gäminä
paramaà puruñaà divyaà
 yäti pärthänucintayan
bg8.9
kavià puräëam anuçäsitäram
 aëor aëéyäàsam anusmared yaù
sarvasya dhätäram acintya-rüpam
 äditya-varëaà tamasaù parastät
bg8.10
prayäëa-käle manasäcalena
 bhaktyä yukto yoga-balena caiva
bhruvor madhye präëam äveçya samyak
 sa taà paraà puruñam upaiti divyam
bg8.11
yad akñaraà veda-vido vadanti
 viçanti yad yatayo véta-rägäù
yad icchanto brahma-caryaà caranti
 tat te padaà saìgraheëa pravakñye
bg8.12
sarva-dväräëi saàyamya
 mano hådi nirudhya ca
mürdhny ädhäyätmanaù präëam
 ästhito yoga-dhäraëäm
bg8.13
oà ity ekäkñaraà brahma
 vyäharan mäm anusmaran
yaù prayäti tyajan dehaà
 sa yäti paramäà gatim
bg8.14
ananya-cetäù satataà
 yo mäà smarati nityaçaù
tasyähaà su-labhaù pärtha
 nitya-yuktasya yoginaù
bg8.15
mäm upetya punar janma
 duùkhälayam açäçvatam
näpnuvanti mahätmänaù
 saàsiddhià paramäà gatäù
bg8.16
ä-brahma-bhuvanäl lokäù
 punar-ävartino ’rjuna
mäm upetya tu kaunteya
 punar janma na vidyate
bg8.17
sahasra-yuga-paryantam
 ahar yad brahmaëo viduù
rätrià yuga-sahasräntäà
 te ’ho-rätra-vido janäù
bg8.18
avyaktäd vyaktayaù sarväù
 prabhavanty ahar-ägame
rätry-ägame praléyante
 tatraivävyakta-saàjïake
bg8.19
bhüta-grämaù sa eväyaà
 bhütvä bhütvä praléyate
rätry-ägame ’vaçaù pärtha
 prabhavaty ahar-ägame
bg8.20
paras tasmät tu bhävo ’nyo
 ’vyakto ’vyaktät sanätanaù
yaù sa sarveñu bhüteñu
 naçyatsu na vinaçyati
bg8.21
avyakto ’kñara ity uktas
 tam ähuù paramäà gatim
yaà präpya na nivartante
 tad dhäma paramaà mama
bg8.22
puruñaù sa paraù pärtha
 bhaktyä labhyas tv ananyayä
yasyäntaù-sthäni bhütäni
 yena sarvam idaà tatam
bg8.23
yatra käle tv anävåttim
 ävåttià caiva yoginaù
prayätä yänti taà kälaà
 vakñyämi bharatarñabha
bg8.24
agnir jyotir ahaù çuklaù
 ñaë-mäsä uttaräyaëam
tatra prayätä gacchanti
 brahma brahma-vido janäù
bg8.25
dhümo rätris tathä kåñëaù
 ñaë-mäsä dakñiëäyanam
tatra cändramasaà jyotir
 yogé präpya nivartate
bg8.26
çukla-kåñëe gaté hy ete
 jagataù çäçvate mate
ekayä yäty anävåttim
 anyayävartate punaù
bg8.27
naite såté pärtha jänan
 yogé muhyati kaçcana
tasmät sarveñu käleñu
 yoga-yukto bhavärjuna
bg8.28
vedeñu yajïeñu tapaùsu caiva
 däneñu yat puëya-phalaà pradiñöam
atyeti tat sarvam idaà viditvä
 yogé paraà sthänam upaiti cädyam

bg9.1
çré-bhagavän uväca
idaà tu te guhya-tamaà
 pravakñyämy anasüyave
jïänaà vijïäna-sahitaà
 yaj jïätvä mokñyase ’çubhät
bg9.2
räja-vidyä räja-guhyaà
 pavitram idam uttamam
pratyakñävagamaà dharmyaà
 su-sukhaà kartum avyayam
bg9.3
açraddadhänäù puruñä
 dharmasyäsya paran-tapa
apräpya mäà nivartante
 måtyu-saàsära-vartmani
bg9.4
mayä tatam idaà sarvaà
 jagad avyakta-mürtinä
mat-sthäni sarva-bhütäni
 na cähaà teñv avasthitaù
bg9.5
na ca mat-sthäni bhütäni
 paçya me yogam aiçvaram
bhüta-bhån na ca bhüta-stho
 mamätmä bhüta-bhävanaù
bg9.6
yathäkäça-sthito nityaà
 väyuù sarvatra-go mahän
tathä sarväëi bhütäni
 mat-sthänéty upadhäraya
bg9.7
sarva-bhütäni kaunteya
 prakåtià yänti mämikäm
kalpa-kñaye punas täni
 kalpädau visåjämy aham
bg9.8
prakåtià sväm avañöabhya
 visåjämi punaù punaù
bhüta-grämam imaà kåtsnam
 avaçaà prakåter vaçät
bg9.9
na ca mäà täni karmäëi
 nibadhnanti dhanaïjaya
udäséna-vad äsénam
 asaktaà teñu karmasu
bg9.10
mayädhyakñeëa prakåtiù
 süyate sa-caräcaram
hetunänena kaunteya
 jagad viparivartate
bg9.11
avajänanti mäà müòhä
 mänuñéà tanum äçritam
paraà bhävam ajänanto
 mama bhüta-maheçvaram
bg9.12
moghäçä mogha-karmäëo
 mogha-jïänä vicetasaù
räkñasém äsuréà caiva
 prakåtià mohinéà çritäù
bg9.13
mahätmänas tu mäà pärtha
 daivéà prakåtim äçritäù
bhajanty ananya-manaso
 jïätvä bhütädim avyayam
bg9.14
satataà kértayanto mäà
 yatantaç ca dåòha-vratäù
namasyantaç ca mäà bhaktyä
 nitya-yuktä upäsate
bg9.15
jïäna-yajïena cäpy anye
 yajanto mäm upäsate
ekatvena påthaktvena
 bahudhä viçvato-mukham
bg9.16
ahaà kratur ahaà yajïaù
 svadhäham aham auñadham
mantro ’ham aham eväjyam
 aham agnir ahaà hutam
bg9.17
pitäham asya jagato
 mätä dhätä pitämahaù
vedyaà pavitram oà-kära
 åk säma yajur eva ca
bg9.18
gatir bhartä prabhuù säkñé
 niväsaù çaraëaà suhåt
prabhavaù pralayaù sthänaà
 nidhänaà béjam avyayam
bg9.19
tapämy aham ahaà varñaà
 nigåhëämy utsåjämi ca
amåtaà caiva måtyuç ca
 sad asac cäham arjuna
bg9.20
trai-vidyä mäà soma-päù püta-päpä
 yajïair iñövä svar-gatià prärthayante
te puëyam äsädya surendra-lokam
 açnanti divyän divi deva-bhogän
bg9.21
te taà bhuktvä svarga-lokaà viçälaà
 kñéëe puëye martya-lokaà viçanti
evaà trayé-dharmam anuprapannä
 gatägataà käma-kämä labhante
bg9.22
ananyäç cintayanto mäà
 ye janäù paryupäsate
teñäà nityäbhiyuktänäà
 yoga-kñemaà vahämy aham
bg9.23
ye ’py anya-devatä-bhaktä
 yajante çraddhayänvitäù
te ’pi mäm eva kaunteya
 yajanty avidhi-pürvakam
bg9.24
ahaà hi sarva-yajïänäà
 bhoktä ca prabhur eva ca
na tu mäm abhijänanti
 tattvenätaç cyavanti te
bg9.25
yänti deva-vratä devän
 pitèn yänti pitå-vratäù
bhütäni yänti bhütejyä
 yänti mad-yäjino ’pi mäm
bg9.26
patraà puñpaà phalaà toyaà
 yo me bhaktyä prayacchati
tad ahaà bhakty-upahåtam
 açnämi prayatätmanaù
bg9.27
yat karoñi yad açnäsi
 yaj juhoñi dadäsi yat
yat tapasyasi kaunteya
 tat kuruñva mad-arpaëam
bg9.28
çubhäçubha-phalair evaà
 mokñyase karma-bandhanaiù
sannyäsa-yoga-yuktätmä
 vimukto mäm upaiñyasi
bg9.29
samo ’haà sarva-bhüteñu
 na me dveñyo ’sti na priyaù
ye bhajanti tu mäà bhaktyä
 mayi te teñu cäpy aham
bg9.30
api cet su-duräcäro
 bhajate mäm ananya-bhäk
sädhur eva sa mantavyaù
 samyag vyavasito hi saù
bg9.31
kñipraà bhavati dharmätmä
 çaçvac-chäntià nigacchati
kaunteya pratijänéhi
 na me bhaktaù praëaçyati
bg9.32
mäà hi pärtha vyapäçritya
 ye ’pi syuù päpa-yonayaù
striyo vaiçyäs tathä çüdräs
 te ’pi yänti paräà gatim
bg9.33
kià punar brähmaëäù puëyä
 bhaktä räjarñayas tathä
anityam asukhaà lokam
 imaà präpya bhajasva mäm
bg9.34
man-manä bhava mad-bhakto
 mad-yäjé mäà namaskuru
mäm evaiñyasi yuktvaivam
 ätmänaà mat-paräyaëaù

bg10.1
çré-bhagavän uväca
bhüya eva mahä-bäho
 çåëu me paramaà vacaù
yat te ’haà préyamäëäya
 vakñyämi hita-kämyayä
bg10.2
na me viduù sura-gaëäù
 prabhavaà na maharñayaù
aham ädir hi devänäà
 maharñéëäà ca sarvaçaù
bg10.3
yo mäm ajam anädià ca
 vetti loka-maheçvaram
asammüòhaù sa martyeñu
 sarva-päpaiù pramucyate
bg10.4
buddhir jïänam asammohaù
 kñamä satyaà damaù çamaù
sukhaà duùkhaà bhavo ’bhävo
 bhayaà cäbhayam eva ca
bg10.5
ahiàsä samatä tuñöis
 tapo dänaà yaço ’yaçaù
bhavanti bhävä bhütänäà
 matta eva påthag-vidhäù
bg10.6
maharñayaù sapta pürve
 catväro manavas tathä
mad-bhävä mänasä jätä
 yeñäà loka imäù prajäù
bg10.7
etäà vibhütià yogaà ca
 mama yo vetti tattvataù
so ’vikalpena yogena
 yujyate nätra saàçayaù
bg10.8
ahaà sarvasya prabhavo
 mattaù sarvaà pravartate
iti matvä bhajante mäà
 budhä bhäva-samanvitäù
bg10.9
mac-cittä mad-gata-präëä
 bodhayantaù parasparam
kathayantaç ca mäà nityaà
 tuñyanti ca ramanti ca
bg10.10
teñäà satata-yuktänäà
 bhajatäà préti-pürvakam
dadämi buddhi-yogaà taà
 yena mäm upayänti te
bg10.11
teñäm evänukampärtham
 aham ajïäna-jaà tamaù
näçayämy ätma-bhäva-stho
 jïäna-dépena bhäsvatä
bg10.12
arjuna uväca
paraà brahma paraà dhäma
 pavitraà paramaà bhavän
puruñaà çäçvataà divyam
 ädi-devam ajaà vibhum
bg10.13
ähus tväm åñayaù sarve
 devarñir näradas tathä
asito devalo vyäsaù
 svayaà caiva bravéñi me
bg10.14
sarvam etad åtaà manye
 yan mäà vadasi keçava
na hi te bhagavan vyaktià
 vidur devä na dänaväù
bg10.15
svayam evätmanätmänaà
 vettha tvaà puruñottama
bhüta-bhävana bhüteça
 deva-deva jagat-pate
bg10.16
vaktum arhasy açeñeëa
 divyä hy ätma-vibhütayaù
yäbhir vibhütibhir lokän
 imäàs tvaà vyäpya tiñöhasi
bg10.17
kathaà vidyäm ahaà yogiàs
 tväà sadä paricintayan
keñu keñu ca bhäveñu
 cintyo ’si bhagavan mayä
bg10.18
vistareëätmano yogaà
 vibhütià ca janärdana
bhüyaù kathaya tåptir hi
 çåëvato nästi me ’måtam
bg10.19
çré-bhagavän uväca
hanta te kathayiñyämi
 divyä hy ätma-vibhütayaù
prädhänyataù kuru-çreñöha
 nästy anto vistarasya me
bg10.20
aham ätmä guòäkeça
 sarva-bhütäçaya-sthitaù
aham ädiç ca madhyaà ca
 bhütänäm anta eva ca
bg10.21
ädityänäm ahaà viñëur
 jyotiñäà ravir aàçumän
marécir marutäm asmi
 nakñaträëäm ahaà çaçé
bg10.22
vedänäà säma-vedo ’smi
 devänäm asmi väsavaù
indriyäëäà manaç cäsmi
 bhütänäm asmi cetanä
bg10.23
rudräëäà çaìkaraç cäsmi
 vitteço yakña-rakñasäm
vasünäà pävakaç cäsmi
 meruù çikhariëäm aham
bg10.24
purodhasäà ca mukhyaà mäà
 viddhi pärtha båhaspatim
senänénäm ahaà skandaù
 sarasäm asmi sägaraù
bg10.25
maharñéëäà bhågur ahaà
 giräm asmy ekam akñaram
yajïänäà japa-yajïo ’smi
 sthävaräëäà himälayaù
bg10.26
açvatthaù sarva-våkñäëäà
 devarñéëäà ca näradaù
gandharväëäà citrarathaù
 siddhänäà kapilo muniù
bg10.27
uccaiùçravasam açvänäà
 viddhi mäm amåtodbhavam
airävataà gajendräëäà
 naräëäà ca narädhipam
bg10.28
äyudhänäm ahaà vajraà
 dhenünäm asmi kämadhuk
prajanaç cäsmi kandarpaù
 sarpäëäm asmi väsukiù
bg10.29
anantaç cäsmi nägänäà
 varuëo yädasäm aham
pitèëäm aryamä cäsmi
 yamaù saàyamatäm aham
bg10.30
prahlädaç cäsmi daityänäà
 kälaù kalayatäm aham
mågäëäà ca mågendro ’haà
 vainateyaç ca pakñiëäm
bg10.31
pavanaù pavatäm asmi
 rämaù çastra-bhåtäm aham
jhañäëäà makaraç cäsmi
 srotasäm asmi jähnavé
bg10.32
sargäëäm ädir antaç ca
 madhyaà caiväham arjuna
adhyätma-vidyä vidyänäà
 vädaù pravadatäm aham
bg10.33
akñaräëäm a-käro ’smi
 dvandvaù sämäsikasya ca
aham eväkñayaù kälo
 dhätähaà viçvato-mukhaù
bg10.34
måtyuù sarva-haraç cäham
 udbhavaç ca bhaviñyatäm
kértiù çrér väk ca näréëäà
 småtir medhä dhåtiù kñamä
bg10.35
båhat-säma tathä sämnäà
 gäyatré chandasäm aham
mäsänäà märgaçérño ’ham
 åtünäà kusumäkaraù
bg10.36
dyütaà chalayatäm asmi
 tejas tejasvinäm aham
jayo ’smi vyavasäyo ’smi
 sattvaà sattvavatäm aham
bg10.37
våñëénäà väsudevo ’smi
 päëòavänäà dhanaïjayaù
munénäm apy ahaà vyäsaù
 kavénäm uçanä kaviù
bg10.38
daëòo damayatäm asmi
 nétir asmi jigéñatäm
maunaà caiväsmi guhyänäà
 jïänaà jïänavatäm aham
bg10.39
yac cäpi sarva-bhütänäà
 béjaà tad aham arjuna
na tad asti vinä yat syän
 mayä bhütaà caräcaram
bg10.40
nänto ’sti mama divyänäà
 vibhüténäà paran-tapa
eña tüddeçataù prokto
 vibhüter vistaro mayä
bg10.41
yad yad vibhütimat sattvaà
 çrémad ürjitam eva vä
tat tad evävagaccha tvaà
 mama tejo-’àça-sambhavam
bg10.42
atha vä bahunaitena
 kià jïätena tavärjuna
viñöabhyäham idaà kåtsnam
 ekäàçena sthito jagat

bg11.1
arjuna uväca
mad-anugrahäya paramaà
 guhyam adhyätma-saàjïitam
yat tvayoktaà vacas tena
 moho ’yaà vigato mama
bg11.2
bhaväpyayau hi bhütänäà
 çrutau vistaraço mayä
tvattaù kamala-paträkña
 mähätmyam api cävyayam
bg11.3
evam etad yathättha tvam
 ätmänaà parameçvara
drañöum icchämi te rüpam
 aiçvaraà puruñottama
bg11.4
manyase yadi tac chakyaà
 mayä drañöum iti prabho
yogeçvara tato me tvaà
 darçayätmänam avyayam
bg11.5
çré-bhagavän uväca
paçya me pärtha rüpäëi
 çataço ’tha sahasraçaù
nänä-vidhäni divyäni
 nänä-varëäkåténi ca
bg11.6
paçyädityän vasün rudrän
 açvinau marutas tathä
bahüny adåñöa-pürväëi
 paçyäçcaryäëi bhärata
bg11.7
ihaika-sthaà jagat kåtsnaà
 paçyädya sa-caräcaram
mama dehe guòäkeça
 yac cänyad drañöum icchasi
bg11.8
na tu mäà çakyase drañöum
 anenaiva sva-cakñuñä
divyaà dadämi te cakñuù
 paçya me yogam aiçvaram
bg11.9
saïjaya uväca
evam uktvä tato räjan
 mahä-yogeçvaro hariù
darçayäm äsa pärthäya
 paramaà rüpam aiçvaram
bg11.10
aneka-vaktra-nayanam
 anekädbhuta-darçanam
aneka-divyäbharaëaà
 divyänekodyatäyudham
bg11.11
divya-mälyämbara-dharaà
 divya-gandhänulepanam
sarväçcarya-mayaà devam
 anantaà viçvato-mukham
bg11.12
divi sürya-sahasrasya
 bhaved yugapad utthitä
yadi bhäù sadåçé sä syäd
 bhäsas tasya mahätmanaù
bg11.13
tatraika-sthaà jagat kåtsnaà
 pravibhaktam anekadhä
apaçyad deva-devasya
 çarére päëòavas tadä
bg11.14
tataù sa vismayäviñöo
 håñöa-romä dhanaïjayaù
praëamya çirasä devaà
 kåtäïjalir abhäñata
bg11.15
arjuna uväca
paçyämi deväàs tava deva dehe
 sarväàs tathä bhüta-viçeña-saìghän
brahmäëam éçaà kamaläsana-stham
 åñéàç ca sarvän uragäàç ca divyän
bg11.16
aneka-bähüdara-vaktra-netraà
 paçyämi tväà sarvato ’nanta-rüpam
näntaà na madhyaà na punas tavädià
 paçyämi viçveçvara viçva-rüpa
bg11.17
kiréöinaà gadinaà cakriëaà ca
 tejo-räçià sarvato déptimantam
paçyämi tväà durnirékñyaà samantäd
 déptänalärka-dyutim aprameyam
bg11.18
tvam akñaraà paramaà veditavyaà
 tvam asya viçvasya paraà nidhänam
tvam avyayaù çäçvata-dharma-goptä
 sanätanas tvaà puruño mato me
bg11.19
anädi-madhyäntam ananta-véryam
 ananta-bähuà çaçi-sürya-netram
paçyämi tväà dépta-hutäça-vaktraà
 sva-tejasä viçvam idaà tapantam
bg11.20
dyäv ä-påthivyor idam antaraà hi
 vyäptaà tvayaikena diçaç ca sarväù
dåñövädbhutaà rüpam ugraà tavedaà
 loka-trayaà pravyathitaà mahätman
bg11.21
amé hi tväà sura-saìghä viçanti
 kecid bhétäù präïjalayo gåëanti
svastéty uktvä maharñi-siddha-saìghäù
 stuvanti tväà stutibhiù puñkaläbhiù
bg11.22
rudrädityä vasavo ye ca sädhyä
 viçve ’çvinau marutaç coñmapäç ca
gandharva-yakñäsura-siddha-saìghä
 vékñante tväà vismitäç caiva sarve
bg11.23
rüpaà mahat te bahu-vaktra-netraà
 mahä-bäho bahu-bähüru-pädam
bahüdaraà bahu-daàñörä-karälaà
 dåñövä lokäù pravyathitäs tathäham
bg11.24
nabhaù-spåçaà déptam aneka-varëaà
 vyättänanaà dépta-viçäla-netram
dåñövä hi tväà pravyathitäntar-ätmä
 dhåtià na vindämi çamaà ca viñëo
bg11.25
daàñörä-karäläni ca te mukhäni
 dåñövaiva kälänala-sannibhäni
diço na jäne na labhe ca çarma
 praséda deveça jagan-niväsa
bg11.26
amé ca tväà dhåtaräñörasya puträù
 sarve sahaivävani-päla-saìghaiù
bhéñmo droëaù süta-putras tathäsau
 sahäsmadéyair api yodha-mukhyaiù
bg11.27
vakträëi te tvaramäëä viçanti
 daàñörä-karäläni bhayänakäni
kecid vilagnä daçanäntareñu
 sandåçyante cürëitair uttamäìgaiù
bg11.28
yathä nadénäà bahavo ’mbu-vegäù
 samudram eväbhimukhä dravanti
tathä tavämé nara-loka-vérä
 viçanti vakträëy abhivijvalanti
bg11.29
yathä pradéptaà jvalanaà pataìgä
 viçanti näçäya samåddha-vegäù
tathaiva näçäya viçanti lokäs
 taväpi vakträëi samåddha-vegäù
bg11.30
lelihyase grasamänaù samantäl
 lokän samagrän vadanair jvaladbhiù
tejobhir äpürya jagat samagraà
 bhäsas tavogräù pratapanti viñëo
bg11.31
äkhyähi me ko bhavän ugra-rüpo
 namo ’stu te deva-vara praséda
vijïätum icchämi bhavantam ädyaà
 na hi prajänämi tava pravåttim
bg11.32
çré-bhagavän uväca
kälo ’smi loka-kñaya-kåt pravåddho
 lokän samähartum iha pravåttaù
åte ’pi tväà na bhaviñyanti sarve
 ye ’vasthitäù praty-anékeñu yodhäù
bg11.33
tasmät tvam uttiñöha yaço labhasva
 jitvä çatrün bhuìkñva räjyaà samåddham
mayaivaite nihatäù pürvam eva
 nimitta-mätraà bhava savya-säcin
bg11.34
droëaà ca bhéñmaà ca jayadrathaà ca
 karëaà tathänyän api yodha-vérän
mayä hatäàs tvaà jahi mä vyatiñöhä
 yudhyasva jetäsi raëe sapatnän
bg11.35
saïjaya uväca
etac chrutvä vacanaà keçavasya
 kåtäïjalir vepamänaù kirété
namaskåtvä bhüya eväha kåñëaà
 sa-gadgadaà bhéta-bhétaù praëamya
bg11.36
arjuna uväca
sthäne håñékeça tava prakértyä
 jagat prahåñyaty anurajyate ca
rakñäàsi bhétäni diço dravanti
 sarve namasyanti ca siddha-saìghäù
bg11.37
kasmäc ca te na nameran mahätman
 garéyase brahmaëo ’py ädi-kartre
ananta deveça jagan-niväsa
 tvam akñaraà sad asat tat paraà yat
bg11.38
tvam ädi-devaù puruñaù puräëas
 tvam asya viçvasya paraà nidhänam
vettäsi vedyaà ca paraà ca dhäma
 tvayä tataà viçvam ananta-rüpa
bg11.39
väyur yamo ’gnir varuëaù çaçäìkaù
 prajä-patis tvaà prapitämahaç ca
namo namas te ’stu sahasra-kåtvaù
 punaç ca bhüyo ’pi namo namas te
bg11.40
namaù purastäd atha påñöhatas te
 namo ’stu te sarvata eva sarva
ananta-véryämita-vikramas tvaà
 sarvaà samäpnoñi tato ’si sarvaù
bg11.41
sakheti matvä prasabhaà yad uktaà
 he kåñëa he yädava he sakheti
ajänatä mahimänaà tavedaà
 mayä pramädät praëayena väpi
bg11.42
yac cävahäsärtham asat-kåto ’si
 vihära-çayyäsana-bhojaneñu
eko ’tha väpy acyuta tat-samakñaà
 tat kñämaye tväm aham aprameyam
bg11.43
pitäsi lokasya caräcarasya
 tvam asya püjyaç ca gurur garéyän
na tvat-samo ’sty abhyadhikaù kuto ’nyo
 loka-traye ’py apratima-prabhäva
bg11.44
tasmät praëamya praëidhäya käyaà
 prasädaye tväm aham éçam éòyam
piteva putrasya sakheva sakhyuù
 priyaù priyäyärhasi deva soòhum
bg11.45
adåñöa-pürvaà håñito ’smi dåñövä
 bhayena ca pravyathitaà mano me
tad eva me darçaya deva rüpaà
 praséda deveça jagan-niväsa
bg11.46
kiréöinaà gadinaà cakra-hastam
 icchämi tväà drañöum ahaà tathaiva
tenaiva rüpeëa catur-bhujena
 sahasra-bäho bhava viçva-mürte
bg11.47
çré-bhagavän uväca
mayä prasannena tavärjunedaà
 rüpaà paraà darçitam ätma-yogät
tejo-mayaà viçvam anantam ädyaà
 yan me tvad anyena na dåñöa-pürvam
bg11.48
na veda-yajïädhyayanair na dänair
 na ca kriyäbhir na tapobhir ugraiù
evaà-rüpaù çakya ahaà nå-loke
 drañöuà tvad anyena kuru-pravéra
bg11.49
mä te vyathä mä ca vimüòha-bhävo
 dåñövä rüpaà ghoram édåì mamedam
vyapeta-bhéù préta-manäù punas tvaà
 tad eva me rüpam idaà prapaçya
bg11.50
saïjaya uväca
ity arjunaà väsudevas tathoktvä
 svakaà rüpaà darçayäm äsa bhüyaù
äçväsayäm äsa ca bhétam enaà
 bhütvä punaù saumya-vapur mahätmä
bg11.51
arjuna uväca
dåñövedaà mänuñaà rüpaà
 tava saumyaà janärdana
idäném asmi saàvåttaù
 sa-cetäù prakåtià gataù
bg11.52
çré-bhagavän uväca
su-durdarçam idaà rüpaà
 dåñöavän asi yan mama
devä apy asya rüpasya
 nityaà darçana-käìkñiëaù
bg11.53
nähaà vedair na tapasä
 na dänena na cejyayä
çakya evaà-vidho drañöuà
 dåñöavän asi mäà yathä
bg11.54
bhaktyä tv ananyayä çakya
 aham evaà-vidho ’rjuna
jïätuà drañöuà ca tattvena
 praveñöuà ca paran-tapa
bg11.55
mat-karma-kån mat-paramo
 mad-bhaktaù saìga-varjitaù
nirvairaù sarva-bhüteñu
 yaù sa mäm eti päëòava

bg12.1
arjuna uväca
evaà satata-yuktä ye
 bhaktäs tväà paryupäsate
ye cäpy akñaram avyaktaà
 teñäà ke yoga-vittamäù
bg12.2
çré-bhagavän uväca
mayy äveçya mano ye mäà
 nitya-yuktä upäsate
çraddhayä parayopetäs
 te me yukta-tamä matäù
bg12.3
ye tv akñaram anirdeçyam
 avyaktaà paryupäsate
sarvatra-gam acintyaà ca
 küöa-stham acalaà dhruvam
bg12.4
sanniyamyendriya-grämaà
 sarvatra sama-buddhayaù
te präpnuvanti mäm eva
 sarva-bhüta-hite ratäù
bg12.5
kleço ’dhika-taras teñäm
 avyaktäsakta-cetasäm
avyaktä hi gatir duùkhaà
 dehavadbhir aväpyate
bg12.6
ye tu sarväëi karmäëi
 mayi sannyasya mat-paräù
ananyenaiva yogena
 mäà dhyäyanta upäsate
bg12.7
teñäm ahaà samuddhartä
 måtyu-saàsära-sägarät
bhavämi na cirät pärtha
 mayy äveçita-cetasäm
bg12.8
mayy eva mana ädhatsva
 mayi buddhià niveçaya
nivasiñyasi mayy eva
 ata ürdhvaà na saàçayaù
bg12.9
atha cittaà samädhätuà
 na çaknoñi mayi sthiram
abhyäsa-yogena tato
 mäm icchäptuà dhanaïjaya
bg12.10
abhyäse ’py asamartho ’si
 mat-karma-paramo bhava
mad-artham api karmäëi
 kurvan siddhim aväpsyasi
bg12.11
athaitad apy açakto ’si
 kartuà mad-yogam äçritaù
sarva-karma-phala-tyägaà
 tataù kuru yatätmavän
bg12.12
çreyo hi jïänam abhyäsäj
 jïänäd dhyänaà viçiñyate
dhyänät karma-phala-tyägas
 tyägäc chäntir anantaram
bg12.13
adveñöä sarva-bhütänäà
 maitraù karuëa eva ca
nirmamo nirahaìkäraù
 sama-duùkha-sukhaù kñamé
bg12.14
santuñöaù satataà yogé
 yatätmä dåòha-niçcayaù
mayy arpita-mano-buddhir
 yo mad-bhaktaù sa me priyaù
bg12.15
yasmän nodvijate loko
 lokän nodvijate ca yaù
harñämarña-bhayodvegair
 mukto yaù sa ca me priyaù
bg12.16
anapekñaù çucir dakña
 udäséno gata-vyathaù
sarvärambha-parityägé
 yo mad-bhaktaù sa me priyaù
bg12.17
yo na håñyati na dveñöi
 na çocati na käìkñati
çubhäçubha-parityägé
 bhaktimän yaù sa me priyaù
bg12.18
samaù çatrau ca mitre ca
 tathä mänäpamänayoù
çétoñëa-sukha-duùkheñu
 samaù saìga-vivarjitaù
bg12.19
tulya-nindä-stutir mauné
 santuñöo yena kenacit
aniketaù sthira-matir
 bhaktimän me priyo naraù
bg12.20
ye tu dharmämåtam idaà
 yathoktaà paryupäsate
çraddadhänä mat-paramä
 bhaktäs te ’téva me priyäù

bg13.1
arjuna uväca
prakåtià puruñaà caiva
 kñetraà kñetra-jïam eva ca
etad veditum icchämi
 jïänaà jïeyaà ca keçava
bg13.2
çré-bhagavän uväca
idaà çaréraà kaunteya
 kñetram ity abhidhéyate
etad yo vetti taà prähuù
 kñetra-jïa iti tad-vidaù
bg13.3
kñetra-jïaà cäpi mäà viddhi
 sarva-kñetreñu bhärata
kñetra-kñetrajïayor jïänaà
 yat taj jïänaà mataà mama
bg13.4
tat kñetraà yac ca yädåk ca
 yad-vikäri yataç ca yat
sa ca yo yat-prabhävaç ca
 tat samäsena me çåëu
bg13.5
åñibhir bahudhä gétaà
 chandobhir vividhaiù påthak
brahma-sütra-padaiç caiva
 hetumadbhir viniçcitaiù
bg13.6
mahä-bhütäny ahaìkäro
 buddhir avyaktam eva ca
indriyäëi daçaikaà ca
 païca cendriya-gocaräù
bg13.7
icchä dveñaù sukhaà duùkhaà
 saìghätaç cetanä dhåtiù
etat kñetraà samäsena
 sa-vikäram udähåtam
bg13.8
amänitvam adambhitvam
 ahiàsä kñäntir ärjavam
äcäryopäsanaà çaucaà
 sthairyam ätma-vinigrahaù
bg13.9
indriyärtheñu vairägyam
 anahaìkära eva ca
janma-måtyu-jarä-vyädhi-
 duùkha-doñänudarçanam
bg13.10
asaktir anabhiñvaìgaù
 putra-dära-gåhädiñu
nityaà ca sama-cittatvam
 iñöäniñöopapattiñu
bg13.11
mayi cänanya-yogena
 bhaktir avyabhicäriëé
vivikta-deça-sevitvam
 aratir jana-saàsadi
bg13.12
adhyätma-jïäna-nityatvaà
 tattva-jïänärtha-darçanam
etaj jïänam iti proktam
 ajïänaà yad ato ’nyathä
bg13.13
jïeyaà yat tat pravakñyämi
 yaj jïätvämåtam açnute
anädi mat-paraà brahma
 na sat tan näsad ucyate
bg13.14
sarvataù päëi-pädaà tat
 sarvato ’kñi-çiro-mukham
sarvataù çrutimal loke
 sarvam ävåtya tiñöhati
bg13.15
sarvendriya-guëäbhäsaà
 sarvendriya-vivarjitam
asaktaà sarva-bhåc caiva
 nirguëaà guëa-bhoktå ca
bg13.16
bahir antaç ca bhütänäm
 acaraà caram eva ca
sükñmatvät tad avijïeyaà
 düra-sthaà cäntike ca tat
bg13.17
avibhaktaà ca bhüteñu
 vibhaktam iva ca sthitam
bhüta-bhartå ca taj jïeyaà
 grasiñëu prabhaviñëu ca
bg13.18
jyotiñäm api taj jyotis
 tamasaù param ucyate
jïänaà jïeyaà jïäna-gamyaà
 hådi sarvasya viñöhitam
bg13.19
iti kñetraà tathä jïänaà
 jïeyaà coktaà samäsataù
mad-bhakta etad vijïäya
 mad-bhäväyopapadyate
bg13.20
prakåtià puruñaà caiva
 viddhy anädé ubhäv api
vikäräàç ca guëäàç caiva
 viddhi prakåti-sambhavän
bg13.21
kärya-käraëa-kartåtve
 hetuù prakåtir ucyate
puruñaù sukha-duùkhänäà
 bhoktåtve hetur ucyate
bg13.22
puruñaù prakåti-stho hi
 bhuìkte prakåti-jän guëän
käraëaà guëa-saìgo ’sya
 sad-asad-yoni-janmasu
bg13.23
upadrañöänumantä ca
 bhartä bhoktä maheçvaraù
paramätmeti cäpy ukto
 dehe ’smin puruñaù paraù
bg13.24
ya evaà vetti puruñaà
 prakåtià ca guëaiù saha
sarvathä vartamäno ’pi
 na sa bhüyo ’bhijäyate
bg13.25
dhyänenätmani paçyanti
 kecid ätmänam ätmanä
anye säìkhyena yogena
 karma-yogena cäpare
bg13.26
anye tv evam ajänantaù
 çrutvänyebhya upäsate
te ’pi cätitaranty eva
 måtyuà çruti-paräyaëäù
bg13.27
yävat saïjäyate kiïcit
 sattvaà sthävara-jaìgamam
kñetra-kñetrajïa-saàyogät
 tad viddhi bharatarñabha
bg13.28
samaà sarveñu bhüteñu
 tiñöhantaà parameçvaram
vinaçyatsv avinaçyantaà
 yaù paçyati sa paçyati
bg13.29
samaà paçyan hi sarvatra
 samavasthitam éçvaram
na hinasty ätmanätmänaà
 tato yäti paräà gatim
bg13.30
prakåtyaiva ca karmäëi
 kriyamäëäni sarvaçaù
yaù paçyati tathätmänam
 akartäraà sa paçyati
bg13.31
yadä bhüta-påthag-bhävam
 eka-stham anupaçyati
tata eva ca vistäraà
 brahma sampadyate tadä
bg13.32
anäditvän nirguëatvät
 paramätmäyam avyayaù
çaréra-stho ’pi kaunteya
 na karoti na lipyate
bg13.33
yathä sarva-gataà saukñmyäd
 äkäçaà nopalipyate
sarvaträvasthito dehe
 tathätmä nopalipyate
bg13.34
yathä prakäçayaty ekaù
 kåtsnaà lokam imaà raviù
kñetraà kñetré tathä kåtsnaà
 prakäçayati bhärata
bg13.35
kñetra-kñetrajïayor evam
 antaraà jïäna-cakñuñä
bhüta-prakåti-mokñaà ca
 ye vidur yänti te param

bg14.1
çré-bhagavän uväca
paraà bhüyaù pravakñyämi
 jïänänäà jïänam uttamam
yaj jïätvä munayaù sarve
 paräà siddhim ito gatäù
bg14.2
idaà jïänam upäçritya
 mama sädharmyam ägatäù
sarge ’pi nopajäyante
 pralaye na vyathanti ca
bg14.3
mama yonir mahad brahma
 tasmin garbhaà dadhämy aham
sambhavaù sarva-bhütänäà
 tato bhavati bhärata
bg14.4
sarva-yoniñu kaunteya
 mürtayaù sambhavanti yäù
täsäà brahma mahad yonir
 ahaà béja-pradaù pitä
bg14.5
sattvaà rajas tama iti
 guëäù prakåti-sambhaväù
nibadhnanti mahä-bäho
 dehe dehinam avyayam
bg14.6
tatra sattvaà nirmalatvät
 prakäçakam anämayam
sukha-saìgena badhnäti
 jïäna-saìgena cänagha
bg14.7
rajo rägätmakaà viddhi
 tåñëä-saìga-samudbhavam
tan nibadhnäti kaunteya
 karma-saìgena dehinam
bg14.8
tamas tv ajïäna-jaà viddhi
 mohanaà sarva-dehinäm
pramädälasya-nidräbhis
 tan nibadhnäti bhärata
bg14.9
sattvaà sukhe saïjayati
 rajaù karmaëi bhärata
jïänam ävåtya tu tamaù
 pramäde saïjayaty uta
bg14.10
rajas tamaç cäbhibhüya
 sattvaà bhavati bhärata
rajaù sattvaà tamaç caiva
 tamaù sattvaà rajas tathä
bg14.11
sarva-dväreñu dehe ’smin
 prakäça upajäyate
jïänaà yadä tadä vidyäd
 vivåddhaà sattvam ity uta
bg14.12
lobhaù pravåttir ärambhaù
 karmaëäm açamaù spåhä
rajasy etäni jäyante
 vivåddhe bharatarñabha
bg14.13
aprakäço ’pravåttiç ca
 pramädo moha eva ca
tamasy etäni jäyante
 vivåddhe kuru-nandana
bg14.14
yadä sattve pravåddhe tu
 pralayaà yäti deha-bhåt
tadottama-vidäà lokän
 amalän pratipadyate
bg14.15
rajasi pralayaà gatvä
 karma-saìgiñu jäyate
tathä pralénas tamasi
 müòha-yoniñu jäyate
bg14.16
karmaëaù sukåtasyähuù
 sättvikaà nirmalaà phalam
rajasas tu phalaà duùkham
 ajïänaà tamasaù phalam
bg14.17
sattvät saïjäyate jïänaà
 rajaso lobha eva ca
pramäda-mohau tamaso
 bhavato ’jïänam eva ca
bg14.18
ürdhvaà gacchanti sattva-sthä
 madhye tiñöhanti räjasäù
jaghanya-guëa-våtti-sthä
 adho gacchanti tämasäù
bg14.19
nänyaà guëebhyaù kartäraà
 yadä drañöänupaçyati
guëebhyaç ca paraà vetti
 mad-bhävaà so ’dhigacchati
bg14.20
guëän etän atétya trén
 dehé deha-samudbhavän
janma-måtyu-jarä-duùkhair
 vimukto ’måtam açnute
bg14.21
arjuna uväca
kair liìgais trén guëän etän
 atéto bhavati prabho
kim äcäraù kathaà caitäàs
 trén guëän ativartate
bg14.22
çré-bhagavän uväca
prakäçaà ca pravåttià ca
 moham eva ca päëòava
na dveñöi sampravåttäni
 na nivåttäni käìkñati
bg14.23
udäséna-vad äséno
 guëair yo na vicälyate
guëä vartanta ity evaà
 yo ’vatiñöhati neìgate
bg14.24
sama-duùkha-sukhaù sva-sthaù
 sama-loñöräçma-käïcanaù
tulya-priyäpriyo dhéras
 tulya-nindätma-saàstutiù
bg14.25
mänäpamänayos tulyas
 tulyo miträri-pakñayoù
sarvärambha-parityägé
 guëätétaù sa ucyate
bg14.26
mäà ca yo ’vyabhicäreëa
 bhakti-yogena sevate
sa guëän samatétyaitän
 brahma-bhüyäya kalpate
bg14.27
brahmaëo hi pratiñöhäham
 amåtasyävyayasya ca
çäçvatasya ca dharmasya
 sukhasyaikäntikasya ca

bg15.1
çré-bhagavän uväca
ürdhva-mülam adhaù-çäkham
 açvatthaà prähur avyayam
chandäàsi yasya parëäni
 yas taà veda sa veda-vit
bg15.2
adhaç cordhvaà prasåtäs tasya çäkhä
 guëa-pravåddhä viñaya-praväläù
adhaç ca müläny anusantatäni
 karmänubandhéni manuñya-loke
bg15.3
na rüpam asyeha tathopalabhyate
 nänto na cädir na ca sampratiñöhä
açvattham enaà suvirüòha-mülam
 asaìga-çastreëa dåòhena chittvä
bg15.4
tataù padaà tat parimärgitavyaà
 yasmin gatä na nivartanti bhüyaù
tam eva cädyaà puruñaà prapadye
 yataù pravåttiù prasåtä puräëé
bg15.5
nirmäna-mohä jita-saìga-doñä
 adhyätma-nityä vinivåtta-kämäù
dvandvair vimuktäù sukha-duùkha-saàjïair
 gacchanty amüòhäù padam avyayaà tat
bg15.6
na tad bhäsayate süryo
 na çaçäìko na pävakaù
yad gatvä na nivartante
 tad dhäma paramaà mama
bg15.7
mamaiväàço jéva-loke
 jéva-bhütaù sanätanaù
manaù-ñañöhänéndriyäëi
 prakåti-sthäni karñati
bg15.8
çaréraà yad aväpnoti
 yac cäpy utkrämatéçvaraù
gåhétvaitäni saàyäti
 väyur gandhän iväçayät
bg15.9
çrotraà cakñuù sparçanaà ca
 rasanaà ghräëam eva ca
adhiñöhäya manaç cäyaà
 viñayän upasevate
bg15.10
utkrämantaà sthitaà väpi
 bhuïjänaà vä guëänvitam
vimüòhä nänupaçyanti
 paçyanti jïäna-cakñuñaù
bg15.11
yatanto yoginaç cainaà
 paçyanty ätmany avasthitam
yatanto ’py akåtätmäno
 nainaà paçyanty acetasaù
bg15.12
yad äditya-gataà tejo
 jagad bhäsayate ’khilam
yac candramasi yac cägnau
 tat tejo viddhi mämakam
bg15.13
gäm äviçya ca bhütäni
 dhärayämy aham ojasä
puñëämi cauñadhéù sarväù
 somo bhütvä rasätmakaù
bg15.14
ahaà vaiçvänaro bhütvä
 präëinäà deham äçritaù
präëäpäna-samäyuktaù
 pacämy annaà catur-vidham
bg15.15
sarvasya cähaà hådi sanniviñöo
 mattaù småtir jïänam apohanaà ca
vedaiç ca sarvair aham eva vedyo
 vedänta-kåd veda-vid eva cäham
bg15.16
dväv imau puruñau loke
 kñaraç cäkñara eva ca
kñaraù sarväëi bhütäni
 küöa-stho ’kñara ucyate
bg15.17
uttamaù puruñas tv anyaù
 paramätmety udähåtaù
yo loka-trayam äviçya
 bibharty avyaya éçvaraù
bg15.18
yasmät kñaram atéto ’ham
 akñaräd api cottamaù
ato ’smi loke vede ca
 prathitaù puruñottamaù
bg15.19
yo mäm evam asammüòho
 jänäti puruñottamam
sa sarva-vid bhajati mäà
 sarva-bhävena bhärata
bg15.20
iti guhya-tamaà çästram
 idam uktaà mayänagha
etad buddhvä buddhimän syät
 kåta-kåtyaç ca bhärata

bg16.1
çré-bhagavän uväca
abhayaà sattva-saàçuddhir
 jïäna-yoga-vyavasthitiù
dänaà damaç ca yajïaç ca
 svädhyäyas tapa ärjavam
bg16.2
ahiàsä satyam akrodhas
 tyägaù çäntir apaiçunam
dayä bhüteñv aloluptvaà
 märdavaà hrér acäpalam
bg16.3
tejaù kñamä dhåtiù çaucam
 adroho näti-mänitä
bhavanti sampadaà daivém
 abhijätasya bhärata
bg16.4
dambho darpo ’bhimänaç ca
 krodhaù päruñyam eva ca
ajïänaà cäbhijätasya
 pärtha sampadam äsurém
bg16.5
daivé sampad vimokñäya
 nibandhäyäsuré matä
mä çucaù sampadaà daivém
 abhijäto ’si päëòava
bg16.6
dvau bhüta-sargau loke ’smin
 daiva äsura eva ca
daivo vistaraçaù prokta
 äsuraà pärtha me çåëu
bg16.7
pravåttià ca nivåttià ca
 janä na vidur äsuräù
na çaucaà näpi cäcäro
 na satyaà teñu vidyate
bg16.8
asatyam apratiñöhaà te
 jagad ähur anéçvaram
aparaspara-sambhütaà
 kim anyat käma-haitukam
bg16.9
etäà dåñöim avañöabhya
 nañöätmäno ’lpa-buddhayaù
prabhavanty ugra-karmäëaù
 kñayäya jagato ’hitäù
bg16.10
kämam äçritya duñpüraà
 dambha-mäna-madänvitäù
mohäd gåhétväsad-grähän
 pravartante ’çuci-vratäù
bg16.11
cintäm aparimeyäà ca
 pralayäntäm upäçritäù
kämopabhoga-paramä
 etävad iti niçcitäù
bg16.12
äçä-päça-çatair baddhäù
 käma-krodha-paräyaëäù
éhante käma-bhogärtham
 anyäyenärtha-saïcayän
bg16.13
idam adya mayä labdham
 imaà präpsye mano-ratham
idam astédam api me
 bhaviñyati punar dhanam
bg16.14
asau mayä hataù çatrur
 haniñye cäparän api
éçvaro ’ham ahaà bhogé
 siddho ’haà balavän sukhé
bg16.15
äòhyo ’bhijanavän asmi
 ko ’nyo ’sti sadåço mayä
yakñye däsyämi modiñya
 ity ajïäna-vimohitäù
bg16.16
aneka-citta-vibhräntä
 moha-jäla-samävåtäù
prasaktäù käma-bhogeñu
 patanti narake ’çucau
bg16.17
ätma-sambhävitäù stabdhä
 dhana-mäna-madänvitäù
yajante näma-yajïais te
 dambhenävidhi-pürvakam
bg16.18
ahaìkäraà balaà darpaà
 kämaà krodhaà ca saàçritäù
mäm ätma-para-deheñu
 pradviñanto ’bhyasüyakäù
bg16.19
tän ahaà dviñataù krürän
 saàsäreñu narädhamän
kñipämy ajasram açubhän
 äsuréñv eva yoniñu
bg16.20
äsuréà yonim äpannä
 müòhä janmani janmani
mäm apräpyaiva kaunteya
 tato yänty adhamäà gatim
bg16.21
tri-vidhaà narakasyedaà
 dväraà näçanam ätmanaù
kämaù krodhas tathä lobhas
 tasmäd etat trayaà tyajet
bg16.22
etair vimuktaù kaunteya
 tamo-dvärais tribhir naraù
äcaraty ätmanaù çreyas
 tato yäti paräà gatim
bg16.23
yaù çästra-vidhim utsåjya
 vartate käma-kärataù
na sa siddhim aväpnoti
 na sukhaà na paräà gatim
bg16.24
tasmäc chästraà pramäëaà te
 käryäkärya-vyavasthitau
jïätvä çästra-vidhänoktaà
 karma kartum ihärhasi

bg17.1
arjuna uväca
ye çästra-vidhim utsåjya
 yajante çraddhayänvitäù
teñäà niñöhä tu kä kåñëa
 sattvam äho rajas tamaù
bg17.2
çré-bhagavän uväca
tri-vidhä bhavati çraddhä
 dehinäà sä svabhäva-jä
sättviké räjasé caiva
 tämasé ceti täà çåëu
bg17.3
sattvänurüpä sarvasya
 çraddhä bhavati bhärata
çraddhä-mayo ’yaà puruño
 yo yac-chraddhaù sa eva saù
bg17.4
yajante sättvikä devän
 yakña-rakñäàsi räjasäù
pretän bhüta-gaëäàç cänye
 yajante tämasä janäù
bg17.5
açästra-vihitaà ghoraà
 tapyante ye tapo janäù
dambhähaìkära-saàyuktäù
 käma-räga-balänvitäù
bg17.6
karñayantaù çaréra-sthaà
 bhüta-grämam acetasaù
mäà caiväntaù-çaréra-sthaà
 tän viddhy äsura-niçcayän
bg17.7
ähäras tv api sarvasya
 tri-vidho bhavati priyaù
yajïas tapas tathä dänaà
 teñäà bhedam imaà çåëu
bg17.8
äyuù-sattva-balärogya-
 sukha-préti-vivardhanäù
rasyäù snigdhäù sthirä hådyä
 ähäräù sättvika-priyäù
bg17.9
kaöv-amla-lavaëäty-uñëa-
 tékñëa-rükña-vidähinaù
ähärä räjasasyeñöä
 duùkha-çokämaya-pradäù
bg17.10
yäta-yämaà gata-rasaà
 püti paryuñitaà ca yat
ucchiñöam api cämedhyaà
 bhojanaà tämasa-priyam
bg17.11
aphaläkäìkñibhir yajïo
 vidhi-diñöo ya ijyate
yañöavyam eveti manaù
 samädhäya sa sättvikaù
bg17.12
abhisandhäya tu phalaà
 dambhärtham api caiva yat
ijyate bharata-çreñöha
 taà yajïaà viddhi räjasam
bg17.13
vidhi-hénam asåñöännaà
 mantra-hénam adakñiëam
çraddhä-virahitaà yajïaà
 tämasaà paricakñate
bg17.14
deva-dvija-guru-präjïa-
 püjanaà çaucam ärjavam
brahma-caryam ahiàsä ca
 çäréraà tapa ucyate
bg17.15
anudvega-karaà väkyaà
 satyaà priya-hitaà ca yat
svädhyäyäbhyasanaà caiva
 väì-mayaà tapa ucyate
bg17.16
manaù-prasädaù saumyatvaà
 maunam ätma-vinigrahaù
bhäva-saàçuddhir ity etat
 tapo mänasam ucyate
bg17.17
çraddhayä parayä taptaà
 tapas tat tri-vidhaà naraiù
aphaläkäìkñibhir yuktaiù
 sättvikaà paricakñate
bg17.18
satkära-mäna-püjärthaà
 tapo dambhena caiva yat
kriyate tad iha proktaà
 räjasaà calam adhruvam
bg17.19
müòha-gräheëätmano yat
 péòayä kriyate tapaù
parasyotsädanärthaà vä
 tat tämasam udähåtam
bg17.20
dätavyam iti yad dänaà
 déyate ’nupakäriëe
deçe käle ca pätre ca
 tad dänaà sättvikaà småtam
bg17.21
yat tu pratyupakärärthaà
 phalam uddiçya vä punaù
déyate ca parikliñöaà
 tad dänaà räjasaà småtam
bg17.22
adeça-käle yad dänam
 apätrebhyaç ca déyate
asat-kåtam avajïätaà
 tat tämasam udähåtam
bg17.23
oà tat sad iti nirdeço
 brahmaëas tri-vidhaù småtaù
brähmaëäs tena vedäç ca
 yajïäç ca vihitäù purä
bg17.24
tasmäd oà ity udähåtya
 yajïa-däna-tapaù-kriyäù
pravartante vidhänoktäù
 satataà brahma-vädinäm
bg17.25
tad ity anabhisandhäya
 phalaà yajïa-tapaù-kriyäù
däna-kriyäç ca vividhäù
 kriyante mokña-käìkñibhiù
bg17.26
sad-bhäve sädhu-bhäve ca
 sad ity etat prayujyate
praçaste karmaëi tathä
 sac-chabdaù pärtha yujyate
bg17.27
yajïe tapasi däne ca
 sthitiù sad iti cocyate
karma caiva tad-arthéyaà
 sad ity eväbhidhéyate
bg17.28
açraddhayä hutaà dattaà
 tapas taptaà kåtaà ca yat
asad ity ucyate pärtha
 na ca tat pretya no iha

bg18.1
arjuna uväca
sannyäsasya mahä-bäho
 tattvam icchämi veditum
tyägasya ca håñékeça
 påthak keçi-niñüdana
bg18.2
çré-bhagavän uväca
kämyänäà karmaëäà nyäsaà
 sannyäsaà kavayo viduù
sarva-karma-phala-tyägaà
 prähus tyägaà vicakñaëäù
bg18.3
tyäjyaà doña-vad ity eke
 karma prähur manéñiëaù
yajïa-däna-tapaù-karma
 na tyäjyam iti cäpare
bg18.4
niçcayaà çåëu me tatra
 tyäge bharata-sattama
tyägo hi puruña-vyäghra
 tri-vidhaù samprakértitaù
bg18.5
yajïa-däna-tapaù-karma
 na tyäjyaà käryam eva tat
yajïo dänaà tapaç caiva
 pävanäni manéñiëäm
bg18.6
etäny api tu karmäëi
 saìgaà tyaktvä phaläni ca
kartavyänéti me pärtha
 niçcitaà matam uttamam
bg18.7
niyatasya tu sannyäsaù
 karmaëo nopapadyate
mohät tasya parityägas
 tämasaù parikértitaù
bg18.8
duùkham ity eva yat karma
 käya-kleça-bhayät tyajet
sa kåtvä räjasaà tyägaà
 naiva tyäga-phalaà labhet
bg18.9
käryam ity eva yat karma
 niyataà kriyate ’rjuna
saìgaà tyaktvä phalaà caiva
 sa tyägaù sättviko mataù
bg18.10
na dveñöy akuçalaà karma
 kuçale nänuñajjate
tyägé sattva-samäviñöo
 medhävé chinna-saàçayaù
bg18.11
na hi deha-bhåtä çakyaà
 tyaktuà karmäëy açeñataù
yas tu karma-phala-tyägé
 sa tyägéty abhidhéyate
bg18.12
aniñöam iñöaà miçraà ca
 tri-vidhaà karmaëaù phalam
bhavaty atyäginäà pretya
 na tu sannyäsinäà kvacit
bg18.13
païcaitäni mahä-bäho
 käraëäni nibodha me
säìkhye kåtänte proktäni
 siddhaye sarva-karmaëäm
bg18.14
adhiñöhänaà tathä kartä
 karaëaà ca påthag-vidham
vividhäç ca påthak ceñöä
 daivaà caivätra païcamam
bg18.15
çaréra-väì-manobhir yat
 karma prärabhate naraù
nyäyyaà vä viparétaà vä
 païcaite tasya hetavaù
bg18.16
tatraivaà sati kartäram
 ätmänaà kevalaà tu yaù
paçyaty akåta-buddhitvän
 na sa paçyati durmatiù
bg18.17
yasya nähaìkåto bhävo
 buddhir yasya na lipyate
hatväpi sa imäl
 lokän
 na hanti na nibadhyate
bg18.18
jïänaà jïeyaà parijïätä
 tri-vidhä karma-codanä
karaëaà karma karteti
 tri-vidhaù karma-saìgrahaù
bg18.19
jïänaà karma ca kartä ca
 tridhaiva guëa-bhedataù
procyate guëa-saìkhyäne
 yathävac chåëu täny api
bg18.20
sarva-bhüteñu yenaikaà
 bhävam avyayam ékñate
avibhaktaà vibhakteñu
 taj jïänaà viddhi sättvikam
bg18.21
påthaktvena tu yaj jïänaà
 nänä-bhävän påthag-vidhän
vetti sarveñu bhüteñu
 taj jïänaà viddhi räjasam
bg18.22
yat tu kåtsna-vad ekasmin
 kärye saktam ahaitukam
atattvärtha-vad alpaà ca
 tat tämasam udähåtam
bg18.23
niyataà saìga-rahitam
 aräga-dveñataù kåtam
aphala-prepsunä karma
 yat tat sättvikam ucyate
bg18.24
yat tu kämepsunä karma
 sähaìkäreëa vä punaù
kriyate bahuläyäsaà
 tad räjasam udähåtam
bg18.25
anubandhaà kñayaà hiàsäm
 anapekñya ca pauruñam
mohäd ärabhyate karma
 yat tat tämasam ucyate
bg18.26
mukta-saìgo ’nahaà-vädé
 dhåty-utsäha-samanvitaù
siddhy-asiddhyor nirvikäraù
 kartä sättvika ucyate
bg18.27
rägé karma-phala-prepsur
 lubdho hiàsätmako ’çuciù
harña-çokänvitaù kartä
 räjasaù parikértitaù
bg18.28
ayuktaù präkåtaù stabdhaù
 çaöho naiñkåtiko ’lasaù
viñädé dérgha-sütré ca
 kartä tämasa ucyate
bg18.29
buddher bhedaà dhåteç caiva
 guëatas tri-vidhaà çåëu
procyamänam açeñeëa
 påthaktvena dhanaïjaya
bg18.30
pravåttià ca nivåttià ca
 käryäkärye bhayäbhaye
bandhaà mokñaà ca yä vetti
 buddhiù sä pärtha sättviké
bg18.31
yayä dharmam adharmaà ca
 käryaà cäkäryam eva ca
ayathävat prajänäti
 buddhiù sä pärtha räjasé
bg18.32
adharmaà dharmam iti yä
 manyate tamasävåtä
sarvärthän viparétäàç ca
 buddhiù sä pärtha tämasé
bg18.33
dhåtyä yayä dhärayate
 manaù-präëendriya-kriyäù
yogenävyabhicäriëyä
 dhåtiù sä pärtha sättviké
bg18.34
yayä tu dharma-kämärthän
 dhåtyä dhärayate ’rjuna
prasaìgena phaläkäìkñé
 dhåtiù sä pärtha räjasé
bg18.35
yayä svapnaà bhayaà çokaà
 viñädaà madam eva ca
na vimuïcati durmedhä
 dhåtiù sä pärtha tämasé
bg18.36
sukhaà tv idänéà tri-vidhaà
 çåëu me bharatarñabha
abhyäsäd ramate yatra
 duùkhäntaà ca nigacchati
bg18.37
yat tad agre viñam iva
 pariëäme ’måtopamam
tat sukhaà sättvikaà proktam
 ätma-buddhi-prasäda-jam
bg18.38
viñayendriya-saàyogäd
 yat tad agre ’måtopamam
pariëäme viñam iva
 tat sukhaà räjasaà småtam
bg18.39
yad agre cänubandhe ca
 sukhaà mohanam ätmanaù
nidrälasya-pramädotthaà
 tat tämasam udähåtam
bg18.40
na tad asti påthivyäà vä
 divi deveñu vä punaù
sattvaà prakåti-jair muktaà
 yad ebhiù syät tribhir guëaiù
bg18.41
brähmaëa-kñatriya-viçäà
 çüdräëäà ca paran-tapa
karmäëi pravibhaktäni
 svabhäva-prabhavair guëaiù
bg18.42
çamo damas tapaù çaucaà
 kñäntir ärjavam eva ca
jïänaà vijïänam ästikyaà
 brahma-karma svabhäva-jam
bg18.43
çauryaà tejo dhåtir däkñyaà
 yuddhe cäpy apaläyanam
dänam éçvara-bhävaç ca
 kñätraà karma svabhäva-jam
bg18.44
kåñi-go-rakñya-väëijyaà
 vaiçya-karma svabhäva-jam
paricaryätmakaà karma
 çüdrasyäpi svabhäva-jam
bg18.45
sve sve karmaëy abhirataù
 saàsiddhià labhate naraù
sva-karma-nirataù siddhià
 yathä vindati tac chåëu
bg18.46
yataù pravåttir bhütänäà
 yena sarvam idaà tatam
sva-karmaëä tam abhyarcya
 siddhià vindati mänavaù
bg18.47
çreyän sva-dharmo viguëaù
 para-dharmät sv-anuñöhität
svabhäva-niyataà karma
 kurvan näpnoti kilbiñam
bg18.48
saha-jaà karma kaunteya
 sa-doñam api na tyajet
sarvärambhä hi doñeëa
 dhümenägnir ivävåtäù
bg18.49
asakta-buddhiù sarvatra
 jitätmä vigata-spåhaù
naiñkarmya-siddhià paramäà
 sannyäsenädhigacchati
bg18.50
siddhià präpto yathä brahma
 tathäpnoti nibodha me
samäsenaiva kaunteya
 niñöhä jïänasya yä parä
bg18.51
buddhyä viçuddhayä yukto
 dhåtyätmänaà niyamya ca
çabdädén viñayäàs tyaktvä
 räga-dveñau vyudasya ca
bg18.52
vivikta-sevé laghv-äçé
 yata-väk-käya-mänasaù
dhyäna-yoga-paro nityaà
 vairägyaà samupäçritaù
bg18.53
ahaìkäraà balaà darpaà
 kämaà krodhaà parigraham
vimucya nirmamaù çänto
 brahma-bhüyäya kalpate
bg18.54
brahma-bhütaù prasannätmä
 na çocati na käìkñati
samaù sarveñu bhüteñu
 mad-bhaktià labhate paräm
bg18.55
bhaktyä mäm abhijänäti
 yävän yaç cäsmi tattvataù
tato mäà tattvato jïätvä
 viçate tad-anantaram
bg18.56
sarva-karmäëy api sadä
 kurväëo mad-vyapäçrayaù
mat-prasädäd aväpnoti
 çäçvataà padam avyayam
bg18.57
cetasä sarva-karmäëi
 mayi sannyasya mat-paraù
buddhi-yogam upäçritya
 mac-cittaù satataà bhava
bg18.58
mac-cittaù sarva-durgäëi
 mat-prasädät tariñyasi
atha cet tvam ahaìkärän
 na çroñyasi vinaìkñyasi
bg18.59
yad ahaìkäram äçritya
 na yotsya iti manyase
mithyaiña vyavasäyas te
 prakåtis tväà niyokñyati
bg18.60
svabhäva-jena kaunteya
 nibaddhaù svena karmaëä
kartuà necchasi yan mohät
 kariñyasy avaço ’pi tat
bg18.61
éçvaraù sarva-bhütänäà
 håd-deçe ’rjuna tiñöhati
bhrämayan sarva-bhütäni
 yanträrüòhäni mäyayä
bg18.62
tam eva çaraëaà gaccha
 sarva-bhävena bhärata
tat-prasädät paräà çäntià
 sthänaà präpsyasi çäçvatam
bg18.63
iti te jïänam äkhyätaà
 guhyäd guhya-taraà mayä
vimåçyaitad açeñeëa
 yathecchasi tathä kuru
bg18.64
sarva-guhyatamaà bhüyaù
 çåëu me paramaà vacaù
iñöo ’si me dåòham iti
 tato vakñyämi te hitam
bg18.65
man-manä bhava mad-bhakto
 mad-yäjé mäà namaskuru
mäm evaiñyasi satyaà te
 pratijäne priyo ’si me
bg18.66
sarva-dharmän parityajya
 mäm ekaà çaraëaà vraja
ahaà tväà sarva-päpebhyo
 mokñayiñyämi mä çucaù
bg18.67
idaà te nätapaskäya
 näbhaktäya kadäcana
na cäçuçrüñave väcyaà
 na ca mäà yo ’bhyasüyati
bg18.68
ya idaà paramaà guhyaà
 mad-bhakteñv abhidhäsyati
bhaktià mayi paräà kåtvä
 mäm evaiñyaty asaàçayaù
bg18.69
na ca tasmän manuñyeñu
 kaçcin me priya-kåttamaù
bhavitä na ca me tasmäd
 anyaù priya-taro bhuvi
bg18.70
adhyeñyate ca ya imaà
 dharmyaà saàvädam ävayoù
jïäna-yajïena tenäham
 iñöaù syäm iti me matiù
bg18.71
çraddhävän anasüyaç ca
 çåëuyäd api yo naraù
so ’pi muktaù çubhäl lokän
 präpnuyät puëya-karmaëäm
bg18.72
kaccid etac chrutaà pärtha
 tvayaikägreëa cetasä
kaccid ajïäna-sammohaù
 praëañöas te dhanaïjaya
bg18.73
arjuna uväca
nañöo mohaù småtir labdhä
 tvat-prasädän mayäcyuta
sthito ’smi gata-sandehaù
 kariñye vacanaà tava
bg18.74
saïjaya uväca
ity ahaà väsudevasya
 pärthasya ca mahätmanaù
saàvädam imam açrauñam
 adbhutaà roma-harñaëam
bg18.75
vyäsa-prasädäc chrutavän
 etad guhyam ahaà param
yogaà yogeçvarät kåñëät
 säkñät kathayataù svayam
bg18.76
räjan saàsmåtya saàsmåtya
 saàvädam imam adbhutam
keçavärjunayoù puëyaà
 håñyämi ca muhur muhuù
bg18.77
tac ca saàsmåtya saàsmåtya
 rüpam aty-adbhutaà hareù
vismayo me mahän räjan
 håñyämi ca punaù punaù
bg18.78
yatra yogeçvaraù kåñëo
 yatra pärtho dhanur-dharaù
tatra çrér vijayo bhütir
 dhruvä nétir matir mama