ÇRÉMAD-BHAGAVAD-GÉTÄ [17]

SAPTADAÇO ’DHYÄYAÙ
(ÇRADDHÄ-TRAYA-VIBHÄGA-YOGAÙ)

text 1
anvayaù
arjuna uväca, —— he kåñëa! ye (janäù) çästra-vidhim utsåjya (varjayitvä) tu (kintu) çraddhayä (ästikya-buddhyä) anvitäù (yuktäù santaù) yajante (devädén arcayanti), teñäà niñöhä (çraddhä-sthitiù) kä? sattvaà (sättviké), rajaù (räjasé), äho (ata vä) tamaù (tämasé)?

text 1
öékä
uktädhikära-hetünäà çraddhä mukhyä ca sättviké
iti saptadaçe gauëa-çraddhä-bhedas tridhocyate
pürvädhyäyänte “yaù çästra-vidhim utsåjya vartate käma-cärataù. na sa siddhim aväpnoti” ity anena çästrokta-vidhim utsåjya käma-cäreëa vartamänasya jïäne ’dhikäro nästéty uktaà, tatra çästra-vidhim utsåjya käma-cäraà vinä çraddhayä vartamänänäà kim adhikäro ’sti nästi veti bubhutsayä arjuna uväca —— ya iti. atra ca çästra-vidhim utsåjya yajanta ity anena çästrärthaà buddhvä tam ullaìghya vartamänä nagåhyante; teñäà çraddhayä yajanänupapatteù. ästikya-buddhir hi çraddhä, na cäsau çästra-viruddhe ’rthe çästra-jïänavatäà sambhavati, tän evädhikåtya “tri-vidhä bhavati çraddhä” “yajante sättvikä devän” ity ädy uttaränupapatteç ca; ato nätra çästrolaìghino gåhyante, api tu kleça-buddhyä älasyäd dharma-çästrärtha-jïäne prayatnam akåtvä kevalam äcära-paramparä-vaçena çraddhayä kvacid devatärädhanädau pravartamänä gåhyante, ato ’yam arthaù —— ye çästra-vidhim utsåjya duùkha-buddhyä älasyäd vä anädåtya, kevalam äcära-prämäëyena çraddhayänvitäù santo yajante teñän tu kä niñöhä? kä sthitiù? ka äçrayaù? täm eva viçeñeëa påcchati, —— kià sattvam? äho kià rajaù? atha vä tamaù iti; teñäà tädåçé deva-püjädi-pravåttiù kià sattva-saàçritä? rajaù-saàçritä? tamaù-saàçritä vety arthaù. çraddhäyäù sättvikatvät kleça-buddhyä älasyena ca çästränädarasya räjasa-tämasatvät tredhä sandehaù. yadi sattva-saàçritä tarhi teñäm api sättvikatväd yathoktätma-jïäne ’dhikäraù syäd anyathä neti praçna-tät-paryärthaù.

text 2
anvayaù
çré-bhagavän uväca, —— dehinäà (mänuñäëäà) sättviké (sattva-guëa-pradhänä), räjasé (rajo-guëa-pradhänä), tämasé (tamo-guëa-pradhänä) ca iti tri-vidhä çraddhä (ästikya-buddhiù rucir vä) bhavati, sä (çraddhä) sva-bhäva-jä (mänävänäà pürva-janma-saàskära-jätä eva) eva, [ataù] täà (çraddhäà) çåëu.

text 2
öékä
atrottaraà çré-bhagavän uväca —— tri-vidheti. ayam arthaù —— çästra-tattva-jïänataù pravartamänänäà parameçvara-püjä-viñayä sättviké eka-vidhaiva bhavati çraddhä. lokäcära-mätreëa tu pravartamänänäà dehinäà yä çraddhä, sä tu sättviké räjaso tämasé ceti tri-vidhä bhavati. atra hetuù —— sva-bhäva-jä; sva-bhävaù pürva-karma-saàskäras tasmäj jätä, sva-bhävam anyathä kartuà samarthaà hi çästroktaà viveka-jïänam; tat tu teñäà nästi, ataù kevalaà pürva-sva-bhävenaiva bhavatéti çraddhä tri-vidhä bhavati. täm imäà tri-vidhäà çraddhäà çåëv iti, tad uktaà —— ‘vyavasäyätmikä buddhir ekeha kuru-nandana’ ity ädinä.

text 3
anvayaù
he bhärata! sarvasya (janasya) çraddhä (ästikya-buddhiù) sattvänurüpä (sattvasya viçiñöa-saàskära-yuktäntaù karaëasya anurüpä sadåçé) bhavati, ayaà puruñaù çraddhä-mayaù, yaù (puruñaù) yac-chraddhaù (yayä sättvikyä räjasyä tämasyä vä yayä kayäpi çraddhayä yuktaù), saù (puruñaù) saù (tädåça-çraddhä-yuktaù) eva.

text 3
öékä
nanu ca çraddhä sättvikyeva sattva-käryatvena tvayaiva çré-bhägavate uddhavaà prati nirdiñöatvät, yathoktaà, —— “çamo damas titikñejyä tapaù satyaà dayä småtiù. tuñöis tyägo ’spåhä çraddhä hrér dayädiù sva-nirvåtiù. ity etäù sattvasya våttayaù” iti. ataù kathaà tasyäs trai-vidhyam ucyate? satyaà, tathäpi rajas-tamo-yukta-puruñäçrayatvena rajas-tamo-miçritatvena sattvasya trai-vidhyät çraddhäyä api trai-vidhyaà ghaöata ity äha —— sattveti. sattvänurüpä sattva-tärat abhyänusäriëé sarvasya vivekino ’vivekino vä lokasya çraddhä bhavati; tasmäd ayaà puruño laukikaù çraddhä-mayaù sraddhä-vikäraù, tri-vidhayä çraddhayä vikriyata ity arthaù. tad eväha —— yo yac-chraddhaù yädåçé çraddhä yasya, sa eva saù tädåça-çraddhayä yuktaù eva sa iti. yaù pürvaà sattvotkarñeëa sättvika-çraddhayä yuktaù puruñaù, sa punas tädåça-sattva-saàskäreëa sättvika-çraddhayä yukta eva bhavati. yas tu rajasa utkarñeëa räjasa-çraddhä-yuktaù sa punas tädåça eva bhavati, yaç ca tamasa utkarñeëa tämasa-çraddhayä yuktaù sa punas tädåça eva bhavatéti. lokäcära-mätreëa pravartamäneñv evaà sättvika-räjasa-tämasa-çraddhä-vyavasthä çästra-janita-viveka-jïäna-yuktänäà tu sva-bhäva-vijayena sättviké ekaiva çraddheti prakaraëärthaù.

text 4
anvayaù
sättvikä (sattva-guëa-pracuräù —— sattva-niñöhäù janäù) devän yajante (püjayanti), räjasäù (rajo-guëa-pracuräù janäù) yakña-rakñäàsi, anye ca tämasäù (tamo-guëa-pracuräù) janäù pretän bhüta-gaëän yajante.

text 4
öékä
sättvikädi-bhedam eva kärya-bhedena prapaïcayati —— yajanta iti. sättvikä janäù sattva-prakåtén devän eva yajante püjayanti. räjasäs tu rajaù—prakåtén yakñän räkñasäàç ca yajante, etebhyo ’nye vilakñaëäs tämasä janäs tämasän eva pretän bhüta-gaëäàç ca yajante. sattvädi-prakåténäà tat-tad-devädénäà tu püjä-rucibhis tat-tat-püjakänäà sättvikatvädi jïätavyam ity arthaù.

texts 5–6
anvayaù
dambhä ’haìkära-saàyuktäù käma-räga-balänvitäù (kämanäsakti-kåta-sämarthya-yuktäù, käma-räga-balaiù anvitä iti vä) ye acetasaù (avivekinaù) janäù çaréra-sthaà (deha-sthitaà) bhüta-grämam (kñity-ädi-bhüta-samüham) antaù—çaréra-sthaà (deha-madhya-sthitaà) mäà ca karçayantaù (kåçaà kurvantaù) açästra-vihitaà (çästra-viruddhaà) ghoraà (sva-para—péòä-pradaà) tapaù tapyante, tän äsura-niçcayän viddhi.

texts 5–6
öékä
räjasa-tämaseñv api punar viçeñäntaram äha —— açästra-vihitam iti dväbhyäm. çästra-vidhim ajänanto ’pi kecit präcéna-puëya-saàskäreëottamäù sättvikä eva bhavanti, kecin madhyamä räjasä bhavanti, adhamäs tu tämasä bhavanti. ye punar atyantaà manda-bhägyäs te gatänugatyä päñaëòa-saìgena ca tad äcäränuvartinaù santo ’çästra-vihitaà ghoraà bhayaìkaraà tapas tapyante kurvanti. tatra hetavaù, dambhähaìkäräbhyäà saàyuktäù, tathä kämo ’bhiläñaù, räga äsakti, balam ägrahaù etair anvitäù santaù, tän äsura-niçcayän viddhéty uttareëänvayaù. kiï ca karçayanta iti. çaréra-sthaà prärambhakatvena dehe sthitaà bhütänäà påthivy-ädénäà grämaà samühaà karçayanto våthaivopaväsädibhiù kåçaà kurvanto ’cetaso ’vivekinaù mäï ca antaryämitayä antaù-çaréra-sthaà deha-madhye sthitaà mad äjïä-laìghanenaiva karçayantaù evaà ye tapaç caranti, tän äsura-niçcayän äsuro ’ti-krüro niçcayo yeñäà tän viddhi.

text 7
anvayaù
sarvasya (janasya) ähäraù (bhojanam) api tu tri-vidhaù priyaù bhavati, tathä yajïaù, tapaù, dänaà [ca tri-vidhaà priyaà bhavati]; teñäm imaà bhedaà çåëu.

text 7
öékä
ähärädi-bhedäd api sättvikädi-bhedaà darçayitum äha —— ähäras tv ity ädi trayodaçabhiù. sarvasyäpi janasya ya ähäro ’nnädiù, sa tu yathäyathaà tri-vidhaù priyo bhavati, tathä yajïa-tapo-dänäni tri-vidhäni priyäëi bhavanti. teñäà ca vakñyamäëaà bhedam imaà çåëu. etac ca räjasa-tämasähära-yajïädi-parityägena sättvikähära-yajïädi-sevayä sattva-våddhau yatnaù kartavya ity etad arthaà kathyate.

text 8
anvayaù
äyuù-sattva-balärogya-sukha-préti-vivardhanäù (äyuù, sattvam —— utsähaù, balaà —— çaktiù, ärogyaà —— roga-çünyatä, sukhaà, prétiç ca ity eteñäà vivardhanäù vivardhakäù), rasyäù (rasa-yuktäù), snigdhäù (sneha-vantaù), sthiräù (säräàsa-bahuläù), hådyäù (hådaya-grähiëaù), ähäräù sättvika—priyäù (sättvikänäà janänäà priyäù iñöäù bhavanti).

text 8
öékä
taträhära-trai-vidhyam äha —— äyur iti tribhiù. äyur jévanaà, sattvam utsähaù, balaà çaktiù, ärogyaà roga-rähityaà, sukhaà citta-prasädaù, prétir abhiruciù, äyur-ädénäà vivardhanäù viçeñeëa våddhi-karäù te ca rasyä rasa-vantaù, snigdhäù sneha-yuktäù, sthirä dehe säräàçena cira-kälävasthäyinaù, hådyäù dåñöa-mäträ eva hådayaìgamäù evam bhütä ähärä bhakñya-bhojyädayaù sättvika-priyäù.

text 9
anvayaù
kaöv-amla-lavaëäty-uñëa-tékñëa-rukña-vidähinaù (ati-kaöu nimba-prabhåtiù, aty-amlaù, ati-lavaëaù, aty-uñëaù, ati-tékñëaù, aty-uttejakaù, ati-rükñaù, ati-vidähé ceti) duùkha-çokämaya-pradäù (duùkhaà —— bhojana-käléna-kaëöha-jihvä-prabhåti santäpädi, çokaù —— bhojanät param ajérëatayä durgandha-yuktodgärädiù, ämayaù —— tataù rogaù cety etän pradadatéti) ähäräù räjasasya (janasya) iñöäù (priyäù bhavanti).

text 9
öékä
tathä kaö iti. ati-çabdaù kaöv—ädiñu saptasv api sambadhyate, tena ati-kaöur nimbädiù aty-amlo ’ti-lavaëo ’ty-uñëaç ca prasiddhaù, ati-tékñëo maricädiù, ati-rukñaù kaìguko-dravädiù, ati-vidähé sarñapädiù, ati-kaöv-ädaya ähärä räjasasyeñöäù priyäù, duùkhaà tät-kälikaà hådaya-santäpädi, çokaù paçcäd-bhävi-daurmanasyam ämayo rogaù etän pradadati prayacchantéti.

text 10
anvayaù
yäta-yämaà (yätaù yämaù praharaù yasya tat bahoù kälät präk pakvaà, tena çéta-latäà präptaà) gata-rasaà (sära-çünyaà çuñkaà vä), püti (durgandhaà), paryuñitam (dinäntara-pakvam), ucchiñöam (anya-jana-bhuktävaçiñöam), amedhyaà (apavitraà kalaïjädi) ca yat bhojanaà [tat] tämasa-priyaà [bhavati].

text 10
öékä
tathä yäta-yämam iti. yäto yämaù praharo yasya pakvasya odanädeù tad yäta-yämaà çaityävasthäà präptam ity arthaù, gata-rasaà niñpéòita-säraà, püti durgandhaà, paryuñitaà dinäntara-pakvam, ucchiñöam anya-bhuktävaçiñöam, amedhyaà abhakñyam kalaïjädi evam bhütaà bhojanaà bhojyaà tämasasya priyam.

text 11
anvayaù
aphaläkäìkñibhiù (phala-kämanä-rahitaiù puruñaiù) yañöavyam (yajïänuñöhänam eva kartavyam) iti manaù samädhäya (samähitaà kåtvä) vidhidiñöaù (çästra-vihitaù) yaù yajïaù ijyate (anuñöhéyate), saù sättvikaù [yajïaù].

text 11
öékä
yajïo ’pi tri-vidhas tatra sättvikaà yajïam äha —— aphaläkäìkñibhir iti tribhiù. phaläkäìkñä-rahitaiù puruñair vidhinä diñöa ävaçyakatayä vihito yo yajïa ijyate anuñöhéyate, sa sättviko yajïaù. katham ijyate, yañöavyam eveti yajïänuñöhänam eva käryaà, nänyat phalaà sädhanéyam ity evaà manaù samädhäyaikägraà kåtvety arthaù.

text 12
anvayaù
he bharata-çreñöha! tu (kintu) phalam abhisandhäya (uddiçya) dambhärtham (nija-pratipatti-prakäçäya) eva ca yat ijyate (yaù yajïaù kriyate), taà räjasaà yajïaà viddhi (jänéhi).

text 12
öékä
räjasaà yajïam äha —— abhisandhäyeti. phalam abhisandhäya uddiçya yat tu ijyate yajïaù kriyate. dambhärthaï ca sva-mahattva-khyäpanäya taà yajïaà räjasaà viddhi.

text 13
anvayaù
vidhi-hénam, asåñöännaà (brähmaëädibhyaù asåñöam adattam annaà yasmin taà), mantra-hénam, adakñiëaà (yathä-vihita-dakñiëä-rahitam), çraddhä-virahitaà (çraddhä-çünyaà) yajïaà tämasaà paricakñate (vadanti).

text 13
öékä
tämasaà yajïam äha —— vidhéti. vidhi-hénaà çästrokta-vidhi-çünyam. asåñöännaà brähmaëädibhyo na såñöaà na niñpäditam annaà yasmiàs taà mantrair hénaà yathokta-dakñiëä-rahitaà çraddhä-çünyaï ca yajïaà tämasaà paricakñate kathayanti çiñöäù.

text 14
anvayaù
deva-dvija (brähmaëa) -guru präjïa- (paëòita) -püjanaà, çaucam (bähyäbhyantara-çuddhiù), ärjavaà (saralatä), brahmacaryam (vérya-dhäraëam), ahiàsä ca çäréraà (çaréra-niñpädyaà) tapaù ucyate.

text 14
öékä
tapasaù sättvikädi-bhedaà darçayituà prathamaà tävac-chärérädi-bhedena tasya trai-vidhyam äha deva-dvijädibhiù tribhiù. atra çäréram äha —— deveti. präjïä guru-vyatiriktä anye ’pi tattva-vidaù, deva-brähmaëädi-püjanaà çaucädikaï ca çäréraà çaréra-nirvartyaà tapa ucyate.

text 15
anvayaù
anudvega-karaà (abhaya-karaà), satyaà, priya-hitaà ca yat väkyaà, svädhyäyäbhyasanaà (vedäbhyäsaù) ca eva väì-mayaà (väk-sädhyaà) tapaù ucyate.

text 15
öékä
väcikaà tapa äha —— anudvega-karam iti. udvegaà bhayaà na karotéty anudvega-karaà väkyaà satyaà çrotuù priyaà hitaï ca pariëäme sukha-karaà svädhyäyäbhyasanaà vedäbhyäsaç ca väì-mayaà väcä nirvartyaà tapaù ucyate.

text 16
anvayaù
manaù-prasädaù (manasaù prasädaù sthiratä), saumyatvaà (akrüratä), maunam, ätma-vinigrahaù (citta-saàyamaù), bhäva-saàçuddhiù (niñkapaöa-vyavahäraù) iti etat mänasaà tapaù ucyate.

text 16
öékä
mänasaà tapa äha —— mana iti. manasaù prasädaù svacchatä, saumyatvam akrüratä, maunaà muner bhävo mananam ity arthaù, ätmano manaso vinigraho viñayebhyaù pratyähäraù, bhäva-saàçuddhiù vyavahäre mäyä-rähityam ity etan mänasaà tapaù ucyate.

text 17
anvayaù
aphaläkäìkñibhiù (phala-kämanä-rahitaiù) yuktaiù (ekägra-mänasaiù) [puruñaiù] parayä (çreñöhayä) çraddhayä (ästikya-buddhyä) taptaà (yat tapa äcaritam bhavati), tat (pürvoktaà) tri-vidhaà (çäréraà, väì-mayaà, mänasaï ca) tapaù sättvikaà paricakñate kathayanti.

text 17
öékä
tad evaà çaréra-väì-manobhir nirvartyaà tri-vidhaà tapo darçitam. tasya tri-vidhasyäpi tapasaù sättvikädi-bhedena trai-vidhyam äha —— çraddhayety ädi tribhiù. tat tri-vidham api tapaù çreñöhayä çraddhayä phaläkäìkñä-çünyair yuktair ekägra-cittair narais taptaà sättvikaà kathayanti.

text 18
anvayaù
sat-kära-mäna-püjärthaà (sat-kära-mäna-püjä-läbhäya) dambhena (ahaìkäreëa) ca eva yat tapaù kriyate, iha calam (aniçcitam) adhruvaà (kñaëikaà) tat tapaù räjasaà proktam.

text 18
öékä
räjasam äha —— sat-käreti. sat-käraù sädhu-käraù sädhu-rayam iti, täpaso ’yam ity ädi-väk-püjä. mänaù praty-utthänäbhivädanädiù, daihiké püjä. artha-läbhädiù, etad arthaà dambhena ca yat tapaù kriyate. ata eva calam aniyatam adhruvaï ca kñaëikaà yad evam bhütaà tapas tad iha räjasaà proktam.

text 19
anvayaù
müòha-gräheëa (aviveka-kåtena durägraheëa) ätmanaù (sva-çarérasya) péòayä (kleçena) parasya (anyasya) utsädanärthaà (vinäçärthaà) vä yat tapaù kriyate, tat tämasam udähåtam (kathitam).

text 19
öékä
täpasaà tapa äha —— müòheti. müòha-gräheëäviveka-kåtena durägraheëätmanaù péòayä yat tapaù kriyate parasyotsädanärthaà vä anyasya vinäçärtham abhicära-rüpaà tat tämasam udähåtaà kathitam.

text 20
anvayaù
dätavyam iti (dänaà kartavyam evaà buddhyä) deçe (prayägädi puëya-térthe), käle (grahaëädi puëya-käle) ca anupakäriëi (praty-upakäraà kartum asamarthe) pätre (tapaù-çéla-svädhyäyädi sampannäya brähmaëäya) [brähmaëa-kathana-tät-paryam —— brähmaëaà vinä kñatriyädénäà pratigrahäsämarthyät, brähmaëasyaiva pratigraha-vihitatväc ca] yat dänaà déyate, tat dänaà sättvikaà småtam.

texts 21–22
anvayaù
tu (kintu) yat praty-upakärärthaà phalam uddiçya vä punaù parikliñöaà (dainya-yuktaà yathä syät tathä) déyate, tat dänaà räjasaà småtam; adeça-käle apätrebhyaù ca asat-kåtaà avajïätaà yat dänaà déyate, tat tämasaà udähåtam.

texts 20–22
öékä
pürva-pratijïätam eva dänasya trai-vidhyam äha —— dätavyam iti. dätavyam evety evaà niçcayena yad dänaà déyate anupakäriëe praty-upakäräsamarthäya, deçe kurukñeträdau, käle grahaëädau pätre ceti deça-kälädi-sähacaryät saptamé prayuktä, pätre pätra-bhütäya tapaù-çrutädi-sampannäya brähmaëäyety arthaù, yad vä caturthyevaiñä pätre iti tåjantaà rakñakäya ity arthaù. sa hi sarvasmäd äpad-gaëäd dätäraà pätétipätä. tasmai yad evam bhütaà dänaà tat sättvikam. räjasaà dänam äha —— yad iti. käläntare ’yaà mäà praty-upakariñyatéty evam arthaà phalaà vä svargädikam uddiçya yat punar dänaà déyate parikliñöaà citta-kleça-yuktaà yathä bhavaty evam bhütaà tat dänaà räjasam udähåtaà kathitam. tämasaà dänam äha —— adeçeti. adeçe açuci-sthäne, akäle açaucädi-samaye, apätrebhyo viöanaöädibhyo yad dänaà déyate, tat deça-käla-pätra-sampattäv api asat-kåtaà päda-prakñälanädi-sat-kära-çünyam. avajïätaà tiraskära-yuktam evam bhütaà dänaà tämasam udähåtam.

text 23
anvayaù
‘oà tat sat’ iti tri-vidhaù brahmaëaù (paramätmanaù) nirdeçaù småtaù, tena (tri-vidhena) brähmaëäù ca vedäù ca yajïäù ca purä (såñöy-ädau) vihitäù (srañörä såñöäù).

text 23
öékä
nanv evaà vicäryamäëe sarvam api yajïa-tapo-dänädi räjasa-tämasa-präyam eveti vyartho yajïädi-prayäsa ity äçaìkya tathä-vidhasyäpi sättvikatvopapädana-prakäraà darçayitum äha —— om iti. om tat sad iti tri-vidho brahmaëaù paramätmano nirdeço nämnä vyapadeçaù småtaù çiñöaiù. tatra tävat om iti “tri-vid brahma” ity ädi-çruti-prasiddheù om iti brahmaëo näma, jagat-käraëatvena ati-prasiddhatvät aviduñäà parokñatväc ca! tac-chabdo ’pi brahmaëo näma. paramärtha-sattva-sädhutva-praçastatväd iti. sac-chabdo ’pi brahmaëo näma “sad eva somyedam agra äsét” ity ädi-çruteù. ayaà tri-vidho ’pi näma-nirdeço viguëam api saguëé-kartuà samartha ity äçayena stauti —— tena tri-vidhena brahmaëo nirdeçena brähmaëäç ca vedäç ca yajïäç ca purä såñöy-ädau vihitä vidhäträ nirmitäù saguëé-kåtä iti vä. yad vä yasyäà tri-vidho nirdeças tena paramätmanä brähmaëädayaù pavitra-tamäù såñöäç ca tasmät tasyäyaà tri-vidho nirdeço ’ti-praçasta ity arthaù.

text 24
anvayaù
tasmät (brahmaëo nirdeçät) om iti udähåtya (uccärya) brahma-vädinäà vidhänoktäù (çästroktäù) yajïa-däna-tapaù-kriyäù satataà pravartante (anuñöhitä bhavanti).

text 24
öékä
idänéà pratyekam oì-kärädénäà präçastyaà darçayiñyan oì-kärasya tad eväha —— tasmäd iti. yasmäd evaà brahmaëo nirdeçaù praçastas tasmät om ity udähåtya tad uccäryaà kåtvä veda-vädinäà yajïädyäù çästroktäç ca satataà sarvadä aìga-vaikalye ’pi prakarñeëa vartante saguëä bhavantéty arthaù.

text 25
anvayaù
tat iti udähåtya (uccärya) phalam anabhisandhäya (phala-kämanäà tyaktvä) mokña-käìkñibhiù (mumukñubhiù) vividhäù yajïa-tapaù-kriyäù kriyante.

text 25
öékä
kiï ca dvitéyaà näma stauti —— tad iti. udähåtyeti pürvasyänuñaìgaù. tad ity udähåtya uccärya çuddha-cittair mokña-käìkñibhiù puruñaiù phaläbhisandhim akåtvä yajïädyäù kriyäù kriyante, ataç citta-çodhana-dväreëa phala-saìkalpa-tyajanena mumukñutva-sampädakatvät tac-chabda-nirdeçaù praçasta ity arthaù.

texts 26–27
anvayaù
he pärtha! sad-bhäve (asti iti sat, tasya bhävaù astitvam tasmin) sädhu-bhäve (sädhutve) ca sat iti etat prayujyate (‘sat’ iti çabdasya prayogaù kriyate), tathä praçaste (mäìgalike) karmaëi ca sat [iti] çabdaù yujyate, yajïe tapasi däne ca [yä] sthitiù [sä] sat iti ucyate, tad-arthéyaà (sa parameçvara eva arthaù prayojanaà yasya tat tad-arthaà, tasmai eva tad-arthéyaà parameçvara-préty-arthaà) karma (yägädikaà) ca [sat] iti eva abhidhéyate.

texts 26–27
öékä
sac-chabdasya präçastyam äha —— sad-bhäva iti dväbhyäm. sad-bhäve astitve. devadattasya puträdikam astéty asminn arthe, sädhu-bhäve ca sädhutve. devadattasya puträdi çreñöham ity asminn arthe sad ity etat padaà prayujyate. praçaste mäìgalike vivähädi-karmaëi ca sad idaà karmeti sac-chabdo yujyate prayujyate saìgacchata iti vä. kiï ca yajïa iti. yajïädiñu yä sthitis tät-paryeëävasthänaà tad api sad ity ucyate. yasya cedaà näma-trayaà sa eva paramätmä arthaù phalaà yasya tat-tad-arthaà karma püjopahära-gåhäìgana-parimärjanopalepanäìga-mäìgalikädi-kriyä, tat-siddhaye yad anyat karma kriyate udyäna-çäli-kñetra-dhanärjanädi-viñayaà tat-karma tad-arthéyam. tac cäti-vyavahitam api sad ity eväbhidhéyate. yasmäd evam ati-praçastam etan näma-trayaà, tasmäd etat sarva-karma-säd-guëyärthaà saàkértayed iti tät-paryärthaù. atra cärthaväd änupapattyä vidhiù kalpyate, ‘vidheyaà stüyate vastu’ iti nyäyät. apare tu “pravartante vidhänoktäù” “kriyante mokña-käìkñibhiù” ity ädi vartamänopadeçaù samidhä yajatéty ädivad vidhitayä pariëamanéya ity ähuù. tat tu sad-bhäve cety ädiñu präpty arthatvän na saìgacchata iti pürvokta-krameëa vidhi-kalpanaiva jyäyasé.

text 28
anvayaù
he pärtha! açraddhayä yat hutaà, yat dattaà, yat tapaù taptam [anyad api] yat (karma) kåtaà, [tat sarvaà çästréyam api] asat iti ucyate, tat pretya (para-loke) na ca, iha (asmin loke) no [phaläya bhavatéty arthaù].

yä çraddhä tava pädäbjaà präpayatéha kevalam
çraddhäà täm eva govinda kåpayä nätha dehi me

iti çrémad-bhagavad-gétäyäm oà-kära-nätha-sevaka —— çré-räma-raïjana-kävya-vyäkaraëa-tértha-kåtänvaya-sambalitäyäà çraddhä-traya-vibhäga-yogo näma saptadaço ’dhyäyaù.

text 28
öékä
idänéà sarva-karmasu çraddhayaiva pravåtty artham açraddhayä kåtaà sarvaà nindati —— açraddhayeti. açraddhayä hutaà havanaà dattaà dänaà tapas taptaà nirvartitaà yac cännad api kåtaà karma, tat sarvam asad ity ucyate. yatas tat pretya lokäntare na phalati viguëatvät, no iha na cäsmin loke phalati ayaçaskaratvät.

rajas-tamo-mayéà tyaktvä çraddhäà sattva-mayéà çritaù
tattva-jïäne ’dhikäré syäd iti saptadaçe sthitam

iti çrémad-bhagavad-gétäyäà çré-çrédhara-svämé-kåta-öékäyäà çraddhä-traya-vibhäga-yogo näma saptadaço ’dhyäyaù.