ÇRÉMAD-BHAGAVAD-GÉTÄ [7]

SAPTAMO ’DHYÄYAÙ
(JÏÄNA-VIJÏÄNA-YOGAÙ)

text 1
anvayaù
çré-bhagavän uväca, —— he pärtha! mayi äsakta-manäù (äsaktaà sanniviñöaà mano yasya saù) mad-äçrayaù (aham eva äçrayo yasya saù) yogaà yuïjan (manaù samähitaà kurvan) samagraà (vibhüty-ädi-sahitaà) mäà yathä asaàçayaà jïäsyasi, tat çåëu.

text 1
öékä
vijïeyam-ätmanas-tattvaà saàyogaà samudéritam,
bhajanéyam athedäném aiçvaraà rüpam éryate.
pürvädhyäyänte mad-gatenäntar-ätmanä yo mäà bhajate, sa me yukta-tamo mata ity uktaà, tatra kédåças tvaà yasya bhaktiù kartavyety apekñäyäà sva-rüpaà nirüpayiñyan çré-bhagavän uväca —— mayéti, mayi parameçvare äsaktam-abhiniviñöaà mano yasya saù mad-äçrayo ’ham eväçrayo yasya. ananya-çaraëaù san yogaà yuïjann-abhyasyann-asaàçayaà yathä bhavaty evaà mäà samagraà vibhüti-balaiçvaryädi-sahitaà yathä jïäsyati tad idaà mayä vakñyamäëaà çåëu.

text 2
anvayaù
ahaà te (tubhyaà) sa-vijïänam (anubhüti-sahitam) idaà jïänaà açeñataù (kärtsnyena) vakñyämi, yat (jïänaà) jïätvä iha (jéva-loke) bhüyaù (punaù) na anyat (kim api puruñärtha-sädhanaà) jïätavyam avaçiñyate.

text 2
öékä
vakñyamäëaà stauti —— jïänam iti. jïänaà çästréyaà vijïänam-anubhavas-tat-sahitam idaà mad-viñayam açeñataù säkalyena vakñyämi. yaj-jïätvä iha çreyo-märge vartamänasya punar-anyaj-jïätavyam avaçiñöaà na bhavati tenaiva kåtärtho bhavatéty arthaù.

text 3
anvayaù
manuñyäëäà sahasreñu kaçcit [sva-puëya-balät] siddhaye (ätma-jïäna-läbhaya) yatati (ceñöate), yatatäà (yatnaà kurvatäà) siddhänäm (siddhi-präptänäm ätma-jïänäm) api kaçcit mäà tattvataù (yathärthaà) vetti (jänäti).

text 3
öékä
mad-bhaktià vinä tu maj-jïänaà durlabham ity äha —— manuñyäëäm iti. asaìkhyätänäà jévänäà madhye manuñya-vyatiriktänäà çreyasi pravåttir eveha nästi; manuñyäëän tu sahasteñu madhye kaçcid eva prakåñöa-puëya-vaçät siddhaye ätma-jïänäya prayatate, prayatnaà kurvatäm api sahasreñu kaçcid eva prakåñöa-puëya-vaçäd-ätmänaà vetti, tädåçänäï cätma-jïäna-siddhänäà sahasreñu kaçcid eva mäà paramätmänaà mat-prasädena tattvato vetti, tad evam atidurlabham apy ätma-tattvam api maj-jïänaà tubhyam ahaà vakñyäméty arthaù.

texts 4-5
anvayaù
bhümiù, äpaù (jaläni), analaù, väyuù, kham, äkäçaù, manaù, buddhiù ahaìkära eva ca iti iyaà me añöadhä bhinnä (vibhaktä) prakåtiù; iyan tu prakåtiù aparä (acaitanya-rüpatayä nikåñöä). itaù anyäà me paräà (utkåñöäà caitanya-mayém) jéva-bhütäà (jéva-sva-rüpäà) prakåtià viddhi. he mahä-bäho! yayä (caitanya-mayyä prakåtyä) idaà jagat dhäryate (rakñyate).

texts 4-5
öékä
evaà çrotäram-abhimukhé-kåtyedänéà prakåti-dvärä såñöy-ädi-kartåtveneçvaratvaà pratijïätaà nirüpayiñyan paräpara-bhedena prakåti-dvayam äha —— bhümir iti dväbhyäm. [bhümy-ädi-çabdaiù païca-gandhädi-tan-mätram apy ucyate] manaù-çabdena tat-käraëa-bhüta ’haìkäraù, buddhi-çabdena tat-käraëaà mahat-tattvam, ahaìkära-çabdena tat-käraëam-avidyä ity evam añöadhä bhinnä. yad vä bhümy-adi-çabdaiù païca-mahä-bhütäni sükñmaiù sahaiké-kåtya gåhyante, ahaìkära-çabdenaivähaìkäras tenaiva tat-käryäëéndriyäëy api gåhyante, buddhir iti mahat-tattvaà manaù-çabdena tu manasaivopeyam-avyakta-sva-rüpaà pradhänam ity anena prakäreëa me prakåtir-mäyäkhyä çaktir-añöadhä bhinnä vibhägaà präptä. catur-viàçati-bheda-bhinnäpy-añöasv-eväntar-bhäva-vivakñayäñöadhä bhinnety uktam. tathä ca vakñyamäëa-kñeträdhyäye imäm eva prakåtià catur-viàçati-tattvätmanä prapaïcayiñyati,
“mahä-bhütäny ahaìkäro buddhir avyaktam eva ca,
indriyäëi daçaikaï ca païca cendriya-go-caräù.”
iti. aparäm imäà prakåtim upasaàharan paräà prakåtim äha —— apareyam iti. añöädhä yä prakåtir uktä iyam aparä nikåñöä jaòatvät parärthatväc ca, itaù sakäçät paräà prakåñöäm anyäà jéva-bhütäà jéva-sva-rüpäà me prakåtià viddhi jänéhi. paratve hetuù —— yayä cetanayä kñetra-jïa-sva-rüpayä sva-karma-dväreëedaà jagad-dhäryate.

text 6
anvayaù
sarväëi (sthävara-jaìgamätmakäni) bhütäni etad-yonéni (ete pürvokte paräpare prakåté yoné utpatté yeñäà täni) iti upadhäraya (jänéhi), ahaà kåtsnasya (saprakåtikasya) jagataù prabhavaù (parama-käraëam) tathä pralayaù (saàhärakaç ca).

text 6
öékä
anayoù prakåtitvaà darçayan svasya tad-dvärä såñöy-ädi-käraëatvam äha —— etad iti. ete kñetra-kñetra-jïa-rüpe prakåté yoné käraëa-bhüte yeñäà täni etad-yonéni sthävara-jaìgamätmakäni sarväëi bhütänéni upadhäraya budhyasva. tatra jaòä prakåtir-deha-rüpeëa pariëamate, cetanä tu mad-aàça-bhütä bhoktåtvena deheñu praviçya sva-karmaëä täni dhärayati, te ca madéye prakåté, mattaù sambhüte, ato ’ham eva kåtsnasya saprakåtikasya jagataù prabhavaù prakarñeëa bhavasy asmäd iti prabhavaù paraà-käraëam aham ity arthaù, tathä praléyate ’neneti pralayaù saàhartäpy aham evety arthaù.

text 7
anvayaù
he dhanaïjaya! mattaù parataram (çreñöham) anyat kiïcit (jagataù såñöi-saàhära-viñaye mukhya-käraëaà kiïcid api) na asti, sütre maëi-gaëä iva mayi idaà sarvaà (jagat) protaà (grathitam).

text 7
öékä
yasmäd evaà tasmän matta iti. mattaù sakäçät parataraà çreñöhaà jagataù såñöi-saàhärayoù sva-tantraà käraëaà kiïcid api nästi, sthiti-hetur apy aham evety äha —— mayéti, mayi sarvam idaà jagat protaà grathitam-äçritam ity arthaù. dåñöäntaù spañöaù.

text 8
anvayaù
he kaunteya! apsu (jaleñu) ahaà rasaù asmi, çaçi-süryayoù (candre-sürye ca ahaà) prabhä, sarva-vedeñu praëavaù, khe (äkäçe) çabdaù, nåñu (puruñeñu) pauruñam (udyamaù aham asmi).

text 8
öékä
jagataù sthiti-hetutvam eva prapaïcayati —— raso ’ham iti païcabhiù. apsu raso ’haà rasa-tan-mätra-sva-rüpatayä vibhütyä tad-äçrayatvenäpsu shito ’ham ity arthaù, tathä çaçi-suryayoù prabhäsmi. candre sürye ca prakäça-rüpayä vibhütyä tad-äçrayatvena sthito ’ham ity arthaù, uttaraträpi evaà drañöavyam. sarveñu vedeñu vaikharé-rüpeñu tan-müla-bhütaù praëava oà-käro ’smi, khe äkäçe çabdaù çabda-tan-mätra-rüpo ’smi, nåñu puruñesu pauruñam udyamo ’smi. udyame hi puruñäs-tiñöhanti.

text 9
anvayaù
ahaà påthivyäà puëyaù (avikåtaù) gandhaù ca, vibhävasau (agnau) tejaù ca asmi, ahaà sarva-bhüteñu jévanaà (präëa-väyuù), tapasviñu tapaù ca asmi.

text 9
öékä
kiï ca puëya iti. puëyo ’vikåto gandho gandha-tan-mätraà påthivyäçraya-bhüto ’ham ity arthaù, yad vä vibhüti-rüpeëäçraya tv asya vivakñitatväà surabhi-gandhasyaivotkåñöatayä vibhütitvät puëyo gandha ity uktam, tathä vibhävasau agnau yat-tejaù saha-jä [duùsahä] déptis tad ahaà sarva-bhüteñu jévanaà präëa-dhäraëa-väyur aham ity arthaù, tapasviñu vänaprasthädiñu dvandva-sahana-rüpaà tapo’ smi.

text 10
anvayaù
he pärtha! sarva-bhütänäà sanätanam (avinäçi) béjaà mäà viddhi. ahaà buddhi-matäà buddhiù, tejasvinäà tejaù aham asmi.

text 10
öékä
kiï ca béjam iti. sarveñäà caräcaräëäà bhütänäà béjaà sajätéya-käryotpädana-samarthaà sanätanaà nityam uttarottara-sarva-käryeñv-anusyütaà tad eva béjaà mad-vibhütià viddhi na tu prakåti-vyaktir iva naçyat, tathä buddhi-matäà buddhiù prajïä ’ham asmi, tejasvinäà pragalbhänäà tehjaù, prägalbhyam aham.

text 11
anvayaù
ahaà bala-vatäà (bala-çälinäà) käma-räga-vivarjitaà (kämaù paravastuñu abhiläñaù, rägaù uttarottarädhika-vastu-läbha-tåñëä; täbhyäà vivarjitaà) balaà ca asmi; he bharatarñabha! bhüteñu dharmäviruddhaù (dharmeëa aviruddhaù) kämaù aham asmi.

text 11
öékä
kiï ca balam iti. kämo ’präpte vastuny abhiläño räjasaù. rägaù punar abhilañite ’rthe präpte ’pi punar adhike ’rthe citta-raïjanätmakas-tåñëäparyäyas-tämasaù täbhyäà vivarjitaà, bala-vatäà balam asmi, sättvikaà sva-dharmänuñöhäna-sämarthyam aham ity arthaù dharmeëäviruddhaù sva-däreñu putrotpädanamätropayogé kämo ’ham iti.

text 12
anvayaù
ye ca sättvikäù (sattva-guëäçritäù) bhäväù (çama-damädayaù), te räjasäù (rajo-guëa-bhaväù bhäväù dveñädayaù), tämasäù (tamo-guëotpannäù bhäväù mohädayaù) eva ca tän sarvän mattaù eva jätän viddhi. te (tri-guëa-jäù bhäväù mad-adhénatvät) mayi vartante, na tu teñu ahaà varte (guëätétatvät).

text 12
öékä
kiï ca ye caiveti. ye cänye ’pi sättvikä bhäväù çama-damädayaù, räjasäç ca dveña-darpädayaù, tämasäç ca ye çoka-mohädayaù. präëinäà sva-karma-vaçäj-jäyante tän sarvän matta eva jätän iti viddhi madéya-prakåti-guëa-traya-käryatvät. evam api teñv ahaà na varte jévavat tad-adhéno ’haà na bhaväméty arthaù, te tu mad-adhénäù santo mayi vartante.

text 13
anvayaù
ebhiù tribhiù (sattva-rajas-tamaç ceti tri-vidhaiù) guëa-mayaiù bhävaiù sarvam idaà jagat mohitam, tena ebhyaù (bhävebhyaù) param (atétam) avyayaà (nirvikäraà) mäà na abhijänäti.

text 13
öékä
evam bhütaà tväà parameçvara-mayaà janaù kim iti na jänätéty ata äha —— tribhir iti. tribhis-tri-vidhair ebhiù pürvoktair-guëa-mayaiù käma-lobhädibhir-guëa-vikärair-bhävaiù sva-bhävair-mohitam idaà jagat; ato mäà näbhijänäti. katham bhütam? ebhyo bhävebhyaù param ebhir asaàspåñöam eteñäà niyantäram, ata evävyayaà nirvikäram ity arthaù.

text 14
anvayaù
hi (yataù) eñä (pürvoktä) guëa-mayé (sattva-rajas-tamo-guëätmikä) mama daivé (alaukiké) mäyä duratyayä (duratikramaëéyä). ye mäm eva prapadyante (avyabhicäriëyä bhaktyä upäsate), te etäà bhäyäà taranti.

text 14
öékä
ke tarhi tväà jänantéty ata äha —— daivéti. daivé alaukiké atyadbhutety arthaù, guëa-mayé sattvädi-guëa-vikärätmikä mama parameçvarasya çaktir-mäyä duratyayä dustarä hi prasiddham etat tathäpi mämevety eva käreëävyabhicäriëyä bhaktyä ye prapadyante bhajanti, te mäyäm etäà sudustaräm api taranti. tato mäà jänantéti bhävaù.

text 15
anvayaù
mäyayä apahåta-jïänäù (apahåtaà nirastaà jïänaà vivekaù yeñäà) müòhäù (viparéta-jïänäù) duñkåtinaù (päpa-çéläù) narädhamäù (nareñu adhamäù) äsuraà (dambhädy-äsuraà) bhävam äçritäù (präptäù santaù janäù) mäà na prapadyante (bhajanti).

text 15
öékä
yady evaà [kim iti] tarhi sarve tväm eva na bhajantéty ata äha —— na mäm iti. nareñu ye ’dhamäs te mäà na prapadyante na bhajanti. adhamatve hetuù —— müòhä viveka-çünyäù, tat kutaù? duñkåtinaù päpa-çéläù ato mäyayäpahåtaà nirastaà çästräcäryopadeçäbhyäà jätam api jïänaà teñäà te tathä; ata eva “dambho darpo ’bhimänaç ca krodhaù päruñyam eva ca” ity ädinä vakñyamäëam äsuraà bhävaà sva-bhävaà präptäù santo na mäà bhajanti.

text 16
anvayaù
he arjuna! ärtaù (saàsära-péòitaù), jujïäsuù (ätma-tattva-jïänecchuù), arthärthé (bhoga-sädhana-bhütädhikärtha-lipsuù), jïäné (ätma-jïaù) ca iti catur-vidhäù su-kåtinaù (purva-janmasu puëya-karma-käriëaù) janäù mäà bhajante.

text 17
anvayaù
teñäà (catur-vidhänäà bhaktänäà madhye) nitya-yuktaù (sadä-saktaù) eka-bhaktiù (ekasmin kevale mayi na tu anyasmin deve bhaktir yasya saù) jïäné (abhimäna-çünyaù ätma-jïaù) viçiñyate, hi (yataù) ahaà jïäninaù atyartham (atéva) priyaù, sa ca mama priyaù.

text 16-17
öékä
sukåtinas tu mäà bhajanty eva te ca sukåtatäratamyena catur-vidhä ity äha —— catur-vidhä iti. pürva-janmasu ye kåta-puëyä janäs te mäà bhajanti, te tu catur-vidhäù, —— ärto rogädy-abhibhütaù, sa yadi pürvaà kåta-puëyas tarhi mäà bhajati, anyathä kñudrad evatäbhajanena saàsarati, evam uttaraträpi drañöavyam. jijïäsur-ätma-jïänecchuù. arthärthé atra vä paratra vä bhoga-sädnana-bhütärtha-lipsuù, jïäné cätma-vit. teñäà madhye jïäné çreñöha ity äha —— teñäm iti. teñäà madhye jïäné viçiñöaù, tatra hetavaù —— nitya-yuktaù sadä man-niñöhaù, ekasmin mayy eva bhaktir yasya saù. jïänino dehädy-abhimänäbhävena citta-vikñepäbhävän-nitya-yuktatvam ekänta-bhaktitvaï ca sambhavati nänyasya, ata eva tasyäham atyantaà priyaù sa ca mama. tasmäd etair nitya-yuktatvädibhiç-caturbhir-hetubhiù sa uttama ity arthaù.

text 18
anvayaù
ete sarve eva udäräù (saraläntaù-karaëäù ata eva mokña-bhäginaù), jïäné tu me (mama) ätmä eva iti mataà (mamäbhimatam), hi (yataù) sa yuktätmä (yuktaù mayi eka-niñöhaù ätmä cittaà yasya saù) san mäm eva anuttamäà (sarvotkåñöäà) gatim ästhitaù (äçritavän).

text 18
öékä
tarhi kim itare trayas-tvad-bhaktäù saàsaranti nahi? nahéty äha —— udärä iti. sarve ’py ete udärä mahäntaù mokña-bhäja evety arhtaù, jïäné tu punar-ätmaiveti me mataà niçcayaù. hi yasmät sa jïäné yuktätmä mad-eka-cittaù san na vidyate uttamä yasyästäm-anuttamäà sarvottamäà gatià mäm evästhitaù äçritavän mad vyatiriktamanyat phalaà na manyate ity arthaù.

text 19
anvayaù
(tädåçaù mayy ekäçritaù yogé) bahünäà janmanäm ante sarvaà (dåçyamänaà caräcaraà jagat) väsudevam iti jïänavän (san) (sarvätma-dåñöyä) mäà prapadyate (bhajati), [ataù] saù [etädåçaù] mahätmä su-durlabhaù.

text 19
öékä
evambhüto mad-bhakto ’tidurlabha ity äha —— bahünäm iti. bahünäà janmanäà kiïcit kiïcit puëyopacayena ante carame janmani jïänavän san sarvam idaà caräcaraà väsudeva eveti sarvätma-dåñöyä mäà prapadyate bhajati, ataù sa mahätmä aparicchinna-dåñöiù su-durlabhaù.

text 20
anvayaù
[ye tu putra-kérti-çatru-jayädi-viñayaiù] taiù taiù kämaiù håta-jïänäù (lupta-vivekäù santaù) taà taà (tat-tat-karmocitam) niyamam (upaväsädikaà) ästhäya (aìgé-kåtya) svayä prakåtyä (nija-pürva-sva-bhävänusäreëa) niyatäù (vaçé-bhütäù) anya-devatäù prapadyante (bhajante).

text 20
öékä
tad evaà kämino ’pi santaù käma-präptaye parameçvaraà mäm eva ye bhajanti, te kämän präpya çanair mucyante ity uktaà, ye tv atyantaà räjasäs-tämasäç ca kämäbhibhütäù kñudra-devatäù sevante, te saàsarantéty äha —— kämair iti caturbhiù. ye tu tais taiù putra-kérti-çatru-jayädi-viñayaiù kämair apahåta-vivekäù santo ’nyäù kñudrä bhüta-preta-yakñädi-devatä bhajanti. kià kåtvä? tat-tad-devatärädhane yo yo niyama upaväsädi-lakñaëas taà taà niyamaà svékåtya taträpi svayä svéyayä prakåtyä pürväbhyäsa-väsanayä niyatä vaçé-kåtäù santaù.

text 21
anvayaù
yaù yaù (sa-kämaù) bhaktaù yäà yäà tanuà (sarva-rüpasya mamaiva mürtià) çraddhayä arcitum icchati, ahaà tasya tasya (bhaktasya) täm eva çraddhäm (arcanänuraktim) acaläà (dåòhäà) vidadhämi (karomi).

text 21
öékä
yo ya iti. devatä-viçeñaà ye bhajanti teñäà madhye yo yo bhakto yäà yäà tanuà devatä-rüpäà madéyäm eva mürtià çraddhayä arcitum icchati pravartate, tasya tasya bhatasya tat-tan-mürti-viñayäà täm eva çraddhäm acaläà dåòhäm aham antaryämé vidadhämi karomi.

text 22
anvayaù
saù (sa-kämaù) bhaktaù tayä (acalayä) çraddhayä tasyäù (kämya-pradäyäù mürteù) rädhanam (ärädhanam) éhate (karoti), mayä (tad-ärädhita-mürti-rüpeëa) eva vihitän (vyavasthitän) tän kämän tataù (anantaraà) hi (niçcitaà) labhate ca.

text 23
anvayaù
tu (kintu) alpa-medhasäà (alpe naçvare viñaye medhäù dåñöir yeñäà tän) teñäà (sa-kämänäà bhaktänäà) phalam antavat (naçvaraà) bhavati, deva-yajaù (deva-püjakäù) devän (näça-çélän devän) yänti, mad-bhaktä mäm api (anädi-nidhanaà paramänandaà mäm eva) yänti (präpnuvanti).

texts 22-23
öékä
tataç ca sa tayeti. sa bhaktas tayä dåòhayä çraddhayä tasyäs tanor ärädhanam éhate karoti, tataç ca ye saìkalpitäù kämäs tän kämäàs tato devatä-viçeñät labhate, kintu mayaiva tat-tad-devatäntaryämiëä vihitän nirmitän; hi sphuöam eva; tat-tad-devatänäm api mad-adhénatvän-man-mürtitväc cety arthaù. tad evaà yady api sarvä api devatäù sarvätmano mamaiva tanavo ’tas tad-ärädhanam api vastuto mad-ärädhanam eva tat-tat-phala-dätäpi cäham eva. tathäpi säkñän mad-bhaktänäï ca teñäï ca phala-vaiñämyaà bhavatéty äha —— antavad iti. alpa-medhasäà paricchinna-dåñöénäà mayä dattam api tat-phalam antavat vinäçi bhavati. tad eväha —— devän yajantéti deva-yajas te devän antavato yänti, mad-bhaktäs tu mäm anädy-antaà paramänandaà präpnuvanti.

text 24
anvayaù
abuddhayaù (alpa-buddhayaù) mama avyayam (akñayaà —— nityam) anuttamaà (sarvotkåñöaà) paraà (çreñöhaà) bhävam (sva-rüpam) ajänantaù avyaktaà (prapaïcätétaà) mäà vyaktim äpannaà (matsya-kürmädi-bhäva-präptaà) manyante.

text 24
öékä
nanu ca samäne prayäse mahati ca phala-viçeñe sati sarve ’pi kim iti devatäntaraà hitvä tväm eva na bhajanti taträha —— avyaktam iti. avyaktaà prapaïcätétaà mäà vyaktià manuñya-matsya-kürmädi-bhävaà präptam alpa-buddhayo manyante. tatra hetuù —— mama paraà bhävaà sva-rüpam ajänantaù. katham bhütam? avyayaà nityaà, na vidyate uttamo bhävo yasmät tat mad-bhävam, ato jagad-rakñaëärthaà lélayäviñkåta-nänä-viçuddhor-jita-sattva-mürtià mäà parameçvaraà sva-karma-nirmita-bhautika-dehaà devatäntaraà samaà paçyanto manda-matayo mäà nätévädriyante, praty uta kñipra-phaladaà devatäntaram eva bhajanti, te cokta-prakäreëäntavat phalaà präpnuvantéty arthaù.

text 25
anvayaù
ahaà yoga-mäyä-samävåtaù (yoga-mäyayä samävåtaù äcchannaù san) sarvasya (lokasya samépe) prakäçaù (prakaöaù) na [bhavämi]. ayaà müòhaù (mat sva-rüpa-jïäna-çünyaù) lokaù mäm ajaà (janma-rahitam) avyayam (akñayam) abhijänäti.

text 25
öékä
teñäà sväjïäne hetum äha —— näham iti. sarvasya lokasya nähaà prakäçaù prakaöo na bhavämi, kintu mad-bhaktänäm eva. yato yoga-mäyayä samävåtaù, yogo yuktir madéyaù ko ’py acintya-prajïäviläsaù, sa eva mäyä aghaöamänaghaöanä — [cäturya] paöéyastvät, tayä saïcchannam, ata eva mat-sva-rüpa-jïäne müòhaù sannayaà loko ’jam avyayaï ca mäà na jänätéti.

text26
anvayaù
ahaà samatétäni (samati-kräntäni vinañöänéty arthaù), vartamänäni, bhaviñyäëi (bhävini tri-käla-vartini) ca bhütäni (sthävara-jaìgamätmakäni sarväëi) veda (jänämi), tu (kintu) he arjuna! mäà (parameçvaraà) na kaçcana veda (jänäti).

text 26
öékä
sarvottamaà mat-sva-rüpam-ajänanta ity uktaà; tad eva svasya sarvottamatvam-anävåta-jïäna-çaktitvena darçayann-anyeñäm-ajïänam eväha —— vedäham iti. samatétäni vinañöäni vartamänäni bhaviñyäëi ca tri-käla-varténi bhütäni sthävara-jaìgamäni sarväëy ahaà veda jänämi, mäyäçrayatvän mama tasyäù sväçrayavyämohakatväbhäväd iti prasiddhaà; mäà tu ko ’pi na vetti man-mäyä-mohitatvät, prasiddhaà hi loke mäyäyä; sväçrayädhénatvam-anya-mohakatvaï ceti.

text 27
anvayaù
he bhärata! he parantapa! sarge (sthüla-dehotpattau satyäà) sarva-bhütäni (sarve präëinaù) icchä-dveña-samutthena (anuküle icchä —— harñaù, pratiküle dveñaù —— viñädaù täbhyäà samutthena utpannena) dvandva-mohena (sukha-duùkhädi-dvandva-vaçena) sammohaà (buddhi-bhraàçaà) yänti (präpnuvanti).

text 28
anvayaù
tu (kintu) yeñäà puëya-karmaëäà janänäà päpam anta-gataà (nañöaà), te dvandva-moha-mirmuktäù (dvandva-mohena çétoñëädi-dvandva-nimittena mohena nirmuktäù vinirmuktäù) dåòha-vratäù (santaù) mäà bhajante.

text 27-28
öékä
tad evaà mäyä-viñayatvena jévänäà parameçvaräjïänam uktam, tasyaiväjïänasya dåòhatve käraëam äha —— iccheti. såjyata iti sargaù sarge sthüla-dehotpattau satyäà tad-anukule icchä tat pratiküle ca dveñas täbhyäà samutthaù samudbhüto yaù çétoñëa-sukha-duùkhädi-dvandva-nimitto moho viveka-bhraàças tena sarväëi bhütäni sammohaà yänti aham eva sukhé duùkhé ceti gäòhataram-abhiniveçaà präpnuvanti, atas täni maj-jïänä-bhävän mäà na jänantéti bhävaù. kütas tarhi kecana tväà bhajanto dåçyante taträha —— yeñäm iti. yeñän tu puëyäcaraëa-çélänäà sarvaà pratibandhakaà päpam anta-gataà nañöaà, te dvandva-nimittena mohena vinirmuktäù dåòha-vratäù ekäntinaù santo mäà bhajante.

text 29
anvayaù
jarä-maraëa-mokñäya (jaräyäù maraëäc ca mokñäya träëäya) ye mäm äçritya yatanti, te tad (param) brahma, akhilam (sarvam) adhyätmaà karma ca viduù (jänanti).

text 29
öékä
evaï ca mäà bhajantaù sarvaà vijïeyaà vijïäya kåtärthä bhavantéty äha, —— jareti. jarä-maraëayor-mokñäya nirasanärthaà mäm äçritya ye prayatante, te tat paraà brahma viduù, kåtsnam adhyätmaï ca viduù, yena tat präptavyaà taà dehädi-vyatiriktaà çuddham-ätmänaï ca jänantéty arthaù, tat-sädhana-bhütam-akhilaà sa-rahasyaà karma ca jänanti.

text 30
anvayaù
ye ca sädhibhütädhidaivaà (adhibhütena adhidaivena ca sahitaà) sädhiyajïaà (adhiyajïena sahitaà) mäà viduù (jänanti), te yukta-cetasaù (mayy äsakta-mänasäù) prayäëa-käle (måtyu-samaye) api mäà viduù.

vijïäna-yogasuvyaktaà jïänaà labdhuà samarhati,
yat käruëyavaçäl-loke taà kåñëaà praëamämy aham.

iti çrémad-bhagavad-gétäyäm oà-kära-nätha-sevaka-çré-räma-raïjana-kävya-
vyäkaraëa-tértha-kåtänvaya-sambalitäyäà saptamo ’dhyäyaù.

text 30
öékä
na caivam bhütänäà yoga-bhraàça-çaìkäpéty äha —— sädhibhüteti. adhibhütädi-çabdänäm arthaà çré-bhagavän evottarädhyäye vyäkhyäsyati. adhibhütenädhidaivena ca saha adhiyajïena ca saha mäà ye bhajanti, te yukta-cetaso mayy äsakta-manasaù prayäëa-käle ’pi maraëa-samaye ’pi mäà vidur jänanti, na tu tadäpi vyäkulébhüya mäà vismaranti. ato mad-bhaktänäà na yoga-bhraàça-çaìketi bhävaù.

kåñëa-bhaktair ayatnena brahma-jïänam aväpyate,
iti vijïäna-yogäkhye saptame samprakäçitam.

iti çrémad-bhagavad-gétäyäà çré-çrédhara-svämi-kåta-öékäyäà vijïäna-yogo näma saptamo ’dhyäyaù.