çré-padma-puräëa-pätäla-khaëòäntargataà
çré-våndävana-mähätmyaà 

våndävana-mähätmyam idaà pätäla-khaëòasya ekonasaptitamädhyäyatas tryaçétitamädhyäya-paryantaà präptam | atra säìkhya-krama ekataù caturdaça-paryantaà vinyastaù |

(1)
prathamo'dhyäyaù 

åñaya ücuù—
samyak çruto mahä-bhäga tvatto rämäçvamedhakaù |
idänéà vada mähätmyaà çré-kåñëasya mahätmanaù ||1||

süta uväca—
çåëvantu muni-çärdüläù çré-kåñëa-caritämåtam |
çivä papraccha bhüteçaà yat tad vaù kértayämy aham ||2||
ekadä pärvaté devé çivaà saàsnigdha-mänasä |
praëayena namaskåtya proväca vacanaà tv idam ||3||

pärvaty uväca—
ananta-koöi-brahmäëòa-tad-bähyäbhyantara-sthiteù |
viñëoù sthänaà paraà teñäà pradhänaà varam uttamam ||4||
yat paraà nästi kåñëasya priyaà sthänaà manoramam |
tat sarvaà çrotum icchämi kathayasva mahä-prabho ||5||

éçvara uväca—
guhyäd guhyataraà guhyaà paramänanda-kärakam |
atyadbhutaà rahaù sthänam änandaà paramaà param ||6||
durlabhänäà ca paramaà durlabhaà mohanaà param |
sarva-çakti-mayaà devi sarva-sthäneñu gopitam ||7||
sätvatäà sthäna-mürdhanyaà viñëor atyanta-durlabham |
nityaà våndävanaà näma brahmäëòopari-saàsthitam ||8||
pürëa-brahma sukhaiçvaryaà nityam änandam avyayam |
vaikuëöhädi tad-aàçäàçaà svayaà våndävanaà bhuvi ||9||
golokaiçvaryaà yat kiïcid gokule tat-pratiñöhitam |
vaikuëöha-vaibhavaà yad vai dvärikäyäà pratiñöhitam ||10||
yad brahma paramaiçvaryaà nityaà våndävanäçrayam |
kåñëa-dhäma paraà teñäà vana-madhye viçeñataù ||11||
tasmät trailokya-madhye tu påthvé dhanyeti viçrutä |
yasmän mäthurakaà näma viñëor ekänta-vallabham ||12||
sva-sthänam adhikaà näma-dheyaà mäthura-maëòalam |
nigüòhaà vividhaà sthänaà pury-abhyantara-saàsthitam ||13||
sahasra-patra-kamaläkäraà mäthura-maëòalam |
viñëu-cakra-paribhrämäd dhäma vaiñëavam adbhutam ||14||
karëikä-parëa-vistäraà rahasya-drumam éritam |
pradhänaà dvädaçäraëyaà mähätmyaà kathitaà kramät ||15||
bhadra-çré-loha-bhäëòéra-mahä-täla-khadérakäù |
bakulaà kumudaà kämyaà madhu våndä vanaà tathä ||16||
dvädaçaitävaté saìkhyä kälindyäù sapta-paçcime |
pürve païca-vanaà proktaà taträsti guhyam uttamam ||17||
mahäraëyaà gokuläkhyaà madhu våndä-vanaà tathä |
anyac copavanaà proktaà kåñëa-kréòä-rasa-sthalam ||18||
kadamba-khaëòanaà nanda-vanaà nandéçvaraà tathä |
nanda-nandana-khaëòaà ca paläçäçoka-ketaké ||19||
sugandha-mänasaà kailam amåtaà bhojana-sthalam |
sukha-prasädhanaà vatsa-haraëaà çeña-çäyikam ||20||
çyäma-pürvo dadhi-grämaç cakra-bhänu-puraà tathä |
saìketaà dvipadaà caiva bäla-kréòana-dhüsaram ||21||
käma-drumaà sulalitam utsukaà cäpi känanam |
nänä-vidha-rasa-kréòä nänä-lélä-rasa-sthalam ||22||
näga-vistära-viñöambhaà rahasya-drumam éritam |
sahasra-patra-kamalaà gokuläkhyaà mahat-padam ||23||
karëikä tan mahad dhäma govinda-sthänam uttamam |
tatropari svarëa-péöhe maëi-maëòapa-maëòitam ||24||
karëikäyäà kramäd dikñu vidikñu dalam éritam |
yad dalaà dakñiëe proktaà paraà guhyottamottamam ||25||
tasmin dale mahä-péöhaà nigamägama-durgamam |
yogéndrair api duñpräpaà sarvätmä yac ca gokulam ||26||
dvitéyaà dalam ägneyyäà tad rahasya-dalaà tathä |
saìketaà dvipadaà caiva kuöé dvau tat-kule sthitau ||27||
pürvaà dalaà tåtéyaà ca pradhäna-sthänam uttamam |
gaìgädi-sarva-térthänäà sparçäc chata-guëaà småtam ||28||
caturthaà dalam aiçänyäà siddha-péöhe'pi tat- padam |
vyäyämanütanägopé tatra kåñëaà patià labhet ||29||
vasträlaìkäraharaëaà taddalesamudähåtam |
uttarepaïcamaà proktaà dalaà sarvadalottamam ||30||
dvädaçädityamatraivadalaà cakarëikäsamam |
väyavyäà tu dalaà ñañöhaà tatra kälé-hradaù småtaù ||31||
dalottamottamaà caiva pradhänaà sthänam ucyate |
sarvottama-dalaà caiva paçcime saptamaà småtam ||32||
yajïa-patné-gaëänäà ca tad-épsita-vara-pradam |
aträsuro’pi nirväëaà präpa tridaça-durlabham ||33||
brahma-mohanam atraiva dalaà brahma-hradävaham |
nairåtyäà tu dalaà proktam añöamaà vyoma-ghätanam ||34||
çaìkhacüòa-vadhas tatra nänä-keli-rasa-sthalam |
çrutam añöa-dalaà proktaà våndäraëyäntara-sthitam ||35||
çrémad-våndävanaà ramyaà yamunäyäù pradakñiëam |
çiva-liìgam adhiñöhänaà dåñöaà gopéçvaräbhidham ||36||
tad-bähye ñoòaça-dalaà çriyä pürëaà tam éçvaram |
sarväsu dikñu yat proktaà prädakñiëyäd yathä kramam ||37||
mahat-padaà mahad-dhäma sva-dhämädhäva-saàjïakam |
prathamaika-dalaà çreñöhaà mähätmyaà karëikä-samam ||38||
tatra govardhana-girau ramye nitya-rasäçraye |
karëikäyäà mahä-lélä tal-lélä-rasa-gahvarau ||39||
yatra kåñëo nitya-våndä-känanasya patir bhavet |
kåñëo govindatäà präptaù kim anyair bahu-bhäñitaiù ||40||
dalaà tåtéyam äkhyätaà sarva-çreñöhottamottamam |
caturthaà dalam äkhyätaà mahädbhuta-rasa-sthalam ||41||
nandéçvara-vanaà ramyaà tatra nandälayaù småtaù |
karëikä-dala-mähätmyaà païcamaà dalam ucyate ||42||
adhiñöhätä'tra gopälo dhenu-pälana-tat-paraù |
ñañöhaà dalaà yad äkhyätaà tatra nanda-vanaà småtam ||43||
saptamaà bakuläraëyaà dalaà ramyaà prakértitam |
taträñöamaà täla-vanaà tatra dhenu-vadhaù småtaù ||44||
navamaà kumudäraëyaà dalaà ramyaà prakértitam |
kämäraëyaà ca daçamaà padhänaà sarva-käraëam ||45||
brahma-prasädhanaà tatra viñëu-cchadma-pradarçanam |
kåñëa-kréòä-rasa-sthänaà pradhänaà dalam ucyate ||46||
dalam ekädaçaà proktaà bhaktänugraha-käraëam |
nirmäëaà setu-bandhasya nänä-vana-maya-sthalam ||47||
bhäëòéraà dvädaça-dalaà vanaà ramyaà manoharam |
kåñëaù kréòä-ratas tatra çré-dämädibhir ävåtaù ||48||
trayodaçaà dalaà çreñöhaà tatra bhadra-varaà småtam |
caturdaça-dalaà proktaà sarva-siddhi-prada-sthalam ||49||
çré-vanaà tatra ruciraà sarvaiçvaryasya käraëam |
kåñëa-kréòä-dala-mayaà çré-känti-kérti-vardhanam ||50||
dalaà païcadaçaà çreñöhaà tatra loha-vanaà småtam |
kathitaà ñoòaça-dalaà mähätmyaà karëikä-samam ||51||
mahä-vanaà tatra gétaà taträsti guhyam uttamam |
bäla-kréòä-ratas tatra vatsa-pälaiù samävåtaù ||52||
pütanädi-vadhas tatra yamalärjuna-bhaïjanam |
adhiñöhätä tatra bäla-gopälaù païcamäbdikaù ||53||
nämnä dämodaraù proktaù premänanda-rasärëavaù |
dalaà prasiddham äkhyätaà sarva-çreñöha-dalottamam ||54||
kåñëa-kréòä ca kiïjalké vihära-dalam ucyate |
siddha-pradhäna-kiïjalka-dalaà ca samudähåtam ||55||

pärvaty uväca—
våndäraëyasya mähätmyaà rahasyaà vä kim adbhutam |
tad ahaà çrotum icchämi kathayasva mahä-prabho ||56||

éçvara uväca—
kathitaà te priyatame guhyäd guhyottamottamam |
rahasyänäà rahasyaà yad durlabhänäà ca durlabham ||57||
trailokya-gopitaà devi deveçvara-supüjitam |
brahmädi-väïchitaà sthänaà sura-siddhädi-sevitam ||58||
yogéndrä hi sadä bhaktyä tasya dhyänaika-tat-paräù |
apsarobhiç ca gandharvair nåtya-géta-nirantaram ||59||
çrémad-våndävanaà ramyaà pürëänanda-rasäçrayam |
bhüri-cintämaëis toyam amåtaà rasa-püritam ||60||
våkñaà guru-drumaà tatra surabhé-vånda-sevitam |
stréà lakñméà puruñaà viñëuà tad-daçäàça-samudbhavam ||61||
tatra kaiçora-vayasaà nityam änanda-vigraham |
gati-näöyaà kaläläpa-smita-vaktraà nirantaram ||62||
çuddha-sattvaiù prema-pürëair vaiñëavais tad-vanäçritam |
pürëa-brahma sukhe magnaà sphurat-tan-mürti-tan-mayam ||63||
matta-kokila-bhåìgädyaiù küjat-kala-manoharam |
kapola-çuka-saìgétam unmattäli-sahasrakam ||64||
bhujaìga-çatru-nåtyäòhyaà sakalämoda-vibhramam |
nänä-varëaiç ca kusumais tad-reëu-paripüritam ||65||
pürëendu-nityäbhyudayaà sürya-mandäàçusevitam |
aduùkhaà duùkha-vicchedaà jarä-maraëa-varjitam ||66||
akrodhaà gata-mätsaryam abhinnam anahaìkåtam |
pürëänandämåta-rasam pürëa-prema-sukhärëavam ||67||
guëätétaà mahad-dhäma pürëa-prema-svarüpakam |
våkñädi-pulakair yatra premänandäçru-varñitam ||68||
kià punaç cetanä-yuktair viñëu-bhaktaiù kim ucyate |
govindäìghri-rajaù sparçän nityaà våndävanaà bhuvi ||69||
sahasra-dala-padmasya våndäraëyaà varäöakam |
yasya sparçana-mätreëa påthvé dhanyä jagat-traye ||70||
guhyäd guhyataraà ramyaà madhye våndävanaà bhuvi |
akñaraà paramänandaà govinda-sthänam avyayam ||71||
govinda-dehato'bhinnaà pürëa-brahma sukhäçrayam |
muktis tatra rajaù sparçät tan-mähätmyaà kim ucyate ||72||
tasmät sarvätmanä devi hådi-sthaà tad vanaà kuru |
våndävana-vihäreñu kåñëaà kaiçora-vigraham ||73||
kälindé cäkarod yasya karëikäyäà pradakñiëäm |
lélä-nirväëa-gambhéraà jalaà saurabha-mohanam ||74||
änandämåta-tan-miçra-makaranda-ghanälayam |
padmotpalädyaiù kusumair nänä-varëa-samujjavalam ||75||
cakraväkädi-vihagair maïju-nänä-kala-svanaiù |
çobhamänaà jalaà ramyantaraà gäti-manoramam ||76||
tasyobhaya-taöé-ramyä çuddha-käïcana-nirmitä |
gaìgä-koöi-guëä proktä yatra sparça-varäöakaù ||77||
karëikäyäà koöi-guëo yatra kréòä-rato hariù |
kälindé-karëikä kåñëam abhinnam eka-vigraham ||78||

pärvaty uväca—
govindasya kim äçcaryaà saundaryäkåta-vigraha |
tad ahaà çrotum icchämi kathayasva dayä-nidhe ||79||

éçvara uväca—
madhye våndävane ramye-maïju-maïjéra-çobhite |
yojanäçrita-sad-våkña-çäkhä-pallava-maëòite ||80||
tan-madhye maïju-bhavane yoga-péöhaà samujjavalam |
tad-añöa-koëa-nirmäëaà nänä-dépti-manoharam ||81||
tasyopari ca mäëikya-ratna-siàhäsanaà çubham |
tasmin nañöa-dalaà padmaà karëikäyäà sukhäçrayam ||82||
govindasya paraà sthänaà kim asya mahimocyate |
çrémad-govinda-mantra-stha-ballavé-vånda-sevitam ||83||
divya-vraja-vayo-rüpaà kåñëaà våndävaneçvaram |
vrajendraà santataiçvaryaà vraja-bälaika-vallabham ||84||
yauvanodbhinna-kaiçoraà vayasädbhuta-vigraham |
anädim ädià sarveñäà nanda-gopa-priyätmajam ||85||
çruti-mågyam ajaà nityaà gopé-jana-manoharam |
paraà dhäma paraà rüpaà dvibhujaà gokuleçvaram ||86||
ballavé-nandanaà dhyäyen nirguëasyaika-käraëam |
suçrémantaà navaà svacchaà çyäma-dhäma manoharam ||87||
navéna-nérada-çreëé-susnigdhaà maïju-kuëòalam |
phullendévara-sat-känti-sukha-sparçaà sukhävaham ||88||
dalitäà jana-puïjäbha-cikkaëaà çyäma-mohanam |
susnigdha-néla-kuöiläçeña-saurabha-kuntalam ||89||
tad-ürdhvaà dakñiëe käle çyäma-cüòä-manoharam |
nänä-varëojjvalaà räjac-chikhaëòi-dala-maëòitam ||90||
mandära-maïju-go-pucchä-cüòaà cäru-vibhüñaëam |
kvacid båhad-dala-çreëé-mukuöenäbhimaëòitam ||91||
aneka-maëi-mäëikya-kiréöa-bhüñaëaà kvacit |
lolälaka-våtaà räjat-koöi-candra-samänanam ||92||
kastüré-tilakaà bhräjan-maïju-go-rocanänvitam |
nélendévara-susnigdha-sudérgha-dala-locanam ||93||
änåtyad-bhrü-latäçleña-smitaà säci-nirékñaëam |
sucärünnata-saundarya-näsägräti-manoharam ||94||
näsägra-gaja-muktäàçu-mugdhékåta-jagat-trayam |
sindüräruëa-susnigdhädharauñöha-sumanoharam ||95||
nänä-varëollasat-svarëa-makaräkåti-kuëòalam |
tad-raçmi-puïja-sad-gaëòa-mukuräbha-lasad-dyutim ||96||
karëotpala-sumandära-makarottaàsa-bhüñitam |
çré-vatsa-kaustubhoraskaà muktä-hära-sphurad-galam ||97||
vilasad-divya-mäëikyaà maïju-käïcana-miçritam |
kare kaìkaëa-keyüraà kiìkiëé-kaöi-çobhitam ||98||
maïju-maïjéra-saundarya-çrémad-aìghri-viräjitam |
karpüräguru-kastüré-vilasac-candanädikam ||99||
gorocanädi-saàmiçra-divyäìga-räga-citritam |
snigdha-péta-paöé-räjat-prapadäà dolitäà janam ||100||
gambhéra-näbhi-kamalaà roma-räjé-nata-srajam |
suvåtta-jänu-yugalaà päda-padma-manoharam ||101||
dhvaja-vajräìkuçämbhoja-karäìghri-tala-çobhitam |
nakhendu-kiraëa-çreëé-pürëa-brahmaika-käraëam ||102||
kecid vadanti tasyäàçaà brahma cid-rüpam advayam |
tad-daçäàçaà mahä-viñëuà pravadanti manéñiëaù ||103||
yogéndraiù sanakädyaiç ca tad eva hådi cintyate |
tri-bhaìgaà lalitäçeña-nirmäëa-sära-nirmitam ||104||
tiryag-gréva-jitänanta-koöi-kandarpa-sundaram |
vämäàsärpita-sad-gaëòa-sphurat-käïcana-kuëòalam ||105||
sahäpäìgekñaëa-smeraà koöi-manmatha-sundaram |
kuïcitädhara-vinyasta-vaàçé-maïju-kala-svanaiù ||106||
jagat-trayaà mohayantaà magnaà prema-sudhärëave |

çré-pärvaty uväca—
paramaà käraëaà kåñëaà govindäkhyaà mahat-padam ||107||
våndävaneçvaraà nityaà nirguëasyaika-käraëam |
tat tad rahasya-mähätmyaà kim äçcaryaà ca sundaram ||108||
tad brühi devadeveça çrotum icchämy ahaà prabho |

éçvara uväca—
yad-aìghri-nakha-candräàçu-mahimänto na gamyate ||109||
tan-mähätmyaà kiyad devi procyate tvaà mudä çåëu |
ananta-koöi-brahmäëòe ananta-triguëocchraye ||110||
tat-kalä-koöi-koöy-aàçä brahma-viñëu-maheçvaräù |
såñöi-sthity-ädinä yuktäs tiñöhanti tasya vaibhaväù ||111||
tad-rüpa-koöi-koöy-aàçäù kaläù kandarpa-vigrahäù |
jagan-mohaà prakurvanti tad-aëòäntara-saàsthitäù ||112||
tad-deha-vilasat-känti-koöi-koöy-aàçako vibhuù |
tat-prakäçasya koöy-aàça-raçmayo ravi-vigrahäù ||113||
tasya sva-deha-kiraëaiù paränanda-rasämåtaiù |
paramämoda-cid-rüpair nirguëasyaika-käraëaiù ||114||
tad-aàça-koöi-koöy-aàçä jévanti kiraëätmakäù |
tad-aìghri-paìkaja-dvandva-nakha-candra-maëi-prabhäù ||115||
ähuù pürëa-brahmaëo’pi käraëaà veda-durgamam |
tad-aàça-saurabhänanta-koöy-aàço viçva-mohanaù ||116||
tat-sparça-puñpa-gandhädi-nänä-saurabha-sambhavaù |
tat-priyä prakåtis tv ädyä rädhikä kåñëa-vallabhä ||117||
tat-kalä-koöi-koöy-aàçä durgädyäs tri-guëätmikäù |
tasyä aìghri-rajasaù sparçät koöi-viñëuù prajäyate ||118||

|| iti çré-padma-puräëe pätäla-khaëòe våndävana-mähätmye kåñëa-caritre
ekona-saptatitamo'dhyäyaù
||1||

—o)0(o—

(2)
dvitéyo'dhyäyaù

pärvaty uväca—
yad-äkarëanam etasya ye vä päriñadäù prabhoù |
tad ahaà çrotum icchämi kathayasva dayä-nidhe ||1||

éçvara uväca—
rädhayä saha govindaà svarëa-siàhäsane sthitam |
pürvokta-rüpa-lävaëyaà divya-bhüñämbara-srajam ||2||
tri-bhaìgé-maïju-susnigdhaà gopé-locana-tärakam |
tad-bähye yoga-péöhe ca svarëa-siàhäsanävåte ||3||
pratyaìga-rabhasäveçäù pradhänäù kåñëa-vallabhäù |
lalitädyäù prakåty-aàçä müla-prakåté rädhikä ||4||
saàmukhe lalitä devé çyämalä väyu-koëake |
uttare çrématé dhanyä aiçänyäà çré-hari-priyä ||5||
viçäkhä ca tathä pürve çaibyä cägnau tataù param |
padmä ca dakñiëe paçcän nair åte kramaçaù sthitäù ||6||
yoga-péöhe kesarägre cäru candrävaté priyä |
añöau prakåtayaù puëyäù pradhänäù kåñëa-vallabhäù ||7||
pradhäna-prakåtis tv ädyä rädhä candrävaté samä |
candrävalé citrarekhä candrä madana-sundaré ||8||
priyä ca çré-madhumaté candrarekhä haripriyä |
ñoòaçädyäù prakåtayaù pradhänäù kåñëa-vallabhäù ||9||
våndävaneçvaré rädhä tathä candrävalé priyä |
abhinna-guëa-lävaëya-saundaryäç cäru-locanäù ||10||
manoharä mugdha-veñäù kiçoré-vayasojjvaläù |
agretanäs tathä cänyä gopa-kanyäù sahasraçaù ||11||
çuddha-käïcana-puïjäbhäù suprasannäù sulocanäù |
tad-rüpa-hådayärüòhäs tad-äçleñasam utsukäù ||12||
çyämämåta-rase magnäù sphurat-tad-bhäva-mänasäù |
netrotpalärcite kåñëa-pädäbje'rpita-cetasaù ||13||
çruti-kanyäs tato dakñe sahasräyuta-saàyutäù |
jagan-mugdhékåtäkärä håd-varti-kåñëa-lälasäù ||14||
nänä-sattva-svaräläpa-mugdhékåta-jagat-trayäù |
tatra güòha-rahasyäni gäyantyaù prema-vihvaläù ||15||
deva-kanyäs tataù savye divya-veñä rasojjvaläù |
nänä-vaidigadhya-nipuëä divya-bhäva-bharänvitäù ||16||
saundaryätiçayenäòhyäù kaöäkñäti-manoharäù |
nirlajjäs tatra govinde tad-aìga-sparçanodyatäù ||17||
tad-bhäva-magna-manasaù smita-säci-nirékñaëäù |
mandirasya tato bähye priyayä viçadävåte ||18||
samäna-veña-vayasaù samäna-bala-pauruñäù |
samäna-guëa-karmäëaù samänäbharaëa-priyäù ||19||
samäna-svara-saìgéta-veëu-vädana-tat-paräù |
çrédämä paçcime dväre vasudämä tathottare ||20||
sudämä ca tathä pürve kiìkiëé cäpi dakñiëe |
tad-bähye svarëa-péöhe ca suvarëa-mandirävåte ||21||
svarëa-vedy-antara-sthe tu svarëäbharaëa-bhüñite |
stokakåñëaà subhadrädyair gopälair ayutäyutaiù ||22||
çåìgavéëä-veëu-vetra-vayo-veñäkåti-svaraiù |
tad-guëa-dhyäna-saàyuktair gäyadbhir api vihvalaiù ||23||
citrärpitaiç citra-rüpaiù sadänandäçru-varñibhiù |
pulakäkula-sarväìgair yogéndrair iva vismitaiù ||24||
kñaraty ayobhir govindair asaìkhyätair upävåtam |
tad-bähye svarëa-präkäre koöi-sürya-samujjavale ||25||
catur-dikñu mahodyänaà maïju-saurabha-mohite |
paçcime saàmukhe çrémat-pärijäta-drumäçraye ||26||
tad-adhas tu svarëa-péöhe svarëa-maëòana-maëòite |
tan-madhye maëi-mäëikya-divya-siàhäsanojjvale ||27||
tatropari paränandaà väsudevaà jagat-prabhum |
triguëätéta-cid-rüpaà sarva-käraëa-käraëam ||28||
indranéla-ghana-çyämaà néla-kuïcita-kuntalam |
padma-patra-viçäläkñaà makaräkåti-kuëòalam ||29||
catur-bhujaà tu cakräsi-gadä-çaìkhämbujäyudham |
ädyantara-hitaà nityaà pradhänaà puruñottamam ||30||
jyoté-rüpaà mahad-dhäma-puräëaà vana-mälinam |
pétämbara-dharaà snigdhaà divya-bhüñaëa-bhüñitam ||31||
divyänulepanaà räjac-citritäìga-manoharam |
rukmiëé satyabhämä ca nägnajité sulakñaëä ||32||
mitravindänuvindä sunandä jämbavaté priyä |
suçélä cäñöa-mahilä väsudeva-priyäs tataù ||33||
udbhräjitäù päriñadä våtayor bhakti-tat-paräù |
uttare sumahodyäne hari-candana-saàçraye ||34||
taträdhastu svarëa-péöhe maëi-maëòapa-maëòite |
tan-madhye hema-nirmäëa-dale siàhäsanojjavale ||35||
tatraiva saha revatyä saìkarñaëa-haläyudham |
éçvarasya priyänaà tam abhinna-guëa-rüpiëam ||36||
çuddha-sphaöika-saìkäçaà raktämbuja-dalekñaëam |
néla-paööa-dharaà snigdhaà divya-bhüñä-srag-ambaram ||37||
madhu-päne sad-äsaktaà madhu-ghürëita-locanam |
pravéra-dakñiëe bhäge maïjunäbhyantara-sthite ||38||
santäna-våkña-müle tu maëi-mandira-maëòitam |
tan-madhye maëi-mäëikya-divya-siàhäsanojjvale ||39||
pradyumnaà caraté devaà tatropari sukha-sthitam |
jagan-mohana-saundarya-sära-çreëé-rasätmakam ||40||
asitämbhoja-puïjäbham aravinda-dalekñaëam |
divyälaìkära-bhüñäbhir divya-gandhänulepanam ||41||
jagan-mugdhé-kåtäçeña-saundaryäçcarya-vigraham |
pürvodyäne mahäraëye sura-druma-samäçraye ||42||
taträdhas tu svarëa-péöhe hema-maëòapa-maëòite |
tasya madhye sthire räjad-divya-siàhäsanojjvale ||43||
divyoñayä samaà çrémad-aniruddhaà jagat-patim |
sändränanda-ghana-çyämaà susnigdhaà néla-kuntalam ||44||
subhrünnata-latä-bhaìgéà sukapolaà sunäsikam |
sugrévaà sundaraà vakño manohara-manoharam ||45||
kiréöinaà kuëòalinaà kaëöha-bhüñä-vibhüñitam |
maïju-maïjéra-mädhuryäd atisaundarya-vigraham ||46||
priya-bhåtya-gaëärädhyaà yatra saìgétaka-priyam |
pürëa-brahma sadänandaà çuddha-sattva-svarüpakam ||47||
tasyordhve cäntarikñe ca viñëuà sarveçvareçvaram |
anädim ädi cid-rüpaà cid-änandaà paraà vibhum ||48||
triguëätétam avyaktaà nityam akñayam avyayam |
samegha-puïja-mädhurya-saundarya-çyäma-vigraham ||49||
néla-kuïcita-susnigdha-keça-päçätisundaram |
aravinda-dala-snigdha-sudérgha-cäru-locanam ||50||
kiréöa-kuëòalodgaëòa-çuddha-sattvätmabhir våtam |
ätmärämaiç ca cid-rüpais tan-mürti-dhyäna-tat-paraiù ||51||
hådayärüòha-tad-dhyänair näsägra-nyasta-locanaiù |
kriyate'haituké bhaktiù käya-håd-våtti-bhäñitaiù ||52||
tat-savye yakña-gandharva-siddha-vidyädharädibhiù |
sukäntair apsaraù-saìghair nåtya-saìgéta-tat-paraiù ||53||
tad-aìga-bhajanaà kämaà väïchadbhiù kåñëa-lälasaiù |
tad-agre vaiñëavaiù sarvaiç cäntarikñe sukhäsane ||54||
prahläda-näradädyaiç ca kumära-çuka-vaiñëavaiù |
janakädyair lasad-bhävair håd-bähya-sphürti-tat-paraiù ||55||
pulakäkula-sarväìgaiù sphurat-prema-samäkulaiù |
rahasyämåta-saàsiktair ardha-yugmäkñaro manuù ||56||
mantra-cüòämaëiù proktaù sarva-mantraika-käraëam |
sarva-devasya manträëäà kaiçoraà mantra-hetukam ||57||
sarva-kaiçora-manträëäà hetuç cüòämaëir manuù |
japaà kurvanti manasä pürëa-prema-sukhäçrayäù ||58||
väïchanti tat-padämbhoje niçcalaà prema-sädhanam |
tad-bähye sphaöikädy-ucca-präväre sumanohare ||59||
kuìkumaiù sita-raktädyaiç catur-dikñu samäkulaiù |
çuklaà caturbhujaà viñëuà paçcime dvära-pälakam ||60||
çaìkha-cakra-gadä-padma-kiréöädi-vibhüñitam |
raktaà caturbhujaà padma-çaìkha-cakra-gadäyudham ||61||
kiréöa-kuëòaloddépta-dvära-pälakam uttare |
gauraà catur-bhujaà viñëuà çaìkha-cakra-gadäyudham ||62||
kiréöa-kuëòalädyaiç ca çobhitaà vana-mälinam |
pürva-dväre dvära-pälaà gauraà viñëuà prakértitam ||63||
kåñëa-varëaà catur-bähuà çaìkha-cakrädi-bhüñaëam |
dakñiëa-dvära-pälaà tu çré-viñëuà kåñëa-varëakam ||64||
çré-kåñëa-caritaà hy etad yaù paöhet prayataù çuciù |
çåëuyäd väpi yo bhaktyä govinde labhate ratim ||65||

|| iti çré-padma-puräëe pätäla-khaëòe kåñëa-carite
saptatitamo'dhyäyaù
||2||

—o)0(o—

(3)
tåtéyo'dhyäyaù

çré-devy uväca—
bhagavan sarva-bhüteça sarvätman sarva-sambhava |
deveçvara mahä-deva sarvajïa karuëäkara ||1||
tvayänukampitaivähaà bhüyo’py ähänukampayä |
trailokya-mohanä manträs tvayä me kathitäù prabho ||2||
tena devena gopébhir mahä-mohana-rüpiëä |
kena kena viçeñeëa cikréòe tad vadasva me ||3||

mahä-deva uväca—
ekadä vädayan véëäà närado muni-puìgavaù |
kåñëävatäram äjïäya prayayau nanda-gokulam ||4||
gatvä tatra mahä-yoga-mayeçaà vibhum acyutam |
bäla-näöya-dharaà deva-darçanaà nanda-veçmani ||5||
sukomala-paöästérëa-hema-paryaìkikopari |
çayänaà gopa-kanyäbhiù prekñamäëaà sadä mudam ||6||
atéva-sukumäräìgaà mugdhaà mugdha-vilokanam |
visrasta-néla-kuöila-kuntalävani-maëòalam ||7||
kiïcit smitäìkura-vyaïjad-eka-dvirada-kuòmalam |
sva-prabhäbhir bhäsayantaà samantäd bhavanodaram ||8||
dig-väsasaà samälokya so'tiharñam aväpa ha |
sambhäñya gopatià nandam äha sarva-prabhu-priyaù ||9||
näräyaëa-paräëäà tu jévanaà hy atidurlabham |
asya prabhävam atulaà na jänantéha kecana ||10||
bhava-brahmädayo’py asmin ratià väïchanti çäçvatém |
caritaà cäsya bälasya sarveñäm eva harñaëam ||11||
mudä gäyanti çåëvanti cäbhinandanti tädåçäù |
asmiàs tava sute'cintya-prabhäve snigdha-mänasäù ||12||
naräù santi na teñäà vaibhava-bädhä bhaviñyati |
muïceha paralokecchäù sarvä ballava-sattama ||13||
ekäntenaika-bhävena bäle'smin prétim äcara |
ity uktvä nanda-bhavanän niñkränto muni-puìgavaù ||14||
tenärcito viñëu-buddhyä praëamya ca visarjitaù |
athäsau cintayämäsa mahä-bhägavato muniù ||15||
asya käntä bhagavaté lakñmér näräyaëe harau |
vidhäya gopikä-rüpaà kréòärthaà çärìga-dhanvanaù ||16||
avaçyam avatérëä sä bhaviñyati na saàçayaù |
täm ahaà vicinomy adya gehe gehe vrajaukasäm ||17||
vimåçyaivaà muni-varo gehäni vraja-väsinäm |
praviveçätithir bhütvä viñëu-buddhyä supüjitaù ||18||
sarveñäà ballavädénäà ratià nanda-sute paräm |
dåñövä muni-varaù sarvän manasä praëanäma ha ||19||
gopälänäà gåhe bäläà dadarça çveta-rüpiëém |
sa dåñövä tarkayämäsa ramä hy eñä na saàçayaù ||20||
praviveça tato dhémän nanda-sakhyur mahätmanaù |
kasyacid gopa-varyasya bhänu-nämno gåhaà mahat ||21||
arcito vidhivat tena so’py apåcchan mahä-manäù |
sädho tvam asi vikhyäto dharma-niñöhatayä bhuvi ||22||
tavähaà dhana-dhänyädi-samåddhià saàvibhävaye |
kaccit te yogyaù putro'sti kanyä vä çubha-lakñaëä ||23||
yatas te kértir akhilaà lokaà vyäpya bhaviñyati |
ity ukto muni-varyeëa bhänur änéya putrakam ||24||
mahä-tejasvinaà dåptaà näradäyäbhyavädayat |
dåñövä muni-varas taà tu rüpeëäpratimaà bhuvi ||25||
padma-patra-viçäläkñaà sugrévaà sundara-bhruvam |
cäru-dantaà cäru-karëaà sarvävayava-sundaram ||26||
taà samäçliñya bähubhyäà snehäçrüëi vimucya ca |
tataù sa-gadgadaà präha praëayena mahä-muniù ||27||

närada uväca—-
ayaà çiçus te bhavitäsu sakhä räma-kåñëayoù |
vihariñyati täbhyäà ca rätrià divam atandritaù ||28||
tata äbhäñyataà gopa-pravaraà muni-puìgavaù |
yad ägantuà manaç cakre tatra iva à bhänur abravét ||29||
ekästi putrikä devadeva patny-upamä mama |
kanéyasé çiçor asya jaòändha-badhiräkåtiù ||30||
utsähäd våddhaye yäce tväà varaà bhagavattama |
prasanna-dåñöi-mätreëa susthiräìkuru-bälikäm ||31||
çrutvaivaà närado väkyaà kautukäkåñöa-mänasaù |
atha praviçya bhavanaà luöhantéà bhütale sutäm ||32||
utthäpyäà ke nidhäyätisneha-vihvala-mänasaù |
bhänur apy äyayau bhakti-namro muni-varäntikam ||33||
atha bhägavata-çreñöhaù kåñëasyätipriyo muniù |
dåñövä tasyäù paraà rüpam adåñöäçrutam adbhutam ||34||
abhüt pürva-samaà mugdho hari-premä mahä-muniù |
vigähya paramänanda-sindhum eka-rasäyanam ||35||
muhürta-dvitayaà tatra munir äséc chilopamaù |
munéndraù pratibuddhas tu çanair unmélya locane ||36||
mahä-vismayam äpannas tüñëém eva sthito'bhavat |
antarhådi mahä-buddhir evam evaà vyacintayat ||37||
bhräntaà sarveñu lokeñu mayä svacchanda-cäriëä |
asyärüpeëa sadåçé dåñövä naiva ca kutracit ||38||
brahma-loke rudra-loka indra-loke ca me gatiù |
na ko’pi çobhä-koöy-aàçaù kuträpy asyävilokitaù ||39||
mahä-mäyä bhagavaté dåñöä çailendra-nandiné |
yasyä rüpeëa sakalaà muhyate sa-caräcaram ||40||
säpy asyäù sukumäräìgé lakñméà näpnoti karhicit |
lakñméù sarasvaté känti-vidyädyäç ca vara-striyaù ||41||
chäyäm api spåçanty asyäù kadäcin naiva dåçyate |
viñëor yan mohiné-rüpaà haro yena vimohitaù ||42||
mayä dåñöaà ca tad api kuto'syäù sadåçaà bhavet |
tato 'syäs tattvam äjïätuà na me çaktiù kathaïcana ||43||
anye cäpi na jänanti präyeëainäà hareù priyäm |
asyäù sandarçanäd eva govinda-caraëämbuje ||44||
yä prema-rddhir abhüt sä me bhüta-pürvä na karhicit |
ekänte naumi bhavatéà darçayitvä tivaibhavam ||45||
kåñëasya sambhavaty asyä rüpaà parama-tuñöaye |
vimåçyaivaà munir gopa-pravaraà preñya kutracit ||46||
nibhåte parituñöäva bälikäà divya-rüpiëém |
api devi mahä-yoga-mäyeçvari mahä-prabhe ||47||
mahä-mohana-divyäìgi mahä-mädhurya-varñiëi |
mahädbhuta-rasänanda-çithilé-kåta-mänase ||48||
mahä-bhägyena kenäpi gatäsi mama dåk-patham |
nityam antarmukhä dåñöis tava devi vibhävyate ||49||
antar eva mahä-nanda paritåptaiva lakñyase |
prasannaà madhuraà saumyam idaà sumukhaà aëòanam ||50||
vyanakti paramäçcaryaà kam apy antaù sukhodayam |
rajaù sambandhi-kalikä-çaktis tat vätiçobhane ||51||
såñöi-sthiti-samähära-rüpiëé tvam adhiñöhitä |
tattvaà viçuddha-sattväçu-çaktir vidyätmikä-parä ||52||
paramänanda-sandohaà dadhaté vaiñëavaà param |
kä tvayäçcarya-vibhave brahma-rudrädi-durgame ||53||
yogéndräëäà dhyäna-pathaà na tvaà spåçasi karhicit |
icchä-çaktir jïäna-çaktiù kriyä-çaktis taveçituù ||54||
taväàça-mätram ity evaà manéñä me pravartate |
mäyä-vibhütayo'cintyäs tan mäyärbhaka-mäyinaù ||55||
pareçasya mahä-viñëos täù sarväs te kaläkaläù |
änanda-rüpiëé çaktis tvam éçvari na saàçayaù ||56||
tvayä ca kréòate kåñëo nünaà våndävane vane |
kaumäreëaiva rüpeëa tvaà viçvasya ca mohiné ||57||
täruëya-vayasä spåñöaà kédåk te rüpam adbhutam |
kédåçaà tava lävaëyaà lélä-häsekñaëänvitam ||58||
hari-mänuña-lobhena vapur äçcarya-maëòitam |
drañöuà tad aham icchämi rüpaà te hari-vallabhe ||59||
yena nanda-sutaù kåñëo mohaà samupayäsyati |
idänéà mama käruëyän nijaà rüpaà maheçvari ||60||
praëatäya prapannäya prakäçayitum arhasi |
ity uktä muni-varyeëa tad-anuvrata-cetasä ||61||
mahä-mäheçvaréà natvä mahänanda-mayéà paräm |
mahä-prema-tarotkaëöhä-vyäkuläìgéà çubhekñaëäm ||62||
ékñamäëena govindam evaà varëayatä sthitam |
jaya kåñëa mano-häriï jaya våndävana-priya ||63||
jaya bhrü-bhaìga-lalita jaya veëu-raväkula |
jaya barhakåtottaàsa jaya gopé-vimohana ||64||
jaya kuìkuma-liptäìga jaya ratna-vibhüñaëa |
kadähaà tvat-prasädena anayä divya-rüpayä ||65||
sahitaà nava-täruëya mano-häri-vapuù çriyä |
vilokayiñye kaiçore mohanaà tväà jagat-pate ||66||
evaà kértayatas tasya tat-kñaëäd eva sä punaù |
babhüva dadhaté divyaà rüpam atyanta-mohanam ||67||
catur-daçäbda-vayasä saàmitaà lalitaà param |
samänavayasaç cänyäs tadaiva vraja-bälikäù ||68||
ägatya veñöayämäsur divya-bhüñämbara-srajaù |
munéndraù sa tu niçceñöo babhüväçcarya-mohitaù ||69||
bäläyäs täs tadä sakhyaç caraëämbu-kaëair munim |
niñicya bodhayämäsur ücuç ca kåpayänvitäù ||70||
muni-varya mahä-bhäga mahä-yogeçvareçvara |
tvayaiva parayä bhaktyä bhagavän harir éçvaraù ||71||
nünam ärädhito devo bhaktänäà käma-pürakaù |
yad iyaà brahma-rudrädyair devaiù siddha-munéçvaraiù ||72||
mahä-bhägavataiç cänyair durdarçä durgamäpi ca |
atyadbhuta-vayo-rüpa-mohiné hari-vallabhä ||73||
kenäpy acintya-bhägyena tava dåñöi-pathaà gatä |
uttiñöhottiñöha viprarñe dhair yam älambya satvaram ||74||
enäà pradakñiëé-kåtya namaskuru punaù punaù |
kià na paçyasi cärvaìgém atyanta-vyäkuläm iva ||75||
asminn eva kñaëe nünam antardhänaà gamiñyati |
nänayä saha saàläpaù kathaïcit te bhaviñyati ||76||
darçanaà ca punar näsyäù präpsyasi brahma-vittama |
kià tu våndävane käpi bhäty açoka-latä çubhä ||77||
sarva-käle'pi puñpäòhyä sarva-dig-vyäpi saurabhä |
govardhanäd adüreëa kusumäkhya-saras-taöe ||78||
tan-müle hy ardha-rätre ca drakñyasy asmän açeñataù |
çrutvaivaà vacanaà täsäà sneha-vihvala-cetasäm ||79||
yävat pradakñiëékåtya praëamed daëòavan muniù |
muhürta-dvitayaà bäläà nänä-nirmäëa-çobhanäm ||80||
ähüya bhänuà proväca näradaù sarva-çobhanäm |
evaà prabhävä bäleyaà na sädhyä daivatair api ||81||
kià tu yad gåham etasyäù pada-cihna-vibhüñitam |
tatra näräyaëo devaù svayaà vasati mädhavaù ||82||
lakñméç ca vasate nityaà sarväbhiù sarva-siddhibhiù |
adya enäà varärohäà sarväbharaëa-bhüñaëäm ||83||
devém iva paräà gehe rakña-yatnena sattama |
ity uktvä manasaivainäà mahä-bhägavatottamaù ||84||
tad-rüpam eva saàsmåtya praviñöo gahanaà vanam |
açoka-latikä-mülam äsädya muni-sattamaù ||85||
pratékñamäëo devéà täà tatra ivägamanaà niçi |
sthito'tra prema-vikalaç cintayan kåñëa-vallabhäm ||86||
atha madhya-niçäbhäge yuvatyaù paramädbhutäù |
pürvaà dåñövä tathänyäç ca viciträbharaëa-srajaù ||87||
dåñövä manasi sambhränto daëòavat patito bhuvi |
parivärya munià sarväs täù praviviçuù çubhäù ||88||
prañöu-kämo’pi sa muniù kiïcit sväbhimataà priyam |
näçakat prema-lävaëya-priya-bhäñä-pradharñitaù ||89||
athägatä muni-çreñöhaà kåtäïjalim avasthitam |
bhakti-bhärä nata-grévaà sa-vismayaà sa-sambhramam ||90||
suvinétatamaà präha tatra iva karuëänvitä |
açokamäliné nämnä açoka-vana-devatä ||91||

açokamäliny uväca—-
açoka-kakalikäyäà tu vasämy asyäà mahä-mune |
raktämbara-dharä nityaà rakta-mälänulepanä ||92||
rakta-sindüra-kalikä raktotpalavataàsiné |
rakta-mäëikya-keyüra-mukuöädi-vibhüñitä ||93||
ekadä priyayä särdhaà viharantyo madhütsave |
tatraiva militä gopa-bälikäç citra-väsasaù ||94||
ahaà cäçoka-mäläbhir gopa-veña-dharaà harim |
ramä-rüpäç catäù sarvä bhaktyä samyag apüjayam ||95||
tataù prabhåti caitäsäà madhye tiñöhämi sarvadä |
bhüñäbhir vividhäbhiç ca toñayitvä ramä-patim ||96||
parätparam ahaà sarvaà vijänäméha sarvataù |
go-gopa-gopikädénäà rahasyaà cäpi vedmy aham ||97||
tava jijïäsitaà sarvaà hådi pratyabhibhäñitam |
täà devém adbhutäkäräm adbhutänanda-däyiném ||98||
hareù priyäà hiraëyäbhäà hérakojjvala-mudrikäm |
kathaà paçyämi loläkñéà kathaà vä tat-padämbujam ||99||
ärädhyate'tibhaktyeti tvayä brahman vimarçitam |
tatra te kathayiñyämi våttäntaà sumahätmanäm ||100||
mänase sarasi sthitvä tapas tévram upeyuñäm |
japatäà siddha-manträàç ca dhyäyatäà harim éçvaram ||101||
munénäà käìkñatäà nityaà tasyä eva padämbujam |
eka-saptati-sähasraà saìkhyätänäà mahaujasäm ||102||
tat te'haà kathayämy adya tad rahasyaà paraà vane ||103||

iti çré-padma-puräëe pätäla-khaëòe çré-rädhä-kåñëa-mähätmye
ekasaptatitamo'dhyäyaù
||3||

—o)0(o—

(4)
caturtho'dhyäyaù 

éçvara uväca—
tad-ekägra-manä bhütvä çåëu devi varänane |
äséd ugra-tapä-näma munir eko dåòha-vrataù ||1||
sägniko hy agni-bhakñaç ca cacärätyadbhutaà tapaù |
jajäpa paramaà jäpyaà mantraà païcadaçäkñaram ||2||
käma-mantreëa puöitaà kämaà käma-vara-pradät |
kåñëäyeti-padaà svähä-sahitaà siddhidaà param ||3||
dadhyau ca çyämalaà kåñëaà räsonmattaà varotsukam |
péta-paööa-dharaà veëuà kareëädharam arpitam ||4||
nava-yauvana-sampannaà karñantaà päëinä priyäm |
evaà dhyäna-paraù kalpa-çatänte deham utsåjan ||5||
sunanda-näma-gopasya kanyäbhüt sa mahä-muniù |
sunandeti-samäkhyätä yävéëäà bibhraté kare ||6||
munir anyaù satya-tapä iti khyäto mahä-vrataù |
sa-çuñka-patraà bhuìkte yaù prajajäpa paraà manum ||7||
ratyantaà käma-béjena puöitaà ca daçäkñaram |
sa pradadhyau muni-varaç citra-veña-dharaà harim ||8||
dhåtvä ramäyä dor-vallé-dvitayaà kaìkaëojjvalam |
nåtyantam unmadantaà ca saàçliñyantaà muhur muhuù ||9||
hasantam uccair änanda-tarantaà jaöharämbare |
dadhataà veëum äjänu vaijayantyä viräjitam ||10||
svedämbhaù-kaëa-saàsikta-laläöa-valitänanam |
tyaktvä tyaktvä sa vai dehaà tapasä ca mahä-muniù ||11||
daça-kalpäntare jäto hy ayaà nanda-vanäd iha |
subhadra-nämno gopasya kanyä bhadreti viçrutä ||12||
yasyäù påñöha-tale divyaà vyajanaà paridåçyate |
hari-dhämäbhidhänas tu kaçcid äsén mahä-muniù ||13||
so’py atapyat tapaù kåcchraà nityaà patraika-bhojanam |
äçu siddhi-karaà mantraà viàçaty-arëaà prajaptavän ||14||
anantaraà käma-béjäd adhyärüòhaà tad eva tu |
mäyä-tat-purato vyoma-haàsäsåga-dyuti-candrakam ||15||
tato daçäkñaraà paçcän namo yuktaà smarädikam |
dadhyau våndävane ramye mädhavé-maëòape prabhum ||16||
uttäna-çäyinaà cäru-pallavästaraëopari |
kayäcid atikämärta-ballavy-ärakta-netrayä ||17||
vakñoja-yugam äcchädya vipuloraù-sthalaà muhuù |
saïcumbyamäna-gaëòäntaà tåpyamäna-rada-cchadam ||18||
kalayantaà priyäà dorbhyäà sahäsaà samudädbhutam |
sa muniç ca bahün dehäàs tyaktvä kalpa-trayäntare ||19||
säraìga-nämno gopasya kanyäbhüc chubha-lakñaëä |
raìgaveëéti vikhyätä nipuëä citra-karmaëi ||20||
yasyädanteñu dåçyante citritäù çoëa-bindavaù |
brahmavädé muniù kaçcij jäbälir iti viçrutaù ||21||
sa tapaù surato yogé vicaran påthivém imäm |
sa ekasmin mahäraëye yojanäyuta-viståte ||22||
yadåcchayägato'paçyad ekäà väpéà suçobhanäm |
sarvataù sphäöikä-bandha-taöäà svädu-jalänvitäm ||23||
vikäsi-kamalämoda-väyunä pariçélitäm |
tasyäù paçcima-dig-bhäge müle vaöa-mahéruhaù ||24||
apaçyat täpaséà käàcit kurvantéà däruëaà tapaù |
täruëya-vayasä-yuktäà rüpeëätimanoharäm ||25||
candräàçu-sadåçäbhäsäà sarvävayava-çobhanäm |
kåtvä kaöi-taöe väma-päëià dakñiëatas tadä ||26||
jïäna-mudräà ca bibhräëäm animeña-vilocanäm |
tyaktä hära-vihäräà ca suniçcalatayä sthitäm ||27||
jijïäsus täà muni-varas tasthau tatra çataà samäù |
tad-ante täà samutthäpya calitäà vinayän muniù ||28||
apåcchat kä tvam äçcarya-rüpe kià vä cariñyasi |
yadi yogyaà bhavet tarhi kåpayä vaktum arhasi ||29||
athäbravéc chanair bälä tapasätéva-karçitä |
brahma-vidyäham atulä yogéndrair yä vimågyate ||30||
sähaà hari-padämbhoja-kämyayä suciraà tapaù |
carämy asmin vane ghore dhyäyanté puruñottamam ||31||
brahmänandena pürëähaà tenänandena tåpta-dhéù |
tathäpi çünyam ätmänaà manye kåñëa-ratià vinä ||32||
idänéà atinirviëëä dehasyäsya visarjanam |
kartum icchämi puëyäyäà väpikäyäm ihaivatu ||33||
tac chrutvä vacanaà tasyä munir atyanta-vismitaù |
patitvä caraëe tasyäù kåñëopäsä-vidhià çubham ||34||
papraccha parama-prétas tyaktvädhyätma-virocanam |
tayoktaà mantram äjïäya jagäma mänasaà saraù ||35||
tato'tiduçcaraà cakre tapo vismaya-kärakam |
eka-päda-sthitaù süryaà nirnimeñaà vilokayan ||36||
mantraà jajäpa paramaà païcaviàçati-varëakam |
dadhyau parama-bhävena kåñëam änanda-rüpiëam ||37||
carantaà vraja-véthéñu vicitra-gati-lélayä |
lalitaiù päda-vinyäsaiù kvaëayantaà ca nüpuram ||38||
citra-kandarpa-ceñöäbhiù sa-smitäpäìga-vékñitaiù |
saàmohanäkhyayä vaàçyä païcamäruëa-citrayä ||39||
bimbauñöhapuöacumbinyäkaläläpair manojïayä |
harantaà vraja-rämäëäà manäàsi ca vapüàñi ca ||40||
çlathan-névébhir ägatya sahasäliìgitäìgakam |
divya-mälyämbara-dharaà divya-gandhänulepanam ||41||
çyämaläìga-prabhä-pürëair mohayantaà jagat-trayam |
sa evaà bahu-devena samupäsya jagat-patim ||42||
nava-kalpäntare jätä gokule divya-rüpiëé |
kanyä-pracaëòa-nämnas tu gopasyätiyaçasvinaù ||43||
citragandheti-vikhyätä kumäré ca çubhänanä |
nijäìga-gandhair vividhair modayanté diço daça ||44||
täm enäà paçya kalyäëéà våndaço madhu-päyiném |
aìgeñu sva-patià kåtvä rasäveça-samäkuläm ||45||
asyäù stana-pariñvaìge häraiù sarvair vihanyate |
vakñaù-sthalät pracyavadbhiç citra-gandhädi-saurabhaiù ||46||
apare muni-varyäs tu satataà püta-mänasäù |
väyu-bhakñäs tapas tepur japantaù paramaà manum ||47||
smaraù kåñëäya kämärti-kalädi-våtti-çäline |
ägneyé-sahitaà kåtvä mantraà païcadaçäkñaram ||48||
dadhyur muni-varäù kåñëa-mürtià divya-vibhüñaëäm |
divya-citra-dukülena pürëa-péna-kaöi-sthaläm ||49||
mayüra-picchakaiù kÿpta-cüòäm ujjvala-kuëòaläm |
savya-jaìghänta ädäya dakñiëaà caraëämbujam ||50||
bhramantéà sampuöé-kåtya cäru-hastämbuja-dvayam |
kakña-deça-vinikñipta-veëuà paricalat-puöém ||51||
änandayantéà gopénäà nayanäni manäàsi ca |
paramäçcarya-rüpeëa praviñöäà raìga-maëòape ||52||
prasüna-varñaà gopébhiù püryamäëäà ca sarvataù |
atha kalpäntare dehaà tyaktvä jätä ihädhunä ||53||
yäsäà karëeñu dåçyante täöaìkä-raçmi-dépitäù |
ratna-mälyäni kaëöheñu ratna-puñpäëi veëiñu ||54||
muniù çuciçravä näma suvarëo näma cäparaù |
kuçadhvajasya brahmarñeù putrau tau veda-päragau ||55||
ürdhva-pädau tapo ghoraà tepatus tryakñaraà manum |
hréà haàsa iti kåtvaiva japantau yata-mänasau ||56||
dhyäyantau gokule kåñëaà bälakaà daça-värñikam |
kandarpa-sama-rüpeëa täruëya-lalitena ca ||57||
paçyantér vraja-bimboñöhér mohayantam anäratam |
tau kalpänte tanü tyaktvä labdhavantau janià vraje ||58||
suvéra-näma gopasya sute parama-çobhane |
yayor haste pradåçyete särike çubharäviëé ||59||
jaöilo jaìgha-pütaç ca ghåtä-çékarbureva ca |
catväro munayo dhanyä ihämutra ca niùspåhäù ||60||
kevalenaika-bhävena prapannä-ballavé-patim |
tepus te salile magnä japanto manum eva ca ||61||
ramä trayeëa puöitaà smarädy-anta-daçäkñaram |
dadhyuç ca gäòha-bhävena ballavébhir vane vane ||62||
bhramantaà nåtya-gétädyair mänayantaà manoharam |
candanälipta-sarväìgaà japä-puñpävataàsakam ||63||
kalhära-mälayä vétaà néla-péta-paöävåtam |
kalpa-trayänte jätäs te gokule çubha-lakñaëäù ||64||
imäs täù purato ramyä upaviñöä nata-bhruvaù |
yäsäà dharma-kåtäny eva valayäni prakoñöhake ||65||
viciträëi ca ratnädyair divya-muktä-phalädibhiù |
munir dérgha-tapänäm avyäso'bhüt pürva-kalpake ||66||
tat-putraù çuka ity eva muniù khyäto varaù sudhéù |
so’pi bälo mahä-präjïaù sadaivänusmaran padam ||67||
vihäya pitå-mäträdi kåñëaà dhyätvä vanaà gataù |
sa tatra mänasair divyair upacärair ahar-niçam ||68||
anähäro'rcayad viñëuà gopa-rüpiëam éçvaram |
ramayä puöitaà mantraà japann añöädaçäkñaram ||69||
dadhyau parama-bhävena harià haima-taror adhaù |
haima-maëòapikäyäà ca hema-siàhäsanopari ||70||
äsénaà hema-hastägrair dadhänaà hema-vaàçikäm |
dakñiëena bhrämayantaà päëinä hema-paìkajam ||71||
hema-varëeñöa-priyayä parikÿptäìga-citrakam |
hasantam atiharñeëa paçyantaà nijam äçramam ||72||

harñäçru-pürëaù pulakäcitäìgaù
praséda nätheti vadann athoccaiù |
daëòa-praëämäya papäta bhümau
saàvepamänas tri-jagad-vidhätuù ||73||

taà bhakti-kämaà patitaà dharaëyäm
äyäsito'sméti vadantam uccaiù |
daëòa-praëämasya bhujau gåhétvä
pasparça harñopacitekñaëena ||74||

uväca ca priyä-rüpaà labdhavantaà çukaà hariù |
tvaà me priyatamä bhadre sadä tiñöha mamäntike ||75||
mad-rüpaà cintayanté ca premäspadam upägatä |
dve ca mukhyatame gopyau samäna-vayasé çubhe ||76||
eka-vrate eka-niñöhe eka-nakñatra-nämané |
tapta-jämbünada-prakhyä tatra ivänyä taòit-prabhä ||77||
ekä nidräyamäëäkñé parä saumyäyatekñaëä |
so'rcayat parayä bhaktyä te hareù savya-dakñiëe ||78||
sa kalpänte tanuà tyaktvä gokule'bhün mahätmanaù |
upanandasya duhitä nélotpala-dala-cchaviù ||79||
seyaà çré-kåñëa-vanitä péta-çäöé-paricchadä |
rakta-colikayä pürëä çätakumbha-ghaöa-stané ||80||
dadhänärakta-sindüraà sarväìgasyävaguëöhanam |
svarëa-kuëòala-vibhräjad-gaëòa-deçäà suçobhanäm ||81||
svarëa-paìkaja-mäläòhyä kuìkumälipta-sustané |
yasyä haste carvaëéyaà dåçyate hariëärpitam ||82||
veëu-vädyäti-nipuëä keçavasya niñevaëé |
kåñëena parituñöena kadäcid géta-karmaëi ||83||
vinyastä kambu-kaëöhe'syä bhäti guïjävaliù çubhä |
parokñe'pi ca kåñëasya käntibhiç ca smarärditä ||84||
sakhébhir vädayantébhir gäyanté susvaraà param |
nartayet priya-veñeëa veñayitvä vadhüm imäm ||85||
väraà väraà ca govindaà bhävenäliìgya cumbati |
priyäsau sarva-gopénäà kåñëasyäpy ativallabhä ||86||
çvetaketoù sutaù kaçcid veda-vedäìga-päragaù |
sarvam eva parityajya pracaëòaà tapa ästhitaù ||87||
muräreù sevita-padäà sudhä-madhura-nädiném |
govindasya priyäà çaktià brahma-rudrädi-durgamäm ||88||
bhajantém eka-bhävena çriyam eva manoharäm |
dhyäyan jajäpa satataà mantram ekädaçäkñaram ||89||
hasitaà sakalaà kåtvä batamäyeñu yojayan |
känty-ädibhir hasantébhir väsayanty abhito jagat ||90||
vasante vasatety evaà manträrthaà cintayan sadä |
so’pi kalpa-dvayenaiva siddho'tra janim äptavän ||91||
seyaà bäläyate putré kåçäìgé kuòmala-stané | 
muktävali-lasat-kaëöhé çuddha-kauçeya-väsiné ||92||
muktä-cchurita-maïjéra-kaìkaëäìgada-mudrikä | 
bibhraté kuëòale divye amåta-sräviëé çubhe ||93||
våtta-kastürikä veëé-madhye sindüra-binduvat |
dadhänä citrakaà bhäle särdhaà candana-citrakaiù ||94||
yä saiva dåçyate çäntä japanté paramaà padam |
äséc candra-prabho näma räjarñiù priya-darçanaù ||95||
tasya kåñëa-prasädena putro'bhün madhuräkåtiù |
citradhvaja iti khyätaù kaumärävadhi-vaiñëavaù ||96||
sa räjä susutaà saumyaà susthiraà dvädaçäbdikam |
ädeçayad dvijän mantraà param añöädaçäkñaram ||97||
abhiñicyamänaù sa çiçur manträmåta-mayair jalaiù |
tat-kñaëe bhüpatià premëä natvodaçru-prakalpitaù ||98||
tasmin dine sa vai bälaù çuci-vastra-dharaù çuciù |
hära-nüpura-süträdyair graiveyäà gada-kaìkaëaiù ||99|| 
vibhüñito harer bhaktim upaspåçyämaläçayaù |
viñëor äyatanaà gatvä sthitvaikäké vyacintayat ||100||
kathaà bhajämi taà bhaktaà mohanaà gopa-yoñitäm |
vikréòantaà sadä täbhiù kälindé-puline vane ||101||
ittham atyäkulamatiç cintayann eva bälakaù |
athäpa paramäà vidyäà svapnaà ca samaväpyata ||102||
äsét kåñëa-pratikåtiù puratas tasya çobhanä |
çilä-mayé svarëa-péöhe sarva-lakñaëa-lakñitä ||103||
säbhüd indévara-çyämä snigdha-lävaëya-çäliné |
tribhaìga-lalitäkära-çikhaëòé-piccha-bhüñaëä ||104||
küjayanté mudä veëuà käïcaném adhare'rpitäm |
dakña-savya-gatäbhyäà ca sundarébhyäà niñevitäm ||105||
vardhayantéà tayoù kämaà cumbanäçleñaëädibhiù |
dåñövä citradhvajaù kåñëaà tädåg-veña-viläsinam ||106||
avanamya çiras tasmai puro lajjita-mänasaù |
athoväca harir dakña-pärçvagäà preyaséà hasan ||107||
sa-lajjaà paramaà cainaà sva-çaréräsanägatam |
nirmäyätma-samaà divyaà yuvaté-rüpam adbhutam ||108||
cintaya sva-çaréreëa hy abhedaà måga-locane |
atho tvad-aìga-tejobhiù spåñöas tvad-rüpam äpsyati ||109||
tataù sä padma-paträkñé gatvä citradhvajäntikam |
nijäìgakais tad-aìgänäm abhedaà dhyäyaté sthitä ||110||
athäsyäs tv aìga-tejäàsi tad-aìgaà paryapürayan |
stanayor jyotiñä jätau pénau cäru-payodharau ||111||
nitamba-jyotiñä jätaà çroëi-bimbaà manoharam |
kuntala-jyotiñä keça-päço'bhüt karayoù karau ||112||
sarvam evaà susampannaà bhüñäväsaù-srag-ädikam |
kalä-sukuçalä jätä saurabhenäntar-ätmani ||113||
dépäd dépam ivälokya subhagäà bhuvi kanyakäm |
citradhvajäà trapä-bhaìgi-smita-çobhäà manoharäm ||114||
premëä gåhétvä karayoù sä täm apaharan mudä |
govinda-väma-pärçva-sthäà preyaséà parirabhya ca ||115||
uväca tava däséyaà näma cäsyäç ca käraya |
seväà cäsyai vada prétyä yathäbhirucitäà priyäm ||116||
atha citrakalety etan näma cätma-matena sä |
cakära cäha sevärthaà dhåtvä cäpi vipaïcikäm ||117||
sadä tvaà nikaöe tiñöha gäyasva vividhaiù svaraiù |
guëätman präëanäthasya taväyaà vihito vidhiù ||118||
atha citrakalä tv äjïäà gåhétvänamya mädhavam |
tat-preyasyäç ca caraëaà gåhétvä pädayo rajaù ||119||
jagau sumadhuraà gétaà tayor änanda-käraëam |
atha prétyopagüòhä sä kåñëenänanda-mürtinä ||120||
yävat sukhämbudhau pürëä tävad eväpy abudhyata |
citradhvajo mahä-prema-vihvalaù smara-tat-paraù ||121||
tam eva paramänandaà mukta-kaëöho ruroda ha |
tad ärabhya rudann eva muktvä hari-vicärakam ||122||
äbhäñito’pi piträdyair naivävocad vacaù kvacit |
mäsa-mätraà gåhe sthitvä niçéthe kåñëa-saàçrayaù ||123||
nirgatyäraëyam acarat tapo vai muni-duñkaram |
kalpänte deham utsåjya tapasaiva mahä-muniù ||124||
véraguptäbhidhänasya gopasya duhitä çubhä |
jätä citrakalety eva yasyäù skandhe manoharä ||125||
vipaïcé dåçyate nityaà sapta-svara-vibhüñitä |
upatiñöhati vai väme ratna-bhåìgäram adbhutam ||126||
dadhänä dakñiëe haste sä vai ratna-patad-graham |
ayam äsét purä sarva-täpasair abhivanditaù ||127||
muniù puëyaçravä näma käçyapaù sarva-dharmavit |
pitä tasyä bhavac chaivaù çatarudréyam anvaham ||128||
prastuvan deva-deveçaà viçveçaà bhakta-vatsalam |
prasanno bhagaväàs tasya pärvatyä saha çaìkaraù ||129||
caturdaçyäm ardha-rätreù pratyakñaù pradadau varam |
tvat-putro bhavitä kåñëe bhaktimän bäla eva hi ||130||
upanéyäñöame varñe tasmai siddha-manus tv ayam |
upadiçaikaviàçatyä yo mayä te nigadyate ||131||
gopäla-vidyä-nämäyaà mantro väk-siddhi-däyakaù |
etat sädhaka-jihvägre lélä-caritam adbhutam ||132||
ananta-mürtir äyäti svayam eva vara-pradaù |
käma-mäyä-ramä-kaëöha-sendrä dämodarojjvaläù ||133||
madhye daçäkñaréà procya punas tä eva nirdiçet |
daçäkñarokta-åñyädi-dhyänaà cäsya bravémy aham ||134||
pürëämåta-nidher madhye dvépaà jyotir-mayaà smaret |
kälindyä veñöitaà tatra dhyäyed våndävane vane ||135||
sarvartu-kusumasrä vidruma-vallébhir ävåtam |
naöan-matta-çikhi-svänaà gäyat-kokila-ñaöpadam ||136||
tasya madhye vasaty ekaù pärijäta-tarur mahän |
çäkhopaçäkhä-vistäraiù çata-yojanam ucchritaù ||137||
tale tasyätha vimale parito dhenu-maëòalam |
tad-antar-maëòalaà gopa-bälänäà veëu-çåìgiëäm ||138||
tad-antare tu ruciraà maëòalaà vraja-subhruväm |
nänopäyana-päëénäà mada-vihvala-cetasäm ||139||
kåtäïjali-puöänäà ca maëòalaà çukla-väsasäm |
çukläbharaëa-bhüñäëäà prema-vihvalitätmanäm ||140||
cintayec chruti-kanyänäà gåhëaténäà vacaù priyam |
ratna-vedyäà tato dhyäyed dukülävaraëaà harim ||141||
ürau çayänaà rädhäyäù kadalé-käëòakopari |
tad-vaktraà candra-susmeraà vékñamäëaà manoharam ||142||
kiïcit kuïcita-vämäìghrià veëu-yuktena päëinä |
vämenäliìgya dayitäà dakñeëa cibukaà spåçan ||143||
mahä-märakatäbhäsaà mauktika-cchäyam eva ca |
puëòaréka-viçäläkñaà péta-nirmala-väsasam ||144||
barha-bhära-lasac-chérñaà muktähära-manoharam |
gaëòa-pränta-lasac-cäru-makaräkåti-kuëòalam ||145||
äpäda-tulasé-mälaà kaìkaëäìgada-bhüñaëam |
nüpurair mudrikäbhiç ca käïcyä ca parimaëòitam ||146||
sukumärataraà dhyäyet kiçora-vayasänvitam |
püjä daçäkñaroktaiva veda-lakñaà puraskriyä ||147||
ity uktväntardadhe devo devé ca girijä saté |
munir ägatya puträya tathaivopadideça ha ||148||
puëya-çraväs tu tan mantra-grahaëäd eva keçavam |
varëayämäsa vividhair jitvä sarvän munén svayam ||149||
rüpa-lävaëya-vaidagadhya-saundaryäçcarya-lakñaëam |
tadä håñöa-manä bälo nirgatya sva-gåhät tataù ||150||
väyu-bhakñas tapas tepe kalpänäm ayuta-trayam |
tad-ante gokule jätä nanda-bhrätur gåhe svayam ||151||
lavaìgä iti tan-näma kåñëeìgita-nirékñaëä |
yasyä haste pradåçyeta mukhaà märjana-yantrakam ||152||
iti te kathitäù käçcit pradhänäù kåñëa-vallabhäù ||153||

hari-vividha-rasädyair yuktam adhyäyam etad
vraja vara-tanayäbhiç cäru-häsekñaëäbhiù |
paöhati ya iha bhaktyä päöhayed vä manuñyo
vrajati bhagavataù çré-väsudevasya dhäma ||154||

|| iti çré-padma-puräëe pätäla-khaëòe
çré-kåñëa-mähätmye
dvisaptatitamo'dhyäyaù
||4||

—o)0(o—

(5)
païcamo'dhyäyaù
[mathurä-mähätmyam]

éçvara uväca—
yat tvayä påñöam äçcaryaà tan mayä bhäñitaà kramät |
yatra muhyanti brahmädyäs tatra ko vä na muhyati ||1||
tathäpi te pravakñyämi yad uktaà paramarñiëä |
mahä-räjam ambaréñaà viñëu-bhaktaà çivänvitam ||2||
badary-äçramam äsädya samäsénaà jitendriyam |
räjä praëamya tuñöäva viñëu-dharma-vivitsayä ||3||
veda-vyäsaà mahä-bhägaà sarvajïaà puruñottamam |
tvaà saàsära-duñpäre pariträtum ihärhasi ||4||
viñayeñu virakto’smi namas tebhyo namo’khilam |
yat tat padam anudvignaà saccidänanda-vigraham ||5||
paraà brahma paräkäçam anäkäçam anämayam |
yat säkñät-kåtya munayo bhavämbhodhià taranti hi ||6||
taträhaà manaso nityaà kathaà gatim aväpnuyäm |

vyäsa uväca—
atigopyaà tvayä påñöaà yan mayä na çukaà prati ||7||
gaditaà sva-sutaà kià tu tväà vakñyämi hari-priyam |
äséd idaà paraà viçvaà yad rüpaà yat pratiñöhitam ||8||
avyäkåtam avyathitaà tad éçvara-mayaà çåëu |
mayä kåtaà tapaù pürvaà bahu-varña-sahasrakam ||9||
phala-müla-paläçämbu-väyv-ähära-niñeviëä |
tato mäm äha bhagavän sva-dhyäna-nirataà hariù ||10||
kasminn arthe cikérñä te vivitsä vä mahä-mate |
prasanno’smi våëuñva tvaà varaà ca varadarñabhät ||11||
mad-darçanäntaù saàsära iti satyaà bravémi te |
tato 'ham abruvaà kåñëaà pulakotphulla-vigrahaù ||12||
tväm ahaà drañöum icchämi cakñurbhyäà madhusüdana |
yat tat satyaà paraà brahma jagaj-yonià jagat-patim ||13||
vadanti vedaçirasaç cäkñuñaà nätham adbhutam |

çré-bhagavän uväca——
brahmaëaivaà purä påñöaù prärthitaç ca yathä purä ||14||
yad avocam ahaà tasmai tat tubhyam api kathyate |
mäm eke prakåtià prähuù puruñaà ca tatheçvaram ||15||
dharmam eke dhanaà caike mokñam eke'kutobhayam |
çünyam eke bhävam eke çivam eke sadäçivam ||16||
apare vedaçirasi sthitam ekaà sanätanam |
sad-bhävaà vikriyä-hénaà sac-cid-änanda-vigraham ||17||
paçyädya darçayiñyämi svarüpaà veda-gopitam |
tato 'paçyaà bhüpa bälam ahaà kälämbuda-prabham ||18||
gopa-kanyävåtaà gopaà hasantaà gopa-bälakaiù |
kadamba-müla äsénaà péta-väsasam adbhutam ||19||
vanaà våndävanaà näma nava-pallava-maëòitam |
kokila-bhramarärävaà mano-bhava-manoharam ||20||
nadém apaçyaà kälindém indévara-dala-prabhäm |
govardhanam athäpaçyaà kåñëa-räma-karoddhåtam ||21||
mahendra-darpanäçäya-go-gopäla-sukhävaham |
gopälam abalä-saìga-muditaà veëu-vädinam ||22|
dåñövätihåñöo hy abhavaà sarva-bhüñaëa-bhüñaëam |
tato mäm äha bhagavän våndävana-caraù svayam ||23||
yad idaà me tvayä dåñöaà rüpaà divyaà sanätanam |
niñkalaà niñkrayaà çäntaà sac-cid-änanda-vigraham ||24||
pürëaà padma-paläçäkñaà nätaù parataraà mama |
idam eva vadanty ete vedäù käraëa-käraëam ||25||
satyaà nityaà paränandaà cid-ghanaà çäçvataà çivam |
nityäà me mathuräà viddhi vanaà våndävanaà tathä ||26||
yamunäà gopa-kanyäç ca tathä gopäla-bälakäù |
mamävatäro nityo'yam atra mä saàçayaà kåthäù ||27||
mameñöä hi sadärädhä sarvajïo'haà parät paraù |
sarva-kämaç ca sarve çaù sarvänandaù parät paraù ||28||
mayi sarvam idaà viçvaà bhäti mäyä vijåmbhitam |
tato'ham abruvande vaà jagat-käraëa-käraëam ||29||
käç ca gopyas tu ke gopä våkño'yaà kédåço mataù |
vanaà kià kokilädyäç ca nadé keyaà giriç ca kaù ||30||
ko'sau veëur mahä-bhägo lokänandaika-bhäjanam |
bhagavän äha mäà prétaù prasanna-vadanämbujaù ||31||
gopyas tu çrutayo jïeyä åco vai gopa-kanyakäù |
deva-kanyäç ca räjendra tapo-yuktä mumukñavaù ||32||
gopälä munayaù sarve vaikuëöhänanda-mürtayaù |
kalpa-våkñaù kadambo'yaà paränandaika-bhäjanam ||33||
vanam änandakäkhyaà hi mahä-pätaka-näçanam |
siddhäç ca sädhyä gandharväù kokilädyä na saàçayaù ||34||
kecid änanda-hådayaà säkñäd yamunayä tanum |
anädir hari-däso'yaà bhü-dharo nätra saàçayaù ||35||
veëur yaù çåëutaà vipraà taväpi viditaà tathä |
dvija äséc chänta-manäs tapaù çänti-paräyaëaù ||36||
nämnä devavrato däntaù karma-käëòa-viçäradaù |
sa vaiñëava-jana-vräta-madhya-varté kriyä-paraù | ||37||
sa kadäcana çuçräva yajïeço'stéti bhüpate |
tasya geham athäbhyägäd dvijo mad-gata-niçcayaù ||38||
sa mad-bhaktaù kvacit püjäà tulasé-dala-väriëä |
kåtaväàs tad-gåhe kiïcit phalaà mülaà nyavedayat ||39||
snäna-väri-phalaà kiïcit tasmai matyä dadau sudhéù |
açraddhayäsmitaà kåtvä so’py agåhëäd dvijanmanaù ||40||
tena päpena saïjätaà veëutvam atidäruëam |
tena puëyena tasyätha madéya-priyatäà gataù ||41||
amunä so'pi räjendra ketumän iva räjate |
yugänte tad viñëu-paro bhütvä brahma samäpsyati ||42||

aho na jänanti naräd uräçayäù
puréà madéyäà paramäà sanätaném |
surendra-nägendra-munéndra-saàstutäà
manoramäà täà mathuräà purätaném ||43||

käçy-ädayo yadyapi santi puryas
täsäà tu madhye mathuraiva dhanyä |
yaj janma-mauïjé-vrata-måtyu-dähair
nåëäà caturdhä vidadhäti muktim ||44||

yadä viçuddhäs tapa-ädinä janäù
çubhäçayä dhyäna-dhanä nirantaram |
tadaiva paçyanti mamottamäà puréà
na cän yathä kalpa-çatair dvijottamäù ||45||

mathurä-väsino dhanyä mänyä api divaukasäm |
agaëya-mahimänas te sarva eva catur-bhujäù ||46||
mathurä-väsino ye tu doñän paçyanti mänaväù |
teñu doñaà na paçyanti janma-måtyu-sahasrajam ||47||
adhunä api te dhanyä mathuräà ye smaranti te |
yatra bhüteçvaro devo mokñadaù päpinäm api ||48||
mama priyatamo nityaà devo bhüteçvaraù paraù |
yaù kadäpi mama prétyai na santyajati täà puréà ||49||

bhüteçvaraà yo na namen na püjayen
na väsmared duçcarito manuñyaù |
nainäà sa paçyen mathuräà madéyäà
svayaà prakäçäà para-devatäkhyäm ||50||

na kathaà mayi bhaktià sa labhate päpa-püruñaù |
yo madéyaà paraà bhaktaà çivaà sampüjayen na hi ||51||
man-mäyä-mohita-dhiyaù präyas te mänavädhamäù |
bhüteçvaraà na namanti na smaranti stuvanti ye ||52||
bälako’pi dhruvo yatra mamärädhana-tat-paraù |
präpa sthänaà paraà çuddhaà yatna-yuktaà pitämahaiù ||53||
täà puréà präpya mathuräà madéyäà sura-durlabhäm |
khaïjo bhütvändhako väpi präëän eva parityajet ||54||
vedavyäsa mahä-bhäga mä kåthäù saàçayaà kvacit |
rahasyaà veda-çirasäà yan mayä te prakäçitam ||55||
imaà bhagavatä proktam adhyäyaà yaù paöhec chuciù |
çåëuyäd väpi yo bhaktyä muktis tasyäpi çäçvaté ||56||

iti çré-padma-puräëe pätäla-khaëòe
våndävanädi-mathurä-mähätmya-kathanaà näma
trisaptatitamo'dhyäyaù
||5||

—o)0(o—

(6)
ñañöho'dhyäyaù 

éçvara uväca—
ekadä rahasi çrémän uddhavo bhagavat-priyaù |
sanat-kumäram ekänte hy apåcchat pärñadaù prabho ||1||
yatra kréòati govindo nityaà nitya-suräspade |
gopäìganäbhir yat sthänaà kutra vä kédåçaà param ||2||
tat-tat-kréòana-våttäntam anyad yad yat tad adbhutam |
jïätaà cet tava tat kathyaà sneho me yadi vartate ||3||

sanat-kumära uväca—
kadäcid yamunä-küle kasyäpi ca taros tale |
suvåttenopaviñöena bhagavat-pärñadena vai ||4||
yad raho'nubhavas tasya pärthenäpi mahätmanä |
dåñöaà kåtaà ca yad yat tat prasaìgät kathitaà mayi ||5||
tat te'haà kathayämy etac chåëuñvävahitaù param |
kià tv etad yatra kuträpi na prakäçyaà kadäcana ||6||

arjuna uväca—
çaìkarädyair viriïcy-ädyair adåñöam açrutaà ca yat |
sarvam etat kåpämbhodhe kåpayä kathaya prabho ||7||
kià tvayä kathitaà pürvam äbhéryas tava vallabhäù |
täs täù kati vidhä deva kati vä saìkhyayä punaù ||8||
nämäni kati vä täsäà kä vä kutra vyavasthitäù |
täsäà vä kati karmäëi vayo-veñaç ca kaù prabho ||9||
käbhiù särddhaà kva vä deva vihariñyasi bho rahaù |
nitye nitya-sukhe nitya-vibhave ca vane vane ||10||
tat sthänaà kédåçaà kutra çäçvataà paramaà mahat |
kåpä cet tädåçé tan me sarvaà vaktum ihärhasi ||11||
yad apåñöaà mayä py evam ajïätaà yad rahas tava |
ärtärtighna mahä-bhäga sarvaà tat kathayiñyasi ||12||

çré-bhagavän uväca—
tatsthänaà vallabhästämevihärastädåçomama |
api präëa-samänänäà satyaà puàsäm agocaraù ||13||
kathite dåñöum utkaëöhä tava vatsa bhaviñyati |
brahmädénäm adåçyaà yat kià tad anya-janasya vai ||14||
tasmäd virama vatsaitat kià nu tena vinä tava |
evaà bhagavatas tasya çrutvä väkyaà su-däruëam ||15||
dénaù pädämbuja-dvandve daëòavat patito'rjunaù |
tato vihasya bhagavän dorbhyäà utthäpya taà vibhuù ||16||
uväca parama-premëä bhaktäya bhakta-vatsalaù |
tat kià tat kathane nätra drañöavyaà cet tvayä hi yat ||17||
yasyäà sarvaà samutpannaà yasyäm adyäpi tiñöhati |
layam eñyati täà devéà çré-mat-tripura-sundarém ||18||
ärädhya parayä bhaktyä tasyai svaà ca nivedaya |
täà vinaitat padaà dätuà na çaknomi kadäcana ||19||
çrutvaitad bhagavad-väkyaà pärtho harñäkulekñaëaù |
çré-matyäs tripurädevyä yayau çré-pädukä-talam ||20||
 tatra gatvä dadarçainäà çré-cintämaëi-vedikäm |
nänä-ratnair viracitaiù sopänair atiçobhitäm ||21||
 tatra kalpa-taruà nänä-puñpaiù phala-bhavair natam |
sarvartu-komala-dalaiù snavan-mädhvéka-çékaraiù ||22||
varñadbhir väyunä lolaiù pallavair ujjvalé-kåtam |
çukaiç ca kokila-gaëaiù särikäbhiù kapotakaiù ||23||
lélä-cakorakai ramyaiù pakñibhiç ca ninäditam |
yatra guïjad-bhåìga-räja-kolähala-samäkulam ||24||
maëibhir bhäsvarair udyad-dävänala-manoharam |
çré-ratna-mandiraà divyaà tale tasya mahädbhutam ||25||
ratna-siàhäsanaà tatra mahä-haimäbhimohanam |
tatra bälärka-saìkäçäà nänälaìkära-bhüñitäm ||26||
nava-yauvana-sampannäà såëi-päça-dhanuù-çaraiù |
räjac-catur-bhuja-latäà suprasannäà manoharäm ||27||
brahma-viñëu-maheçädi-kiréöa-maëi-raçmibhiù |
viräjita-padämbhojä-maëimädibhir ävåtäm ||28||
prasanna-vadanäà devéà varadäà bhakta-vatsaläm |
arjuno'ham iti jïätaù praëamya ca punaù punaù ||29||
vihitäïjalir ekänte sthito bhakti-bharänvitaù |
sätasyopäsitaà jïätvä prasädaà ca kåpä-nidhiù ||30||
uväca kåpayä devé tasya smaraëa-vihvalä |

bhagavaty uväca—
kià vä dänaà tvayä vatsa kåtaà päträya durlabham ||31||
iñöaà yajïena kenätra tapo vä kim anuñöhitam |
bhagavaty amalä bhaktiù kä vä präk samupärjjitä ||32||
kià väsmin durlabhaà loke kià vä karma çubhaà mahat |
prasädas tvayi yenäyaà prapanne ca mudä kila ||33||
güòhätigüòhaç cänanya-labhyo bhagavatä kåtaù |
naitädåì-martya-lokänäà na ca bhü-tala-väsinäm ||34||
svarginäà devatädénäà tapasvéçvara-yoginäm |
bhaktänäà naiva sarveñäà naiva naiva ca naiva ca ||35||
prasädas tu kåto vatsa tava viçvätmanä yathä |
tad ehi bhaja buddhvaiva kula-kuëòaà saro mama ||36||
sarva-käma-pradä devé tv anayä saha gamyatäm |
 tatra iva vidhivat snätvä drutam ägamyatäm i ha ||37||
tadaiva tatra gatvä sa snätvä pärthas tathä gataù |
ägataà taà kåta-snänaà nyäsa-mudrärpaëädikam ||38||
kärayitvä tato devyä tasya vai dakñiëa-çrutau |
sadyaù siddhi-karé bälä vidyä-nigaditä parä ||39||
ha-kärärdha-parädvépä dvitéyä viçva-bhüñitä |
anuñöhänaà ca püjäà ca japan ca lakña-saìkhyakam ||40||
korakaiù kara-véräëäà prayogaà ca yathä-tatham |
nirvartya tam uväcedaà kåpayä parameçvaré ||41||
anenaiva vidhänena kriyatäà mad-upäsanam |
tato mayi prasannäyäà tavänugraha-käraëät ||42||
tatas tu tatra paryanteñv adhikäro bhaviñyati |
ity ayaà niyamaù pürvaà svayaà bhagavatä kåtaù ||43||
çrutvaivam arjunas tena varmaëä täà samarcayat |
tataù püjäà japan caiva kåtvä devé prasäditä ||44||
kåtvä tataù çubhaà homaà snänaà ca vidhinä tataù |
kåta-kåtyam ivätmänaà präpta-präya-manoratham ||45||
kara-sthäà sarva-siddhià ca sa pärthaù samamanyata |
asminn avasare devé tam ägatya smitänanä ||46||
uväca gaccha vatsa tvam adhunä tad-gåhäntare |
tataù sa-sambhramaù pärthaù samutthäya mudänvitaù ||47||
asaìkhya-harña-pürëätmä daëòavat täà nanäma ha |
äjïapta-stutayä särdhaà devéva yasya yärjunaù ||48||
gato rädhä-pati-sthänaà yat siddhair apy agocaram |
tataç ca saupädiñöo golokäd uparisthitam ||49||
sthiraà väyu-dhåtaà nityaà satyaà sarva-sukhäspadam |
nityaà våndävanaà näma nitya-räsa-mahotsavam ||50||
apaçyat paramaà guhyaà pürëa-prema-rasätmakam |
tasyä hi vacanäd eva locanair vékñya tad-rahaù ||51||
vivaçaù patitas tatra vivåddha-prema-vihvalaù |
tataù kåcchräl labdha-saàjïo dorbhyäà utthäpitas tayä ||52||
säntvanä-vacanais tasyäù kathaïcit sthairyam ägataù |
tatas tapaù kim anyan me kartavyaà vidyate vada ||53||
iti tad-darçanotkaëöhä-bhareëa taralo'bhavat |
tatas tayä kare tasya dhåtvä tat-pada-dakñiëe ||54||
pratipede sudeçena gatvä coktam idaà vacaù |
snänäyaitac chubhaà pärtha viçatvaà jala-vistaram ||55||
sahasra-dala-padma-stha-saàsthänaà madhya-korakam |
catuù-saraç catur-dhäram äçcarya-kula-saìkulam ||56||
asyäntare praviçyätha viçeñam iha paçyasi |
etasya dakñiëe deça eña cätra sarovaraù ||57||
madhu-mädhvéka-pänaà yan nämnä malaya-nirjharaù |
etac ca phullam udyänaà vasante madanotsavam ||58||
kurute yatra govindo vasanta-kusumocitam |
yaträvatäraà kåñëasya stuvanty eva divä-niçam ||59||
bhaved yat smaraëäd eva muneù svänte smaräìkuraù |
tato 'smin sarasi snätvä gatvä pürva-saras-taöam ||60||
upaspåçya jalaà tasya sädhayasva manoratham |
tatas tad-vacanaà çrutvä tasmin sarasi taj-jale ||61||
kalhära-kumudämbhoja-rakta-nélotpala-cyutaiù |
parägai raïjite maïju-väsite madhu-bindubhiù ||62||
tundile kalahaàsädi-nädair ändolite tataù |
ratnäbaddha-catus-tére mandänila-taraìgite ||63||
magne jaläntaù pärthe tu tatra iväntardadhe'tha sä |
utthäya parito vékñya sambhräntä cäru-häsiné ||64||
sadyaù çuddha-svarëa-raçmi-gaura-känta-tanü-latäm |
sphurat-kiçora-varñéyäà çäradendu-nibhänanäm ||65||
sunéla-kuöila-snigdha-vilasad-ratna-kuntaläm |
sindüra-bindu-kiraëa-projjvalälaka-paööikäm ||66||
unmélad-bhrü-latä-bhaìgi-jita-smara-çaräsanäm |
ghana-çyämala-sal-lola-khelal-locana-khaïjanäm ||67||
maëià kuëòala-tejoàçu-visphurad-gaëòa-maëòaläm |
måëäla-komala-bhräjad-äçcarya-bhuja-vallarém ||68||
çarad-amburuhäà sarva-çré-caura-päëi-pallaväm |
vidagdha-racita-svarëa-kaöi-sütra-kåtäntaräm ||69||
küjat-käïcé-kaläpänta-vibhräjaj-jaghana-sthaläm |
bhräjad-duküla-saàvéta-nitamboru-sumandiräm ||70||
çiïjäna-maëi-maïjéra-sucäru-pada-paìkajäm |
sphurad-vividha-kandarpa-kalä-kauçala-çäliném ||71||
sarva-lakñaëa-sampannäà sarväbharaëa-bhüñitäm |
äçcarya-lalanä-çreñöhäm ätmänaà sa vyalokayat ||72||
visasmära ca yat kiïcit paurvadehikam eva ca |
mäyayä gopikä-präëa-näthasya tad-anantaram ||73||
iti kartavyatä-müòhä tasthau tatra suvismitä |
aträntare'mbare dhéra-dhvanir äkasmiko'bhavat ||74||
anenaiva pathä subhru gaccha pürva-sarovaram |
upaspåçya jalaà tasya sädhaya sva-manoratham ||75||
tatra santi hi sakhyas te mä séda vara-varëini |
tä hi sampädayiñyanti tatraiva varam épsitam ||76||
iti daivéà giraà çrutvä gatvä pürva-saro'tha sä |
nänä-pürva-pravähaà ca nänä-pakñi-samäkulam ||77||
sphurat-kairava-kahlära-kamalendévarädibhiù |
bhräjitaà padma-rägaiç ca padma-sopänasat-taöam ||78||
vividhaiù kusumoddämair maïju-kuïja-latä-drumaiù |
viräjita-catus-téram upaspåçya sthitä kñaëam ||79||
taträntare kvaëat-käïcé-maïju-maïjéra-raïjitam |
kiìkiëénäà jhaëat-käraà çuçrävotkarëa-sampuöe ||80||
tataç ca pramadä-våndam äçcarya-yuta-yauvanam |
äçcaryälaìkåti-nyäsam äçcaryäkåti-bhäñitam ||81||
adbhutäìgam apürvaà sä påthag äçcarya-vibhramam |
citra-sambhäñaëaà citra-hasitäloka-nädikam ||82||
madhurädbhuta-lävaëyaà sarva-mädhurya-sevitam |
cil-lävaëya-gatänaà tam äçcaryäkula-sundaram ||83||
äçcarya-snigdha-saundaryam äçcaryänugrahädikam |
sarväçcarya-samudayam äçcaryäloka-nädikam ||84||
dåñövä tat-paramäçcaryaà cintayanté hådä kiyat |
pädäìguñöhenälikhanté bhuvaà namränanä sthitä ||85||
tatas täsäà sambhramo'bhüd dåñöénäà ca parasparam |
keyaà madéya-jätéyä cireëänasta-kautukä ||86||
iti sarväù samälokya jïätavyeyam iti kñaëam |
ämantrya mantraëäbhijïäù kautukäd drañöum ägatäù ||87||
ägatya täsäm ekätha nämnä priyamudä matä |
girä madhurayä prétyä täm uväca manasviné ||88||

priyamudoväca—
käsi tvaà kasya kanyäsi kasya tvaà präëa-vallabhä |
jätä kuträsi kenäsminn änétä vägatä svayam ||89||
etac ca sarvam asmäkaà kathyatäà cintayä kim u |
sthäne'smin paramänande kasyäpi duùkham asti kim ||90||
iti påñöä tayä sä tu vinayävanatià gatä |
uväca susvaraà täsäà mohayanté manäàsi ca ||91||

arjuna uväca— 
kä väsmi kasya kanyä vä prajätä kasya vallabhä |
änétä kena vä cätra kià vätha svayam ägatä ||92||
etat kiïcin na jänämi devé jänätu tat punaù |
kathitaà çrüyatäà tan me mad-väkye pratyayo yadi ||93||
asyaiva dakñiëe pärçve ekam asti sarovaram |
taträhaà snätum äyätä jätä tatraiva saàsthitä ||94||
viñamotkaëöhitä paçcät paçyanté parito diçam |
ekam äkäça-sambhütaà dhvanim açrauñam adbhutam ||95||
anenaiva pathä subhru gaccha pürva-sarovaram |
upaspåçya jalaà tasya sädhaya sva-manoratham ||96||
tatra santi hi sakhyas te mä séda vara-varëini |
tä hi sampädayiñyanti tatra te varam épsitam ||97||
ity äkarëya vacas tasya tasmäd atra samägatä |
viñäda-harña-pürëätmä cintäkula-samäkulä ||98||
ägatäsya jalaà spåñövä nänä-vidha-çubha-dhvanim |
açrauñaà ca tataù paçcäd apaçyaà bhavatéù paräù ||99||
etan mätraà vijänämi käyena manasä girä |
etad eva mayä devyaù kathitaà yadi rocate ||100||
kä yüyaà tanujäù keñäà kva jätäù kasya vallabhäù |
tac chrutvä vacanaà tasyäù sä vai priyam udäbravét ||101||
astv evaà präëa-sakhyaù sma tasyaiva ca vayaà çubhe |
våndävana-kalänätha-vihära-därikäù sukham ||102||
tä ätma-muditäs tena vraja-bälä ihägatäù |
etäù çruti-gaëäù khyätä etäç ca munayas tathä ||103||
vayaà ballavabälähikathitästesvarüpataù |
atra rädhä-pater aìgät pürvä yäù preyasétamäù ||104||
nityänitya-vihäriëyo nitya-keli-bhuvaç-caräù |
eñä pürëa-rasä devé eñä ca rasa-mantharä ||105||
eñä rasälayä näma eñä ca rasavallaré |
rasa-péyüña-dhäreyam eñä rasa-taraìgiëé ||106||
rasa-kalloliné caiñä iyaà ca rasa-väpikä |
anaìgasenä eñaiva iyaà cänaìga-mäliné ||107||
madayanté iyaà bälä eñä ca rasa-vihvalä |
iyaà ca lalitä näma iyaà lalita-yauvanä ||108||
anaìga-kusumä caiñä iyaà madana-maïjaré |
eñä kalävaté-näma iyaà ratikalä småtä ||109||
iyaà kämakalä-näma iyaà hi kämadäyiné |
ratilolä iyaà bälä iyaà bälä ratotsukä ||110||
eñä carati sarvasva-rati-cintämaëis tv asau |
nityänandäù käçcid etä nitya-prema-rasa-pradäù ||111||
ataù paraà çruti-gaëäs täsäà käçcid imäù çåëu |
udgétaiñä sugéteyaà kalagétä tv iyaà priyä ||112||
eñä kalasuräkhyätä bäleyaà kalakaëöhikä |
vipaïcéyaà kramapadä eñä bahuhutä matä ||113||
eñä bahuprayogeyaà khyätä bahukaläbalä |
iyaà kalävaté khyätä matä caiñä kriyävaté ||114||
ataù paraà muni-gaëäs täsäà katipayä iha |
iyam ugratapä näma eñä bahuguëä småtä ||115||
eñä priyavratä näma suvratä ca iyaà matä |
surekheyaà matä bälä suparveyaà bahupradä ||116||
ratna-rekhä tv iyaà khyätä maëigrévä tv asau matä |
suparëä ceyam äkalpä sukalpä ratna-mälikä ||117||
iyaà saudäminé subhrür iyaà ca kämadäyiné |
eñä ca bhogadä khyätä iyaà viçvamatä saté ||118||
eñä ca dhäriëé dhätré sumedhä käntir apy asau |
aparëeyaà suparëaiñä mataiñä ca sulakñaëä ||119||
sudatéyaà guëavaté caiñä saukaliné matä |
eñä sulocanä khyätä iyaà ca sumanäù småtä ||120||
açrutä ca suçélä ca rati-sukha-pradäyiné |
ataù paraà gopa-bälä vayam aträgatäs tu yäù ||121||
täsäà ca paricéyantäà käçcid amburuhänane |
asau candrävalé caiñä candrikeyaà çubhä matä ||122||
eñä candrävalé candrarekheyaà candrikäpy asau |
eñä khyätä candramälä matä candrälikä tv iyam ||123||
eñä candraprabhäcandrakaleyamabaläsmåtä |
eñä varëävalé varëamäleyaà maëimälikä ||124||
varëaprabhä samäkhyätä suprabheyaà maëiprabhä |
iyaà härävalé tärämälinéyaà çubhä matä ||125||
mälatéyam iyaà yüthé väsanté navamallikä |
malléyaà navamalléyam asau çephälikä matä ||126||
saugandhikeyaà kastüré padminéyaà kumudvaté |
eñaiva hi rasolläsä citravåndä samä tv iyam ||127||
rambheyam urvaçé caiñä surekhä svarëarekhikä |
eñä käïcanamäleyaà satyasantatikäparä ||128||
etäù parikåtäù sarväù pariceyäù parä api |
sahitäsmäbhir etäbhir vihariñyasi bhämini ||129||
ehi pürva-saras-tére tatra tväà vidhivat sakhi |
snäpayitvätha däsyämi mantraà siddhi-pradäyakam ||130||
iti täà sahasä nétvä snäpayitvä vidhänataù |
våndävana-kalänätha-preyasyä mantram uttamam ||131||
grähayämäsa saìkñepäd dékñä-vidhi-puraùsaram |
paraà varuëa-béjasya vahni-béja-puraskåtam ||132||
caturtha-svara-saàyuktaà näda-bindu-vibhüñitam |
puöitaà praëaväbhyäà ca trailokye cätidurlabham ||133||
mantra-grahaëa-mätreëa siddhiù sarvä prajäyate |
puraçcaryä-vidhir dhyänaà homa-saìkhyä-japasya ca ||134||
tapta-käïcana-gauräìgéà nänälaìkära-bhüñitäm |
äçcarya-rüpa-lävaëyäà suprasannäà vara-pradäm ||135||
kalhäraiù karavérädyaiç campakaiù saraséruhaiù |
sugandha-kusumair anyaiù saugandhika-samanvitaiù ||136||
pädyärghyäcamanéyaiç ca dhüpa-dépair manoharaiù |
naivedyair vividhair divyaiù sakhé-våndähåtair mudä ||137||
sampüjya vidhivad devéà japtvä lakña-manuà tataù |
hutvä ca vidhinä stutvä praëamya daëòavad bhuvi ||138||
tataù sä saàstutä devé nimeña-rahitäntarä |
parikalpya nijäà chäyäà mäyayätma-saméhayä ||139||
pärçve'tha preyaséà tatra sthäpayitvä baläd iva |
sakhébhir ävåtä håñöä çuddhaiù püjä-japädibhiù ||140||
stavair bhaktyä praëämaiç ca kåpayävirabhüt tadä |
hema-campaka-varëäbhä viciträbharaëojjvalä ||141||
aìga-pratyaìga-lävaëya-lälitya-madhuräkåtiù |
niñkalaìka-çarat-pürëa-kalä-nätha-çubhänanä ||142||
snigdha-mugdha-smitäloka-jagat-traya-manoharä |
nijayäprabhayätyantaà dyotayanté diço daça ||143||
abravéd atha sä devé varadä bhakta-vatsalä |

devy uväca—
mat-sakhénäà vacaù satyaà tena tvaà me priyä sakhé ||144||
samuttiñöha samägaccha kämaà te sädhayämy aham |
arjuné sä vaco devyäù çrutvä cätma-manéñitam ||145||
pulakäìkura-mugdhäìgé bäñpäkula-vilocanä |
papäta caraëe devyäù punaç ca prema-vihvalä ||146||
tataù priyaà-vadäà devéà samuväca sakhém imäm |
päëau gåhétvä mat-saìge samäçväsya samänaya ||147||
tataù priyaà-vadä devyä äjïayä jäta-sambhramä |
täà tathaiva samädäya saìge devy äjagäma ha ||148||
gatvottara-saras-tére snäpayitvä vidhänataù |
saìkalpädika-pürvaà tu püjayitvä yathä-vidhi ||149||
çré-gokula-kalänätha-mantraà tac ca susiddhidam |
grähayämäsa täà devé kåpayä hari-vallabhä ||150||
vrataà gokula-näthäkhyaà pürvaà mohana-bhüñitam |
sarva-siddhi-pradaà mantraà sarva-tantreñu gopitam ||151||
govinderita-vijïäsau dadau bhaktim acaïcaläm |
dhyänaà ca kathitaà tasyai mantra-räjaà ca mohanam ||152||
uktaà ca mohane tantre småtir apy asya siddhidä |
nélotpala-dala-çyämaà nänälaìkära-bhüñitam ||153||
koöi-kandarpa-lävaëyaà dhyäyed räsa-rasäkulam |
priyaàvadäm uväcedaà rahasyaà pävanecchayä ||154||

çré-rädhikoväca—
asyä yävad bhavet pürëaà puraçcaraëam uttamam |
tävad dhi pälayainäà tvaà sävadhänä sahälibhiù ||155||
ity uktvä sä yayau kåñëa-pädämburuha-sannidhim |
chäyäm ätma-bhaväm ätma-preyasénäà nidhäya ca ||156||
tasthau tatra yathä pürvaà rädhikä kåñëa-vallabhä |
atra priyaàvadädeçät padmam añöadalaà çubham ||157||
gorocanäbhir nirmäya kuìkumenäpi candanaiù |
ebhir nänä-vidhair dravyaiù saàmiçraiù siddhi-däyakam ||158||
likhitvä yantra-räjaà ca çuddhaà mantraà tam adbhutam |
kåtvä nyäsädikaà pädyam arghyaà cäpi yathä vidhi ||159||
nänartu-sambhavaiù puñpaiù kuìkumair api candanaiù |
dhüpa-dépaiç ca naivedyais tämbülair mukha-väsanaiù ||160||
väso'laìkära-mälyaiç ca sampüjya nanda-nandanam |
pariväraiù samaà sarvaiù säyudhaà ca sa-vähanam ||161||
stutvä praëamya vidhivac cetasä smaraëaà yayau |
tato bhakti-vaço devo yaçodä-nandanaù prabhuù ||162||
smitävalokitäpäìga-taraìgitatareìgitam |
uväca rädhikäà devéà täm änayaihäçuca ||163||
äjïaptä caiva sä devé prasthäpya çäradäà sakhém |
täm äninäya sahasä puro vä surasätmanaù ||164||
çré-kåñëasya purastät sä sametya prema-vihvalä |
papäta käïcané bhümau paçyanté sarvam adbhutam ||165||
kåcchrät kathaïcid utthäya çanair unmélya locane |
svedämbhaù pulakotkampa-bhäva-bhäräkulä saté ||166||
dadarça prathamaà tatra sthalaà citraà manoramam |
tataù kalpa-tarus tatra lasan-marakata-cchadaù ||167||
praväla-pallavair yuktaù komalo hema-daëòakaù |
sphaöika-praväla-mülaç ca kämadaù käma-sampadäm ||168||
prärthakäbhéñöa-phaladas tasyädho ratna-mandiram |
ratna-siàhäsanaà tatra taträñöa-dala-padmakam ||169||
çaìkha-padma-nidhé tatra savyäpasavya-saàsthitau |
catur-dikñu yathä sthänaà sahitäù käma-dhenavaù ||170||
parito nandanodyänaà malayänila-sevitam |
åtünäà caiva sarveñäà kusumänäà manoharaiù ||171||
ämodair väsitaà sarvaà käläguru-paräjitam |
makaranda-kaëä-våñöi-çétalaà sumanoharam ||172||
makaranda-rasäsväda-mattänäà bhåìga-yoñitäm |
våndaço jhaìkåtaiù çaçvac caivaà mukharitäntaram ||173||
kalakaëöhé kapotänäà särikä-çuka-yoñitäm |
anyäsäà patrikäntänäà kala-nädair ninäditam ||174||
nåtyair matta-mayüräëäm äkulaà smara-vardhanam |
rasämbu-seka-saàsåñöatamäïjana-tanu-dyutim ||175||
susnigdha-néla-kuöila-kañäyäväsi-kuntalam |
mada-matta-mayürädya-çikhaëòäbaddha-cüòakam ||176||
bhåìga-sevita-savyopakrama-puñpävataàsakam |
lolälakäli-vilasat-kapolädarça-käçitam ||177||
vicitra-tilakoddäma-bhäla-çobhä-viräjitam |
tila-puñpa-pataìgeça-caïcu-maïjula-näsikam ||178||
cäru-bimbädharaà manda-smita-dépita-manmatham |
vanya-prasüna-saìkäça-graiveyaka-manoharam ||179||
madonmatta-bhramad-bhåìgé-sahasra-kåta-sevayä |
sura-druma-srajä räjan mugdha-pénäàsaka-dvayam ||180||
muktähära-sphurad-vakñaù sthala-kaustubha-bhüñitam |
çrévatsa-lakñaëaà jänu-lambi-bähu-manoharam ||181||
gambhéra-näbhi-païcäsya-madhya-madhyätisundaram |
sujäta-druma-sad-våttam adüra-jänu-maïjulam ||182||
kaìkaëäìgada-maïjérair bhüñitaà bhüñaëaiù paraiù |
pétäàçu-kalayäviñöa-nitamba-ghaöa-näyakam ||183||
lävaëyair api saundarya-jita-koöi-manobhavam |
veëu-pravartitair géta-rägair api manoharaiù ||184||
mohayantaà sukhämbhodhau majjayantaà jagat-trayam |
pratyaìga-madanäveça-dharaà räsa-rasälasam ||185||
cämaraà vyajanaà mälyaà gandhaà candanam eva ca |
tämbülaà darpaëaà päna-pätraà carvita-pätrakam ||186||
anyat kréòä-bhavaà yad yat tat sarvaà ca påthak påthak |
rasälaà vividhaà yantraà kalayantébhir ädarät ||187||
yathä-sthäna-niyuktäbhiù paçyantébhis tad-iìgitam | 
tan-mukhämbhoja-dattäkñi-caïcaläbhir anukramät ||188||
çrématyä rädhikä-devyä väma-bhäge sa-sambhramam |
ärädhayantyä tämbülam arpayantyä çuci-smitam ||189||
samälokyärjuné yäsau madanäveça-vihvalä |
tatas täà ca tathä jïätvä håñékeço’pi sarvavit ||190||
tasyäù päëià gåhétvaiva sarva-kréòä vanäntare |
yathä-kämaà raho reme mahä-yogeçvaro vibhuù ||191||
tatas tasyäù skandha-deçe-pradatta-bhuja-pallavaù |
ägatya çäradäà präha paçcime'smin sarovare ||192||
çéghraà snäpaya tanvaìgéà kréòä-çräntäà mådu-smitäm |
tatas täà çäradä devé tasmin kréòä-sarovare ||193||
snänaà kurvity uväcainäà sä ca çräntä tathä karot |
jaläbhyantaram äptäsau punar arjunatäà gataù ||194||
uttasthau yatra deveçaù çrémad-vaikuëöha-näyakaù |
dåñövä tam arjunaà kåñëo viñaëëaà bhagna-mänasam ||195||
mäyayä päëinä spåñövä prakåtaà vidadhe punaù |

çré-kåñëa uväca—
dhanaïjaya tväm äçaàse bhavän priya-sakho mama ||196||
tvat-samo nästi me ko'pi raho-vettä jagat-traye |
yad rahasyaà tvayä påñöam anubhütaà ca tat punaù ||197||
kathyate yadi tat kasmai çapa semän tad ärjuna |

sanatkumära uväca—
iti prasädam äsädya çapathair jäta-nirëayaù ||198||
yayau håñöa-manäs tasmät svadhämädbhuta-saàsmåtiù |
iti te kathitaà sarvaà raho yad gocaraà mama ||199||
govindasya tathä cäsmai kathane çapathas tava |

éçvara uväca—
iti çrutvä vacas tasya siddhim aupagavir gataù ||200||
nara-näräyaëäväsaà våndäraëyam upävrajat |
taträste'dyäpi kåñëasya nitya-lélä-vihära-vit ||201||
näradenäpi påñöo'haà näbravaà tad-rahasyakam |
präptaà tathäpi tenedaà prakåtitvam upetya ca ||202||
tubhyaà yat tu mayä proktaà rahasyaà sneha-käraëät |
tan na kasmaicid äkhyeyaà tvayä bhadre sva-yonivat ||203||
imaà çré-bhagavad-bhakta-mahimädhyäyam adbhutam |
yaù paöhec chåëuyäd väpi sa ratià vindate harau ||204||

iti çré-padma-puräëe pätäla-khaëòe
arjuny-anunayo näma
catuù-saptatitamo'dhyäyaù
||6||

—o)0(o—

(7)
saptamo'dhyäyaù

pärvaty uväca—
våndävana-rahasyaà ca bahudhä kathitaà vibho |
kena puëya-viçeñeëa näradaù prakåtià gataù ||1||

éçvara uväca—
ekadäçcarya-våttäntaà mayä jijïäsitaà purä |
brahmaëä kathitaà guhyaà çrutaà kåñëa-mukhämbujät ||2||
näradaù påñöavän mahyaà tadähaà präptavän idam |
ahaà vaktuà na çaknomi tan-mähätmyaà kathaïcana ||3||
kià kurve çapanaà tasya småtvä sédämi mänase |
iti çrutvä mama vaco durmanäù so'bhavad yadä ||4||
tadä brahmäëam ähüya aham ädiñöavän priye |
tvayä yat kathitaà mahyaà näradäya vadasva tat ||5||
brahmä tadä mama vaco niçamya saha näradaù |
jagäma kåñëa-savidhaà natväpåcchat tad eva tu ||6||

brahmoväca—
kim idaà dvätriàçad vanaà våndäraëyaà viçäà pate |
çrotum icchämi bhagavan yadi yogyo’smi me vada ||7||

çré-bhagavän uväca—
idaà våndävanaà ramyaà mama dhämaiva kevalam |
yatreme paçavaù säkñäd våkñäù kéöä narämaräù ||8||
ye vasanti mamäntye te måtä yänti mamäntikam |
atra yä gopa-patnyaç ca nivasanti mamälaye ||9||
yoginyas täs tu evaà hi mama deväù paräyaëäù |
païca-yojanam evaà hi vanaà me deva-rüpakam ||10||
kälindéyaà suñumnäkhyä paramämåta-vähiné |
yatra deväç ca bhütäni vartante sükñma-rüpataù ||11||
sarvato vyäpakaç cähaà na tyakñyämi vanaà kvacit |
ävirbhävas tirobhävo bhaved atra yuge yuge ||12||
tejo-mayam idaà sthänam adåçyaà carma-cakñuñäm |
rahasyaà me prabhävaà ca paçya våndävanaà yuge ||13||
brahmädénäà devatänäà na dåçyaà tat kathaïcana |

éçvara uväca—
tac chrutvä närado natvä kåñëaà brahmäëam eva ca ||14||
äjagämeha bhürloke miçrakaà naimiñaà vanam |
taträsau satkåtaç cäpi çaunakädyair munéçvaraiù ||15||
påñöaç cäpy ägato brahman kutas tvam adhunä vada |
tac chrutvä näradaù präha golokäd ägato'smy aham ||16||
çrutvä kåñëa-mukhämbhojäd våndävana-rahasyakam |

närada uväca—
tatra nänä-vidhäù praçnäù kåtäç caiva punaù punaù ||17||
samastä manavas tatra yogäç caiva mayä çrutäù |
tän eva kathayiñyämi yathä praçnaà ca tattvataù ||18||

çaunakädaya ücuù—
våndäraëya-rahasyaà hi yad uktaà brahmaëä tvayi |
tad asmäkaà samäcakñva yady asmäsu kåpä tava ||19||

närada uväca—
kadäcit sarayü-tére dåñöo'smäbhiç ca gautamaù |
manasvé ca mahä-duùkhé cintäkulita-cetanaù ||20||
mäà dåñövä gautamo devaù papäta dharaëé-tale |
uttiñöha vatsa vatseti tam uväcäham eva hi ||21||
kathaà bhavän manasvéti procyatäà yadi rocate |

gautama uväca—
çrutaà tava mukhäd eva kåñëa-tattvaà ca tädåçaà ||22||
dvärakäkhyaà mäthuräkhyaà rahasyaà bahuço mayä |
våndävana-rahasyaà tu na çrutaà tvan-mukhämbujät ||23||
yato me manasaù sthairyaà bhaviñyati ca sad-guro |

närada uväca—
idaà tu paramaà guhyaà rahasyätirahasyakam ||24||
purä me brahmaëä proktaà tädåg våndävanodbhavam |
rahasyaà vada deveça våndäraëyasya me pitaù ||25||
iti jijïäsitaà çrutvä kñaëaà mauné sa cäbhavat |
tato mä''ha mahä-viñëuà gaccha vatsa prabhuà mama ||26||
mayäpi tatra gantavyaà tvayä saha na saàçayaù |
ity uktvä mäà gåhétvä ca gato viñëoç ca dhämani ||27||
mahä-viñëau ca kathitaà mayoktaà yat tad eva hi |
tac chrutvä ca mahä-viñëuù svayambhuvam athädiçat ||28||
tvam evädeçato mahyaà nétvä vai näradaà munim |
snänäya viniyuìkñvämuà sarasy amåta-saàjïake ||29||
mahä-viñëu-samädiñöaù svayambhür mäà tathäkarot |
taträmåta-saraç cähaà praviçya snänam äcaram ||30||
tat-kñaëät tat-saraù päre yoñitäà savidhe'bhavam |
sarva-lakñaëa-sampannä yoñid-rüpätivismitä ||31||
mäà dåñövä täù samäyäntém apåcchaàç ca muhur muhuù |

striya ücuù—
kä tvaà kutaù samäyätä kathayätma-viceñöitam ||32||
täsäà priya-kathäà çrutvä mayoktaà tan niçämaya |
kutaù ko'haà samäyätaù kathaà vä yoñid-äkåtiù ||33||
svapnavad dåçyate sarvaà kià vä mugdho’smi bhütale |
tac chrutvä mad-vaco devé proväca madhura-svanaiù ||34||
våndä-nämné puré ceyaà kåñëa-candra-priyä sadä |
ahaà ca lalitä devé turyätétä ca niñkalä ||35||
ity uktvä ca mahä-devé karuëä-sändra-mänasä |
mäà pratyäha punar devé samägaccha mayä saha ||36||
anyäç ca yoñitaù sarväù kåñëapädaparäyaëäù |
täç ca mäà pravadanty evaà samägacchänayä saha ||37||
tato'nu kåñëacandrasya caturdaçäkñaro manuù |
kåpayä kathitas tasyä devyäç cäpi mahätmanaù ||38||
tatkñaëäd eva tat-sämyam alabhaà vividhopamä |
täbhiù saha gatäs tatra yatra kåñëaù sanätanaù ||39||
kevalaà saccidänandaù svayaà yoñin-mayaù prabhuù |
yoñid-änanda-hådayo dåñövä mäà präbravén muhuù ||40||
samägaccha priye känte bhaktyä mäà parirambhaya |
reme varña-pramäëena tatra caiva dvijottama ||41||
tadoktaà ramaëeçena täà devéà rädhikäà prati |
iyaà me prakåtis tatra cäsén närada-rüpa-dhåk ||42||
nétvämåta-saro ramyaà snänärthaà saàniyojaya |
tayä me ramaëasyänte gaditaà priya-bhäñitam ||43||
ahaà ca lalitä devé rädhikä yä ca géyate |
ahaà ca väsudeväkhyo nityaà käma-kalätmakaù ||44||
satyaà yoñit-svarüpo'haà yoñic cähaà sanätané |
ahaà ca lalitä-devé puàrüpä kåñëa-vigrahä ||45||
ävayor antaraà nästi satyaà satyaà hi närada |
evaà yo vetti me tattvaà samayaà ca tathä manum ||46||
sa samäcära-saìketaà lalitävat sa me priyaù |
idaà våndävanaà näma rahasyaà mama vaigåham ||47||
na prakäçyaà kadä kutra vaktavyaà na paçau kvacit |
tato 'nurädhikä devé mäà nétvä tat-sarovare ||48||
sthitvä sä kåñëa-candrasya caraëänte gatä punaù |
tato nimajjanäd eva närado'ham upägataù ||49||
véëä-hasto gäna-paras tad-rahasyaà muhur mudä |
svayambhuvaà namaskåtya taträgäà viñëu-pärñadam ||50||
svayambhuvä tathä dåñöaà noktaà kiïcit tadä punaù |
iti te kathitaà vatsa sugopyaà ca mayä tvayi ||51||
tvayäpi kåñëa-candrasya kevalaà dhäma citkalam |
gopanéyaà prayatnena mätur jära iva priyam ||52||
yathä proktaà mayä çiñye gautame sa-rahasyakam |
tathä bhavatsu kärtsnyena kathitaà cätigopitam ||53||
yatra kutra kadäcit tu prakäçyaà muni-puìgaväù |
tadä çäpo bhaved vipräù kåñëa-candrasya niçcitam ||54||
imaà kåñëasya léläbhir yutam adhyäyam uttamam |
yaù paöhec chåëuyäd väpi sa yäti paramaà padam ||55||

iti çré-padma-puräëe pätäla-khaëòe
våndävana-mähätmye näradéyänunaye
païcasaptatitamo'dhyäyaù
||7||

—o)0(o—

(8)
añöamo'dhyäyaù

éçvara uväca—atra çiçupälaà nihataà çrutvä dantavaktraù kåñëena yoddhuà mathuräm äjagäma ||1|| kåñëas tu tac chrutvä ratham äruhya tena saha mathuräm äyayau ||2|| atha taà hatvä yamunäm uttérya nanda-vrajaà gatvä pitaräv abhivädyäçväsya täbhyäà äliìgitaù sakala-gopa-våddhän pariñvajya tän äçväsya bahu-vasträbharaëädibhis tatra-sthän sarvän santarpayämäsa ||3|| kälindyäù puline ramye puëya-våkña-samäkérëe gopa-strébhir ahar-niçaà kréòä-sukhena tri-rätraà tatra samuväsa ||4|| tatra sthale nanda-gopädayaù sarve janäù putra-dära-sahitäù paçu-pakñi-mågädayo 'pi väsudeva-prasädena-divya-rüpa-dharä vimäna-samärüòhäù paramaà lokaà vaikuëöham aväpuù ||5|| 

çré-kåñëas tu nanda-gopa-vrajaukasäà sarveñäà nirämayaà svapadaà dattvä deva-gaëaiù stüyamänaù çrématéà dvärävatéà viveça ||6|| tatra vasudevo grasena saìkarñaëa-pradyumnäniruddhäkrürädibhiù pratyahaà sampüjitaù ñoòaça-sahasräñöädhika-mahiñébhiç ca viçvarüpa-dharo divya-ratna-maya-latä-gåhäntareñu sura-taru-kusumäcita-çlakñëatara-paryaìkeñu ramayämäsa ||7||

evaà hitärthäya sarva-devänäà samasta-bhü-bhära-vinäçäya yadu-vaàçe'vatérya sakala-räkñasa-vinäçaà kåta-mahäntam urvébhäraà näçayitvä nanda-vraja-dvärikä-väsinaù sthävara-jaìgamän bhava-bandhanän mocayitvä -parameçäçvate yogi-dhyeye ramye dhämni saàsthäpya nityaà divya-mahiñyädibhiù saàsevyamäno
väsudevo'khileñüväca ||8|| aséda-vyäkåtaà brahma karakä-ghåtayor iva |
prakåti-stho guëän mukto dravébhütvä divaà gataù ||9||

|| iti çré-padma-puräëe pätäla-khaëòe våndävana-mahätmye pärvaté-
çiva-saàväde ñaösaptatitamo'dhyäyaù
||8||

—o)0(o—

(9)
navamo'dhyäyaù

pärvaty uväca—
vistareëa samäcakñva nämärtha-pada-gauravam |
éçvarasya svarüpaà ca tat-sthänänäà vibhütayaù ||1||
tad viñëoù paramaà dhäma vyüha-bhedäs tathä hareù |
nirväëäkhyähi tattvena mama sarvaà sureçvara ||2||

éçvara uväca—
säre våndävane kåñëaà gopé-koöibhir ävåtam |
tatra gaìgä parä çaktis tat-stham änanda-känanam ||3||
nänä-sukusumämoda-saméra-surabhé-kåtam |
kalinda-tanayä-divya-taraìga-räga-çétalam ||4||
sanakädyair bhägavataiù saàsåñöaà muni-puìgavaiù |
ählädi-madhurärävair go-våndair abhimaëòitam ||5||
ramya-srag-bhüñaëopetair nåtyadbhir bälakair våtam |
tatra çrémän kalpa-tarur jämbünada-paricchadaù ||6||
nänä-ratna-praväläòhyo nänä-maëi-phalojjvalaù |
tasya müle ratna-vedé ratna-dédhiti-dépitä ||7||
tatra trayé-mayaà ratna-siàhäsanam anuttamam |
taträsénaà jagannäthaà triguëätétam avyayam ||8||
koöi-candra-pratékäçaà koöi-bhäskara-bhäsvaram |
koöi-kandarpa-lävaëyaà bhäsayantaà diço daça ||9||
tri-netraà dvi-bhujaà gauraà tapta-jämbünada-prabham |
çliñyamäëam aìganäbhiù sadä mänaà ca sarvaçaù ||10||
brahmädyaiù sanakädyaiç ca dhyeyaà bhakta-vaçékåtam |
sadä ghürëita-neträbhir nåtyantébhir mahotsavaiù ||11||
cumbantébhir hasantébhiù çliñyantébhir muhur muhuù |
aväpta-gopé-dehäbhiù çrutibhiù koöi-koöibhiù ||12||
tat-pädämbuja-mädhvéka-cittäbhiù parito våtam |
täsäà tu madhye yä devé tapta-cämékara-prabhä ||13||
dyotamänä diçaù sarväù kurvaté vidyud-ujjvaläù |
pradhänaà yä bhagavaté yayä sarvam idaà tatam ||14||
såñöi-sthity-anta-rüpä yä vidyävidyä-trayé parä |
svarüpa-çakti-rupä ca mäyä-rüpä ca cinmayé ||15||
brahma-viñëu-çivädénäà deha-käraëa-käraëam |
caräcaraà jagat sarvaà yan mäyä-parirambhitam ||16||
våndävaneçvaré nämnä rädhä dhätränukäraëät |
täm äliìgya vasantaà taà mudä våndävaneçvaram ||17||
anyonya-cumbanäçleña-madäveça-vighürëitam |
dhyäyed evaà kåñëa-devaà sa ca siddhim aväpnuyät ||18||
mantra-räjam imaà guhyaà tasya mantraà ca mantra-vit |
yo japec chåëuyäd väpi sa mahätmä sudurlabhaù ||19||
rä indhakä citrarekhä ca candrä madanasundaré |
çré-priyä çré-madhumaté çaçirekhä haripriyä ||20||
suvarëa-çobhä saàmohä prema-romäïca-räjitä |
vaivarëya-sveda-saàyuktä bhäväsaktä priyaàvadä ||21||
suvarëa-mäliné çäntä suräsa-rasikä tathä |
sarva-stré-jévanä déna-vatsalä vimaläçayä ||22||
nipéta-näma-péyüñä sä rädhä parikértitä |
sudérgha-smita-saàyuktä tapta-cämékara-prabhä ||23||
mürcchat-prema-nadé rädhä varaëälocanäïjanä |
mäyä-mätsarya-saàyuktä däna-sämräjya-jévanä ||24||
suratotsava-saìgrämä citrarekhä prakértitä |
gauräìgé nätidérghä ca sadä vädana-tat-parä ||25||
dainyänuräga-naöanä mürcchä-romäïca-vihvalä |
hari-dakñiëa-pärçva-sthä sarva-mantra-priyä tathä ||26||
anaìga-lobha-mädhuryä candrä sä parikértitä |
sa-léla-manthara-gatir maïju-mudrita-locanä ||27||
prema-dhärojjvaläkérëä dalitäïjana-çobhanä |
kåñëänuräga-rasikä räsa-dhvani-samutsukä ||28||
ahaìkära-samäyuktä mukha-nindita-candramäù |
madhuräläpa-caturä jitendriya-çiromaëiù ||29||
sundara-smita-saàyuktä sä vai madana-sundaré |
vivikta-räsa-rasikä çyämäçyäma-manoharä ||30||
premëä prema-kaöäkñeëa hareç citta-vimohané |
jitendriyä jita-krodhä sä priyä parikértitä ||31||
sutapta-svarëa-gauräìgé lélä-gamana-sundaré |
smarottha-prema-romäïca-vaicitra-madhuräkåtiù ||32||
sundara-smita-saàyukta-mukha-nindita-candramäù |
madhuräläpa-caturä jitendriya-çiromaëiù ||33||
kértitä sä madhumaté prema-sädhana-tat-parä |
saàmoha-jvara-romäïca-prema-dhärä-samanvitä ||34||
däna-dhüli-vinodä ca räsa-dhvani mahä-naöé |
çaçirekhä ca vijïeyä gopäla-preyasé sadä ||35||
kåñëätmä sottamä çyämä madhu-piìgala-locanä |
tat-päda-prema-saàmohät kvacit pulaka-cumbitä ||36||
çiva-kuëòe çivänandä nandiné dehikä-taöe |
rukmiëé dväravatyäà tu rädhä våndävane vane ||37||
devaké mathuräyäà tu jätä me parameçvaré |
candra-küöe tathä sétä vindhye vindhya-niväsiné ||38||
väräëasyäà viçäläkñé vimalä puruñottame |
våndävanädhipatyaà ca dattaà tasyai prasédatä ||39||
kåñëenänyatra devé tu rädhä våndävane vane |
nityänanda-tanuù çaurir yo'çaréréti bhäñyate ||40||
väyv-agni-näka-bhüménäm aìgädhiñöhita-devatä |
nirüpyate brahmaëo’pi tathä govinda-vigrahaù ||41||
sendriyo’pi yathä süryas tejasä nopalakñyate |
tathä känti-yutaù kåñëaù kälaà mohayati dhruvam ||42||
na tasya präkåté mürtir medo-mäàsästhi-sambhavä |
yogé caiveçvaraç cänyaù sarvätmä nitya-vigrahaù ||43||
käöhinyaà deva-yogena karakäghåtayor iva |
kåñëasyämita-tattvasya päda-påñöhaà na devatä ||44||
våndävana-rajo vånde tatra syur viñëu-koöayaù |
änanda-kiraëe vånda-vyäpta-viçva-kalä-nidhiù ||45||
guëätmatätmani yathä jéväs tat-kiraëäìgakäù |
bhuja-dvaya-våtaù kåñëo na kadäcic catur-bhujaù ||46||
gopyaikayä våtas tatra parikréòati sarvadä |
govinda eva puruño brahmädyäù striya eva ca ||47||
tata eva svabhävo’yaà prakåter bhäva éçvaraù |
puruñaù prakåtiç cädyau rädhä-våndävaneçvarau ||48||
prakåter vikåtaà sarvaà vinä våndävaneçvaram ||49||

samudbhavenaiva samudbhaved idaà 
bhedaà gataà tasya vinäçato hi |
svarëasya näço na hi vidyate tathä 
matsyädi-näçe'pi na kåñëa-vicyutiù ||50||

triguëädi-prapaïco'yaà våndävana-vihäriëaù |
ürméväbdhes-taraìgasya yathäbdhir naiva jäyate ||51||
na rädhikä samä näré na kåñëa-sadåçaù pumän |
vayaù paraà na kaiçorät svabhävaù prakåteù paraù ||52||
dhyeyaà kaiçorakaà dhyeyaà vanaà våndävanaà vanam |
çyämam eva paraà rüpam ädir eva paro rasaù ||53||
bälyaà païcama-varñäntaà paugaëòaà daçamävadhi |
añöa-païcaka-kaiçoraà sémä-païcadaçävadhi ||54||
yauvanodbhinna-kaiçoraà nava-yauvanam ucyate |
tad-vayas tasya sarvasvaà prapaïcam itarad-vayaù ||55||
bälya-paugaëòa-kaiçoraà vayo vande manoharam |
bäla-gopäla-gopälaà smara-gopäla-rüpiëam ||56||
vande madana-gopälaà kaiçoräkäram adbhutam |
yam ähur yauvanodbhinna-çréman-madana-mohanam ||57||
akhaëòätula-péyüña-rasänanda-mahärëavam |
jayati çrépater güòhaà vapuù kaiçora-rüpiëaù ||58||
ekam apy avyayaà pürvaà ballavé-vånda-madhyagam |
dhyäna-gamyaà prapaçyanti ruci-bhedät påthag-dhiyaù ||59||
yan nakhendu-rucir brahma dhyeyaà brahmädibhiù suraiù |
guëa-trayam atétaà taà vande våndävaneçvaram ||60||
våndävana-parityägo govindasya na vidyate |
anyatra yad vapus tat tukåtrimaà tan na saàçayaù ||61||
sulabhaà vraja-näréëäà durlabhaà tan mumukñuëäm |
taà bhaje nanda-sünuà yan-nakha-tejaù paraà manuù ||62||

pärvaty uväca— 
bhukti-mukti-spåhä yävat piçäcé hådi vartate |
tävat prema-sukhasyätra katham abhyudayo bhavet ||63||

éçvara uväca—
sädhu påñöaà tvayä bhadre yan me manasi vartate |
tat sarvaà kathayiñyämi sävadhänä niçämaya ||64||
småtvä guëän smaran näma gänaà vämana-raïjanam |
bodhayaty ätmanätmänaà satataà premëi léyate ||65||

iti çré-padma-puräëe pätäla-khaëòe våndävana-mähätmye
pärvaté-çiva-saàväde çré-kåñëa-rüpa-varëanaà näma
saptasaptatitamo'dhyäyaù
||9||

—o)0(o—

(10)
daçamo'dhyäyaù

pärvaty uväca—
vaiñëavänäà ca yad dharmaà sarvaà tathyaà ca me vada |
yat kåtvä mänaväù sarve bhavämbhodhià taranti hi ||1||

éçvara uväca—
atha dvädaçadhä çuddhir vaiñëavänäm ihocyate |
gåhopalepanaà caiva tathä nu gamanaà hareù ||2||
bhaktyä pradakñiëä caiva pädayoù çodhanaà punaù |
püjärthaà patra-puñpäëäà bhaktyaivottolanaà hareù ||3||
karayoù sarva-çuddhénäm iyaà çuddhir viçiñyate |
tan-näma-kértanaà caiva guëänäm api kértanam ||4||
bhaktyä çré-kåñëa-devasya vacasaù çuddhir iñyate |
tat-kathä-çravaëaà caiva tasyotsava-nirékñaëam ||5||
çrotrayor netrayoç caiva çuddhiù samyag ihocyate |
pädodakaà ca nirmälyaà mälänäm api dhäraëam ||6||
ucyate çirasaù çuddhiù praëatasya hareù puraù |
äghräëaà tasya puñpäder nirmälyasya tathä priye ||7||
viçuddhiù syäd antarasya ghräëasyäpi vidhéyate |
yatra puñpädikaà yac ca kåñëa-päda-yugärpitam ||8||
tad ekaà pävanaà loke tad dhi sarvaà viçodhayet |
püjä ca païcadhä proktä täsäà bhedaà çåëuñva me ||9||
abhigamanam upädänaà yogaù svädhyäya eva ca |
ijyä-païca-prakärärcä krameëa kathayämi te ||10||
tattväbhigamanaà näma devatä-sthäna-märjanam |
upale païca-nirmälya-dürékaraëam eva ca ||11||
upädänaà näma gandha-puñpädi-cayanaà tathä |
yogo näma sva-devasya svätmanaivätma-bhävanä ||12||
svädhyäyo näma manträrthänusandhä-pürvako japaù |
sükta-stoträdi-päöhaç ca hareù saìkértanaà tathä ||13||
tattvädi-çästräbhyäsaç ca svädhyäyaù parikértitaù |
ijyä näma sva-devasya püjanaà ca yathärthataù ||14||
iti païca-prakärärcä kathitä tava suvrate |
särñöi-sämépya-sälokya-säyujya-särüpya-dä kramät ||15||
prasaìgät kathayiñyämi çälagräma-çilärcanam |
keçavädeç caturbähor dakñiëordhva-kara-kramät ||16||
çaìkha-cakra-gadä-padmé keçaväkhyo gadädharaù |
näräyaëaù padma-gadä-cakra-aìkhäyudhaiù kramät ||17||
mädhavaç cakra-çaìkhäbhyäà padmena gadayä bhavet |
gadäbja-çaìkha-cakré ca govindäkhyo gadädharaù ||18||
padma-çaìkhäri-gadine viñëu-rüpäya te namaù |
sa-çaìkhäbja-gadä-cakra-madhusüdana-mürtaye ||19||
namo gadäri-çaìkhäbja-yukta-trivikramäya ca |
säri-kaumodaké-padma-çaìkha-vämana-mürtaye ||20||
cakräbja-çaìkha-gadine namaù çrédhara-mürtaye |
håñékeça-särigadä-çaìkha-padmin namo’stu te ||21||
säbja-çaìkha-gadä-cakra-padmanäbhasva-mürtaye |
dämodaraçaìkha-gadä-cakra-padmin namo’stu te ||22||
çaìkhäbja-cakra-gadine namaù saìkarñaëäya ca |
säri-çaìkha-gadäbjäya väsudeva namo’stu te ||23||
çaìkha-cakra-gadäbjäya dhåta-pradyumna-mürtaye |
namo'niruddhäya gadä-çaìkhäbjäri-vidhäriëe ||24||
säbja-çaìkha-gadä-cakra-puruñottama-mürtaye |
namo'dhokñaja-rüpäya gadä-çaìkhäri-padmine ||25||
nåsiàha-mürtaye padma-gadä-çaìkhäri-dhäriëe |
padmäri-çaìkha-gadine namo’stv acyuta-mürtaye ||26||
sa-gadäbjäri-çaìkhäya namaù çré-kåñëa-mürtaye |
çälagräma-çilä-dvära gata-lagna-dvi-cakra-dhåk ||27||
çukläbha-rekhaù çobhäòhyaù sa devaù çré-gadädharaù |
lagna-dvi-cakro raktäbhaù pürva-bhägas tu puñkalaù ||28||
saìkarñaëo'tha pradyumnaù sükñma-cakras tu pétakaù |
sudérgha-suñira-cchidro hy aniruddhas tu vartulaù ||29||
nélo dväre tri-rekhaç ca atha näräyaëo'sitaù |
madhye gadäkåté rekhä näbhi-padmaà mahonnatam ||30||
påthu-cakro nåsiàho yaù kapilo yas tribindukaù |
athavä païca-bindos tu püjanaà brahmacäriëaù ||31||
varähaù sa triliìgo yo viñama-dvaya-cakrakaù |
nélas tri-rekhaù sthülo'tha kürma-mürtiù sa bindukaù ||32||
kåñëaù sa vartulävarta-päëòuro dhåta-påñöhakaù |
çrédharaù païca-rekhaç ca vanamälé gadäìkitaù ||33||
vämano vartulo näma madhya-cakraù sa-nélakaù |
nänä-varëän eka-mürtinäga-bhogé tv anantakaù ||34||
sthülo dämodaro nélo madhye cakraù sa-nélakaù |
saìkarñaëa-dvärakovyäd atha brahmä sulohitaù ||35||
sudérgha-rekhä suñira eka-cakrämbujaù påthuù |
påthu-cakraù sthüla-chidraù kåñëo binduç ca bindumän ||36||
hayagrévo’ìkuçäkäraù païca-rekhaù sa-kaustubhaù |
vaikuëöho mallavad bhäti eka-cakram ayositaù ||37||
matsyo dérghämbujäkäro dérgha-rekhaç ca päëòuraù |
räma-cakro dakña-rekho yaù çyämaù sa trivikramaù ||38||
çälagräma-dvärakäyäà sthitäya gadine namaù |
ekena lakñito yo’vyäd gadädhäré sudarçanaù ||39||
lakñmé-näräyaëo dväbhyäà tribhiç caiva trivikramaù |
caturbhiç ca catur-vyüho väsudevaç ca païcabhiù ||40||
pradyumnaù ñaòbhir evävyät saìkarñaëaç ca saptabhiù |
puruñottamo'ñöabhiç ca syän nava-vyüho navo hitaù ||41||
daçävatäro daçabhir aniruddho'vatäd atha |
dvädaçätmä dvädaçabhir ata ürdhvam anantakaù ||42||
brahmä catur-mukho daëòé ka-maëòalu-srag-unnataù |
maheçvaraù païca-vaktro daça-bähur våñadhvajaù ||43||
yathä yudhas tathä gauré caëòikä ca sarasvaté |
mahä-lakñmér mätaraç ca padma-hasto diväkaraù ||44||
gajäsyaç ca gaja-skandhaù ñaëmukho nekadhä gaëäù |
ete sthitäù sthäpitäù syuù prasäde vätha püjitäù ||45||
dharmärtha-käma-mokñä hi präpyante puruñeëa ca ||46||

|| iti çré-padma-puräëe pätäla-khaëòe çälagräma-nirëayo
nämäñöa-saptatitamo'dhyäyaù
||10||

—o)0(o—

(11)
ekädaço'dhyäyaù

éçvara uväca—
çälagräme maëau yantre maëòale  pratimäsu ca |
nityaà tu çré-hareù püjä kevale bhavanena tu ||1||
gaëòakyäm eka-deçe tu çälagräma-sthalaà mahat |
päñäëaà tad-bhavaà pätu çälagrämam iti sthitam ||2||
çälagräma-çilä-sparçät koöi-janmägha-näçanam |
kià punaù püjanaà tatra hareù säànidhya-käraëam ||3||
çälagrämaika-yajanäc chata-liìgé-phalaà labhet |
bahubhir janmabhiù puëyair yadi kåñëa-çiläà labhet ||4||
goñpadena ca cihnena janus tena samäpyate |
ädau çiläà parékñeta snigdhäà çreñöhäà ca mecakäm ||5||
äkåñëä madhyamä proktä miçrä-miçra-phala-pradä |
sadä käñöhe sthito vahnir mathanena prakäçyate ||6||
yathä tathä harir vyäpé çälagräme pratéyate |
pratyahaà dvädaça-çiläù çälagrämasya yo'rcayet ||7||
dväravatyäù çilä yuktäù sa vaikuëöhe mahéyate |
çälagräma-çiläyäà tu gahvaraà lakñate naraù ||8||
pitaras tasya tiñöhanti tåptäù kalpäntakaà divi |
vaikuëöha-bhavanaà tatra yatra dvärävaté-çilä ||9||
måto viñëu-puraà yäti tat-térthaà yojana-trayam |
japaù püjä ca homaç ca sarvaà koöi-guëaà bhavet ||10||
manaskäma-samäbhéñöaà kroça-mätraà na saàçayaù |
kéöako’pi måtià yäti vaikuëöha-bhavanaà yataù ||11||
çälagräma-çiläyäà yo mülyam udghäöayen naraù |
vikretä cänumantä ca yaù parékñänumodakaù ||12||
sarve te narakaà yänti yävat süryaç ca samplavaù |
atas tad varjayed devi cakra-krayaëa-vikrayam ||13||
çälagrämodbhavo devo yo devo dvärakodbhavaù |
ubhayoù saìgamo yatra muktis tatra na saàçayaù ||14||
dvärakodbhava-cakräòhyo bahu-cakreëa cihnitaù |
cakräsana-çiläkära-cit-svarüpo niraïjanaù ||15||
namo'stv oàkära-rüpäya sadänanda-svarüpiëe |
çälagräma-mahä-bhäga bhaktasyänugrahaà kuru ||16||
tavänugraha-kämasya åëa-grastasya me prabho |
ataù paraà pravakñyämi tilakasya vidhià mudä ||17||
yac chrutvä mänaväù sarve viñëu-särüpyam äpnuyuù |
laläöe keçavaà vidyät kaëöhe çré-puruñottamam ||18||
näbhau näräyaëaà devaà vaikuëöhaà hådaye tathä |
dämodaraà väma-pärçve dakñiëe ca trivikramam ||19||
mürdhni caiva håñékeçaà padmanäbhaà ca påñöhataù |
karëayor yamunäà gaìgäà bähvoù kåñëaà harià tathä ||20||
yathä sthäneñu tuñyanti devatä dvädasa småtäù |
dvädaçaitäni nämäni kartavye tilake paöhet ||21||
sarva-päpa-viçuddhätmä viñëu-lokaà sa gacchati |
ürdhva-puëòram ürdhva-rekhaà laläöe yasya dåçyate ||22||
cäëòälo’pi sa çuddhätmä püjya eva na saàçayaù |
yasyordhva-puëòraà dåçyeta na laläöe narasya hi ||23||
tad-darçanaà na kartavyaà dåñövä süryaà nirékñayet |
tri-puëòraà yasya viprasya ürdhva-puëòraà na dåçyate ||24||
taà dåñöväpy athavä spåñövä sa-cailaà snänam äcaret |
säntarälaà prakartavyaà puëòraà hari-padäkåti ||25||
nirantarälaà yaù kuryäd ürdhva-puëòraà dvijädhamaù |
laläöe tasya satataà çunaù pädo na saàçayaù ||26||
näsädi-keça-paryantam ürdhva-puëòraà suçobhanam |
madhye chidra-samäyuktaà taà vidyäd dhari-mandiram ||27||
väma-bhäge sthito brahmä dakñiëe tu sadä-çivaù |
madhye viñëuà vijänéyät tasmän madhyaà na lepayet ||28||
vékñyädarçe jale väpi yo vidadhyät prayatnataù |
ürdhva-puëòraà mahä-bhägaù sa yäti paramäà gatim ||29||
agnir äpaç ca vedäç ca candrädityau tathänilaù |
vipräëäà nityam ete hi karëe tiñöhanti dakñiëe ||30||
gaìgä ca dakñiëe çrotre näsikäyäà hutäçanaù |
ubhayor api saàsparçät tat-kñaëäd eva çudhyati ||31||
kåtvä caivodakaà çaìkhe vaiñëavänäà mahätmanäm |
tulasé-miçritaà dadyät piben mürdhnäbhivandayet ||32||
präçnéyät prokñayed dehaà putra-mitra-parigraham |
viñëoù pädodakaà pétaà koöi-janmägha-näçanam ||33||
tad eväñöa-guëaà päpaà bhümau bindu-nipätanät |
jala-çaìkhaà kare kåtvä stutvä natvä pradakñiëam ||34||
satataà dhäryate väri tenäptaà janmanaù phalam |
çaìkho yasya gåhenästi ghaëöä vä garuòänvitä ||35||
purato väsudevasya na sa bhägavataù kalau |
yänair vä pädukäbhir vä yänaà bhagavato gåhe ||36||
devotsaveñv asevä ca apraëämas tad-agrataù |
ucchiñöe caiva cäçauce bhagavad-vandanädikam ||37||
eka-hasta-praëämaç ca tat-purastät pradakñiëam |
päda-prasäraëaà cägre tathä paryaìka-sevanam ||38||
çayanaà bhakñaëaà cäpi mithyä-bhäñaëam eva ca |
uccair bhäñä mitho-jalpo rodanäni ca vigrahaù ||39||
nigrahänugrahau caiva stréñu ca krüra-bhäñaëam |
kevalävaraëaà caiva para-nindä para-stutiù ||40||
açléla-bhäñaëaà caiva adho-väyu-vimokñaëam |
çaktau gauëopacäraç ca anivedita-bhakñaëam ||41||
tat-tat-kälodbhavänäà ca phalädénäm anarpaëam |
viniyuktävaçiñöasya pradänaà vyaïjanasya yat ||42||
spañöékåtyäçanaà caiva para-nindä para-stutiù |
gurau maunaà nija-stotraà devatä-nindanaà tathä ||43||
aparädhäs tathä viñëor dvätriàçat parikértitäù ||44||
aparädha-sahasräëi kriyante'har-niçaà mayä |
taväham iti mäà matvä kñamasva madhusüdana ||45||
iti mantraà samuccärya praëamed daëòavad bhuvi |
aparädha-sahasräëi kñamate sarvadä hariù ||46||
säyaà prätar dvijäténäà çruty-uktam açanaà tathä |
viñëu-bhaktävaçiñöasya dina-päpät pramucyate ||47||
annaà brahmä raso viñëuù khädayen mäà samuccaran |
evaà jïätvä tu yo bhuìkte so'nna-doñair na lipyate ||48||
aläbuà vartuläkäraà masüraà ca sa-valkalam |
tälaà çuklaà ca våntäkaà na khäded vaiñëavo naraù ||49||
vaöäçvatthärka-patreñu kumbhé-tinduka-patrayoù |
kovidäre kadambe ca na khäded vaiñëavo naraù ||50||
çrävaëe varjayec chäkaà dadhi bhädrapade tyajet |
äçvine mäsi dugdhaà ca kärttike cämiñaà tyajet ||51||
dagdham annaà tu jambéraà yad viñëor aniveditam |
béja-püraà ca çäkaà ca pratyakña-lavaëaà tathä ||52||
yadi daiväc ca bhuïjéta tadä tan-näma saàsmaret |
haimantikaà sitäsvinnaà dhänyaà mudgäs tilä yaväù ||53||
kaläpakaà gunéväräù çäkaà ca hila-mocikä |
kälaçäkaà ca västükaà mülakaà raktaketarat ||54||
lavaëe sindhu-sämudre gavye ca dadhi sarpiñé |
payonuddhåta-säraà ca panasämra-harétaké ||55||
pippalé-jérakaà caiva nägaraìgaka-tintiòé |
kadalé-lavalé-dhätré-phaläny aguòam aikñavam ||56||
ataila-pakvaà munayo haviñyännaà pracakñate |
tulasé-patra-puñpädyair mälyaà vahati yo naraù ||57||
viñëuà tam api jänéyät satyaà satyaà na saàçayaù |
dhätré-våkñaà samäropya viñëu-tulyo bhaven naraù ||58||
kurukñetraà vijänéyät särdhaà hasta-çata-trayam |
tulasé-käñöha-ghaöitai rudräkñäkära-käritaiù ||59||
nirmitäà mälikäà kaëöhe nidhäyärcanam ärabhet |
tathämala-kamäläà ca samyak-puñkara-mälikäm ||60||
kaëöhe mäläà ca yatnena dhärayed viñëu-püjakaù |
nirmälyaà tulasé-mäläà çirasy api ca dhärayet ||61||
nirmälya-candanenäìgam aìkayet tasya nämabhiù |
laläöe ca gadädhäryä mürdhni cäpaà çaras tathä ||62||
nandakaà caiva hån-madhye çaìkhaà cakraà bhuja-dvaye |
çaìkha-cakränvito vipraù çmaçäne mriyate yadi ||63||
prayäge yä gatiù proktä sä gatis tasya niçcitä |
yo dhåtvä tulasé-patraà çirasä viñëu-tat-paraù ||64||
karoti sarva-käryäëi phalam äpnoti cäkñayam |
tulasé-käñöha-mäläbhir bhüñitaù karma äcaran ||65||
pitèëäà devatänäà ca kåtaà koöi-guëaà bhavet |
nivedya keçave mäläà tulasé-käñöha-nirmitäm ||66||
vahate yo naro bhaktyä tasya naçyati pätakam |
pädyädibhir athäbhyarcya imaà mantram udérayet ||67||

yä dåñöä nikhilägha-saìgha-çamané spåñöä vapuù-pävané
rogäëäm abhivanditä nirasané siktäntaka-träsiné |
pratyäsatti-vidhäyiné bhagavataù kåñëasya saàropitä
nyastä tac-caraëe vimukti-phaladä tasyai tulasyai namaù ||68||

|| iti çré-padma-puräëe pätäla-khaëòe våndävana-mähätmye
devéçvara-saàväde tilakädi-nirëayo näma
navasaptatitamo'dhyäyaù
||11||

—o)0(o—

(12)
dvädaço'dhyäyaù

pärvaty uväca—
ghore kali-yuge präpte viñaya-gräha-saìkule |
putra-dära-dhanädyärtais tat kathaà dhäryate vibho |
tad-upäyaà mahä-deva kathayasva kåpä-nidhe ||1||

éçvara uväca—
harer näma harer näma harer nämaiva kevalam |
hare räma hare kåñëa kåñëa kåñëeti maìgalam ||2||
evaà vadanti ye nityaà na hi tän bädhate kaliù |
antaräntara-karmäëi kåtvä nämäni ca smaret ||3||
kåñëa kåñëeti kåñëeti kåñëety äha punaù punaù |
man-näma caiva tvan-näma yojayitvä vyatikramät ||4||
so’pi päpät pramucyeta tülaräçer ivänalaù |
jayädy etat tvayä väpy athavä çré-çabda-pürvakam ||5||
tac ca me maìgalaà näma japan päpät pramucyate |
divä niçi ca sandhyäyäà sarva-käleñu saàsmaret ||6||
ahar niçaà smaran rämaà kåñëaà paçyati cakñuñä |
açucir vä çucir väpi sarva-käleñu sarvadä ||7||
näma-saàsmaraëäd eva saàsärän mucyate kñaëät |
nänäparädha-yuk tasya nämäpi ca haraty agham ||8||
yajïa-vrata-tapo-dänaà säìgaà naiva kalau yuge |
gaìgä-snänaà harer näma nirapäyam idaà dvayam ||9||

hatyä-yutaà päpa-sahasram ugraà
gurv-aìganä-koöi-niñevaëaà ca |
steyän yathänyäni hareù priyeëa
govinda-nämnä na ca santi bhadre ||10||

apavitraù pavitro vä sarvävasthäà gato’pi vä |
yaù smaret puëòékäkñaà sa bähyäbhyantaraù çuciù ||11||
näma-saàsmaraëäd eva tathä tasyärtha-cintanät |
sauvarëéà räjatéà väpi tathä paiñöéà srag-äkåtim ||12||
pädayoç cihnitäà kåtvä püjäà caiva samärabhet |
dakñiëasya pado’ìguñöha-müle cakraà bibharti yaù ||13||
tatra namra-janasyäpi saàsära-cchedanäya ca |
madhyamäìguli-müle tu dhatte kamalam acyutaù ||14||
dhyätå-citta-dvirephäëäà lobhanäyäti-çobhanam |
padmasyädho-dhvajaà dhatte sarvänartha-jaya-dhvajam ||15||
kaniñöhä-mülato vajraà bhakta-päpaugha-bhedanam |
pärçva-madhye’ìkuçaà bhakta-citte rabhasa-käraëam ||16||
bhoga-sampan-mayaà dhatte yavam aìguñöha-parvaëi |
müle gadäà ca päpädri-bhedanéà sarva-dehinäm ||17||
sarva-vidyä-prakäçäya dhatte sa bhagavän ajaù |
padmädény api cihnäni tatra dakñeëa yat punaù ||18||
väma-päde vaset so'yaà bibharti karuëä-nidhiù |
tasmäd govinda-mähätmyaà änanda-rasa-sundaram ||19||
çåëuyät kértayen nityaà sa nirmukto na saàçayaù |
mäsa-kåtyaà pravakñyämi viñëoù préti-karaà param ||20||
jyeñöhe tu snäpanaà kuryäc chré-viñëor yatnataù çuciù |
dainandinaà tu duritaà pakña-mäsa-rtu-varñajam ||21||
brahma-hatyä-sahasräëi jïätäjïäta-kåtäni ca |
svarëa-steya-surä-päna-guru-talpäyutäni ca ||22||
koöi-koöi-sahasräëi hy upapäpäni yäni ca |
sarväëy atha praëaçyanti paurëamäsyäà tu väsare ||23||
äsiïced acyutaà mürdhni tadaitat kalaçodakam |
puruña-süktena mantreëa pävamänébhir eva ca ||24||
nälikerodakenätha tathä tälaphalämbunä |
ratnodakena-gandhena tathä puñpodakena ca ||25||
païcopacärair ärädhya yathä vibhavavistaraiù |
ghaìghaëöäyainam aiti ghaëöä-vädyaà pradäpayet ||26||
patitasya mahä-dhväna-nyasta-pätaka-saàcaye |
pähi mäà päpinaà ghora-saàsärärëava-pätinam ||27||
ya evaà kurute vidvän brähmaëaù çrotriyaù çuciù |
sarva-päpaiù pramucyetaviñëulokaà sagacchati ||28||
äñäòha-çuklaikädaçyäìkuryät sväpa-mahotsavam |
äñäòhe ca rathaà kuryäc chrävaëe çravaëävidhim ||29||
bhädre ca janma-divasa upaväsa-paro bhavet |
prasuptasya parévartam äçvine mäsi kärayet ||30||
utthänaà çré-hareù kuryäd an yathä viñëudrohakåt |
çubhe caiväçvine mäsi mahä-mäyäà ca püjayet ||31||
sauvarëéà räjatéà väpi viñëu-rüpäà balià vinä |
hiàsä-dveñau na kartavyau dharmätmä viñëu-püjakaù ||32||
kärtike puñya-mäse ca kämataù puëyam äcaret |
dämodaräya dépaà ca präàçu-sthäne pradäpayet ||33||
sapta-varti-pramäëena dépaù syäc catur-aìgulaù |
pakñänte ca prakartavyä dépa-mälävaliù çubhä ||34||
märgaçérñe site pakñe ñañöhyäà ca sita-vastrakaiù |
püjayej jagadéçaà ca brahmäëaà ca viçeñataù ||35||
pauñe puñpäbhiñekaà ca varjayec candanaà çlatham |
saìkräntyäà mägha-mäse ca sädhiväsita-taëòulät ||36||
naivedyaà viñëave dadyäd imaà mantram udérayet |
brähmaëän bhojayed bhaktyä deva-deva-puraù-sthitän ||37||
abhyarcya bhagavad-bhaktän dvijäàç ca bhagavad-dhiyä |
ekasmin bhojite bhakte koöir bhavati bhojitä ||38||
vipra-bhojana-mätreëa vyaìgaà säìgaà dhruvaà bhavet |
païcamyäà çukla-pakñe tu snäpayitvä ca keçavam ||39||
püjayitvä vidhänena cüta-pallava-saàyutaiù |
phala-cürëaiç ca vividhair väsitaiù paöa-sädhitaiù ||40||
känanaà ramaëéyaà ca pradéptaà dépa-dépitam |
dräkñekñu-rambhä-jambéra-nägaraìgaà ca pügakam ||41||
nälikeraà ca dhätréà ca panasaà ca harétakém |
anyaiç ca våkña-khaëòaiç ca sarvartu-kusumänvitaiù ||42||
anyaiç ca vividhaiç caiva phalapuñpasamanvitaiù |
vitänaiù kusumoddämair väripürëaghaöais tathä ||43||
cütaçäkhopaçäkhäbhiù çobhitaà chatracämaraiù |
jayakåñëetisaàsmåtyapradakñiëapurassaram ||44||
viçeñataù kali-yuge dolotsavo vidhéyate |
phälguneca caturdaçyämañöameyämasaàjïake ||45||
athavä paurëamäsyäà tupratipatsamdhisaàjïake |
püjayed vidhivad bhaktyä phalgu-cürëaiç catur-vidhaiù ||46||
sita-raktair gaura-pétaiù karpürädi-vimiçritaiù |
haridrärägayogäcca raìgarüpair manoharaiù ||47||
anyair väraìgarüpaiç ca préëayetparameçvaram |
ekädaçyäà samärabhyapaïcamyäntaà samäpayet ||48||
païcähäni try-ahänivä dolotsavo vidhéyate |
dakñiëäbhimukhaà kåñëaà dolamänaà sakånnaräù ||49||
dåñövä parädhanicayair muktästenätra saàçayaù |
nikñipyajalapätreca mäsimädhavasaàjïake ||50||
sauvarëapätreraupyevätämreväpyathamåëmaye |
toya-sthaà yo'rcayed devaà çälagräma-samudbhavam ||51||
pratimäà vä mahä-bhäge tasya puëyaà na gaëyate |
damanäropaëaà kåtvä çré-viñëau ca samarpayet ||52||
vaiçäkhe çrävaëe bhädre kartavyaà vä tad-arpaëam |
pürve pürve tu vätasthe damanädiñu karmasu ||53||
prakartavyaà vidhänena an yathä niñphalaà bhavet |
vaiçäkhe ca tåtéyäyäà jala-madhye viçeñataù ||54||
athavä maëòale kuryän maëòape vä båhad-vane |
sugandha-candanenäìgaà supuñöaà ca dine dine ||55||
yathä prayatnataù kuryät kåçäìgasyeva puñöidam |
candanäguru-hrébera-kåñëa-kuìkuma-rocanä ||56||
jaöämäà sémurä caiva viñëor gandhäñöakaà viduù |
tais tair gandha-yutaiç cäpi viñëor aìgäni lepayet ||57||
dhåñöaà ca tulasé-käñöhaà karpüräguru-yogataù |
athavä kesarair yojyaà hari-candanam ucyate ||58||
yäträ käle ca ye kåñëaà bhaktyä paçyanti mänaväù |
na teñäà punar ävåttiù kalpa-koöi-çatair api ||59||
sugandha-miçritais toyair deva-devaà galanti ye |
athavä puñpa-madhye tu sthäpayej jagad-éçvaram ||60||
våndävanaà tatra gatvä upaskåtya phaläni ca |
viñëu-bhaktena yogyena bhojayet tad açeñataù ||61||
närikelaphalaà béjakoçaà coddhåtyadäpayet |
ghoëöäphalaà ca panasaìkoçamuddhåtyadäpayet ||62||
dadhnävimiçritaà cännaà ghåtenäplutyadäpayet |
päcitaà piñöakaà püpamañöädaçaghåtena ca ||63||
tailaiç ca itilasaàmiçraiù phalaà pakvaà pradäpayet |
yadyadevätmanaù prétaà tattadéçäyadäpayet ||64||
datvänaivedyavasträdinädadéta kathaà cana |
tyaktaà ca viñëumuddiçyatadbhaktebhyoviçeñataù ||65||
ititekathitaà kiïcitsamäsenamaheçvari |
gopanéyaà prayatnena svayonirivapärvati ||66||

çré-kåñëa-rüpa-guëa-varëana-çästra-varga-
bodhädhikära iha ced alam anya-päöhaiù |
tat-prema-bhäva-rasa-bhakti-viläsa-näma
häreñu cet khalu manaù kim u käminébhiù ||67||

tac cetasä prabhajatäà vrajabälakendraà 
våndävana-kñiti-talaà yamunä-jalaà ca |
tal-lokanätha-pada-paìkaja-dhüli-miçra-
liptaà vapuù kila våthägaru-candanädyaiù ||68||

iti çré-padma-puräëe pätäla-khaëòe umä-maheçvara-saàväde våndävana-
mähätmye açétitamo'dhyäyaù 
||12||

 —o)0(o—

(13)
trayodaço'dhyäyaù

åñaya ücuù—
sütajévaciraà sädhoçré-kåñëacaritämåtam |
tvayäprakäçitaà sarvaà bhaktänäà bhavatäraëam ||1||
çré-kåñëaléläà nikhiläà brühi dainandinéà prabho |
yayäkarëitayäsädhokåñëebhaktirvivarddhate ||2||
guroù çiñ yasya mantrasyavidhänaà lakñaëaà påthak |
vadäsmäkaà mahä-bhägatvaà hinaù paramaù suhåt ||3||

süta uväca—
ekadä yamunä-tére samäsénaà jagad-gurum |
näradaù praëipatyäha devadevaà sadäçivam ||4||

närada uväca—
deva-deva mahä-deva sarvajïa jagadéçvara |
bhagavaddharmatattvajïakåñëamantravidäà vara ||5||
kåñëamanträmayä labdhästvatto yeca pituù pare |
tesarve sädhitästatvänmantraräjädayo mayä ||6||
bahuvarñasahasraistuçäkamülaphaläçinä |
çuñkaparëämbuväyvädibhojinäca niräçinä ||7||
stréëäà samdarçanäläpavarjinäbhümiçäyinä |
kämädiñaòguëaà jitväbähyendriyaniyamyatä ||8||
evaà kåte'pinaivätmäsantuñöomama çaìkara |
tadbrühi yatprasidhyetasaàskärädyair vinäprabho ||9||
sakåduccäraëädevadadätiphalam uttamam |
yadiyogyo’smi deveçatadämekåpayä vada ||10||

çiva uväca—
sädhu påñöaà mahä-bhäga tvayä loka-hitaiñiëä |
sugopyamapivakñyämimantracintämaëià tava ||11||
rahasyänäà rahasyaà yadguhyänäà guhyam uttamam |
namayä kathitaà devyainägrajebhyaù purätava ||12||
vakñyämiyugalaà tubhyaà kåñëamantramanuttamam |
mantracintämaëirnämayugalaà dvayam eva ca ||13||
paryäyä asyamantrasya tathä païcapadética  |
gopéjanapadaà vallabhäntaà tucaraëäniti ||14||
çaraëaà ca prapadyeca  eñapaïca padätmakaù |
mantracintämaëiù proktaù ñoòaçärëomahä-manuù ||15||
namogopéjanetyuktvävallabhäbhyäà vadettataù |
padadvayätmakomantrodaçärëaù khalukathyate ||16||
etäà païcapadéà japtväçraddhayäçraddhayäsakåt |
kåñëapriyäëäà sännidhyaà gacchatyevana saàçayaù ||17||
napuraç ca raëaprekñänäsyanyäsavidhikramaù |
nadeçakälaniyamonärimiträdiçodhanam ||18||
sarve 'dhikäriëaçcätracaëòäläà tämunéçvara |
striyaù çüdrädayaç cäpi jaòamükädipaìgavaù ||19||
anyehüëäù kirätäç ca pulià däù puñkasäs tathä |
äbhéräyavanäù kaà käù khasädyäù päpayonayaù ||20||
daà bhähaà käraparamäù päpäù paiçunyatat-paräù |
gobrähmaëädihaà täromaho papätakänvitäù ||21||
jïäna vai rägyarahitäù çravaëädivivarjitäù |
ete cänye ca sarve syur manor asyädhikäriëaù ||22||
yadi bhaktir bhaved eñäà kåñëe sarveçvareçvare |
tadädhikäriëaù sarve nänyathä muni-sattama ||23||
yäjïiko däna-nirataù sarva-tantropasevakaù |
satyavädé yatir väpi veda-vedäìga-päragaù ||24||
brahma-niñöhaù kuléno vä tapasvé vrata-tat-paraù |
aträdhikäré na bhavet kåñëa-bhakti-vivarjitaù ||25||
tasmäd akåñëa-bhaktäya kåtaghnäya na mänine |
na ca çraddhä-vihénäya vaktavyaà nästikäya ca ||26||
na cäçuçrüñave väcyaà näsaàvatsara-sevine |
çré-kåñëe'nanya-bhaktäya dambha-lobha-vivarjine ||27||
käma-krodha-vimuktäya deyam etat prayatnataù |
åñiç caiväham etasya gäyatré chanda ucyate ||28||
devatä ballavé-känto mantrasya parikértitaù |
sa-priyasya harer däsye viniyoga udähåtaù ||29||
äcakrädyais tathä mantraiù païcäìgäni prakalpayet |
athaväpi sva-béjena karäìga-nyäsakau caret ||30||
mantrasya prathamo varëo bindunä mürdhni bhüñitaù |
gam ity evaà bhaved béjaà namaù çaktir ihoditä ||31||
antimärëair daçäìgäni tair eva ca tathärcanam |
gandha-puñpädibhis tac ca jalair eväpy asambhave ||32||
nyäsa-pürva-vidhänena kartavyaà hari-tuñöaye |
ata eväsya mantrasya nyäsädy anye vadanti ca ||33||
sakåd-uccäraëäd eva kåta-kåtyatva-däyinaù |
tathäpi daçadhä nityaà japädy-arthaà pravinyaset ||34||
atha dhyänaà pravakñyämi mantrasyäsya dvijottama |
pétämbaraà ghana-çyämaà dvibhujaà vana-mälinam ||35||
barhi-barha-kåtottaàsaà çaçi-koöi-nibhänanam |
ghürëäyamäna-nayanaà karëikärävataàsinam ||36||
abhitaç candanenätha madhye kuìkuma-bindunä |
racitaà tilakaà bhäle bibhrataà maëòaläkåtim ||37||
taruëäditya-saìkäçaà kuëòaläbhyäà viräjitam |
gharmämbu-kaëikä-räjad-darpaëäbha-kapolakam ||38||
priyäsya-nyasta-nayanaà lélä-päìgonnata-bhruvam |
agra-bhäga-nyasta-muktä-visphurat-procca-näsikam ||39||
daçana-jyotsnayäräjat-pakva-bimba-phalädharam |
keyüräìgada-sad-ratna-mudrikäbhir lasat-karam ||40||
bibhrataà muraléà väme päëau padmaà tathaiva ca |
käïcé-däma-sphuran-madhyaà nüpuräbhyäà lasat-padam ||41||
rati-keli-rasäveça-capalaà capalekñaëam |
hasantaà priyayä särdhaà häsayantaà ca täà muhuù ||42||
itthaà kalpa-taror müle ratna-siàhäsanopari |
våndäraëye smaret kåñëaà saàsthitaà priyayä saha ||43||
väma-pärçve sthitäà tasya rädhikäà ca smaret tataù |
néla-colaka-saàvétäà tapta-hema-sama-prabhäm ||44||
paööäïcalenävåtärdha-susmeränana-paìkajäm |
känta-vaktre nyasta-neträà cakoré-caïcalekñaëäm ||45||
aìguñöha-tarjanébhyäà ca nija-känta-mukhämbuje |
arpayantéà püga-phalaà parëa-cürëa-samanvitam ||46||
muktähära-sphurac-cärupénonnata-payodharäm |
kñéëa-madhyäà påthu-çroëéà kiìkiëé-jäla-maëòitäm ||47||
ratna-täöaìka-keyüra-mudrä-valaya-dhäriëém |
raëat-kaöaka-maïjéra-ratna-pädäà guléyakäm ||48||
lävaëya-sära-mugdhäìgéà sarvävayava-sundarém |
änanda-rasa-saàmagnäà prasannäà nava-yauvanäm ||49||
sakhyaç ca tasyä viprendra tat-samäna-vayo-guëäù |
tat-sevana-paräbhävyäç cämara-vyajanädibhiù ||50||
atha tubhyaà pravakñyämi manträrthaà çåëu närada |
bahiraìgaiù prapaïcasya sväàçair mäyädi-çaktibhiù ||51||
antaraìgais tathä nitya-vibhütais taiç cid-ädibhiù |
gopanäd ucyate gopé rädhikä kåñëa-vallabhä ||
devé kåñëa-mayé proktä rädhikä para-devatä ||52||
sarva-lakñmé-svarüpä sä kåñëähläda-svarüpiëé |
tataù sä procyate vipra hlädinéti manéñibhiù ||53||
tat-kalä-koöi-koöyaàça-durgädyäs triguëätmikäù |
sä tu säkñän mahä-lakñméù kåñëo näräyaëaù prabhuù ||54||
naitayor vidyate bhedaù svalpo’pi muni-sattama |
iyaà durgä haré rudraù kåñëaù çakra iyaà çacé ||55||
sävitréyaà harir brahmä dhümorëäsau yamo hariù |
bahunä kià muni-çreñöha vinä täbhyäà na kiïcana ||56||
cid-acil-lakñaëaà sarvaà rädhä-kåñëa-mayaà jagat |
itthaà sarvaà tayor eva vibhütià viddhi närada ||57||
na çakyate mayä vaktuà varña-koöi-çatair api |
trailokye påthivém änyä jambüdvépaà tato varam ||58||
taträpi bhärataà varñaà taträpi mathurä puré |
tatra våndävanaà näma tatra gopé-kadambakam ||59||
tatra rädhä sakhé-vargas taträpi rädhikä varä |
säànidhyädhikyatas tasyä ädhikyaà syäd yathottaram ||60||
påthivé-prabhåténäà tu nänyat kiïcid ihoditam |
saiñä hi rädhikä gopé-janas tasyäù sakhé-gaëaù ||61||
tasyäù sakhé-samühasya vallabhau präëa-näyakau |
rädhä-kåñëau tayoù pädäù çaraëaà syäd ihäçraye ||62||
prapadye gatavän asmi jévo'haà bhåça-duùkhitaù |
so'haà yaù çaraëaà präpto mama tasya yad asti ca ||63||
sarvaà täbhyäà tad-arthaà hi tad-bhogyaà nahy ahaà mama |
ity asau kathito vipra mantrasyärthaù samäsataù ||64||
yugalärthas tathä nyäsaù prapattiù çaraëägatiù |
ätmärpaëam ime païca-paryäyäs te mayoditäù ||65||
ayam eva cintanéyo divä-naktam atandritaiù ||66||

|| iti çré-padma-puräëe pätäla-khaëòe våndävana-mähätmye
ekäçétitamo'dhyäyaù 
||13||

 —o)0(o—

(14)
caturdaço'dhyäyaù

çiva uväca—
atha dékñä-vidhià vakñye çåëu närada-tattvataù |
çravaëäd eva mucyeta vinä tasya vidhänataù ||1||
äviriïcyäj jagat sarvaà vijïäya naçvaraà budhaù |
ädhyätmikädi-trividha-duùkham evänubhüya ca ||2||
anityatväc ca sarveñäà sukhänäà muni-sattama |
duùkha-pakñe vinikñipya täni tebhyo vivarjitaù ||3||
virajya saàsåter hänau sädhanäni vicintayet |
anuttama-sukhasyäpi sampräptau bhåça-nirvåtaù ||4||
naräëäà duñkaratvaà hi vijïäya ca mahä-matiù |
bhåçam ärtas tato vipra mäà guruà çaraëaà vrajet ||5||
çänto vimatsaraù kåñëe bhakto'nanya-prayojanaù |
ananya-sädhanaù çrémän käma-lobha-vivarjitaù ||6||
çré-kåñëa-rasa-tattvajïaù kåñëa-mantra-vidäà varaù |
kåñëa-manträçrayo nityaà mantra-bhaktaù sadä çuciù ||7||
sad-dharma-çäsako nityaà sad-äcära-niyojakaù |
sampradäyé kåpä-pürëo virägé gurur ucyate ||8||
evam ädi-guëaù präyaù çuçrüñur guru-pädayoù |
gurau nitänta-bhaktaç ca mumukñuù çiñya ucyate ||9||
yat säkñät sevanaà tasya premëä bhägavato bhavet |
sa mokñaù procyate präjïair vedavedäìgavedibhiù ||10||
äçritya sva-guroù pädau nija-våttaà nivedayet |
sa sandehän apäkåtya bodhayitvä punaù punaù ||11||
sva-päda-praëataà çäntaà çuçrüñuà nija-pädayoù |
atihåñöa-manäù çiñyaà manum adhyäpayet param ||12||
candanena mådäväpi vilikhed bähu-mülayoù |
väma-dakñiëayor vipra çaìkha-cakre yathä kramam ||13||
ürdhva-puëòraà tataù kuryäd bhälädiñu vidhänataù |
tato mantra-dvayaà tasya dakña-karëe vinirdiçet ||14||
manträrthaà ca vadet tasmai yathävad anupürvaçaù |
däsa-çabda-yutaà näma dhäryaà tasya prayatnataù ||15||
tato 'tibhaktyä sa-snehaà vaiñëavän bhojayed budhaù |
çré-guruà püjayec cäpi vasträlaìkaraëädibhiù ||16||
sarvasvaà gurave dadyät tad-ardhaà vämahä-mune |
sva-deham api nikñipya gurau stheyam akiïcanaiù ||17||
ya etaiù païcabhir vidvän saàskäraiù saàskåto bhavet |
däsya-bhägé sa kåñëasya nänyathä kalpa-koöibhiù ||18||
aìkanaà cordhva-puëòraç ca mantro näma-vidhäraëam |
païcamo yäga ity uktäù saàskäräù pürva-süribhiù ||19||
aìkanaà çaìkha-cakrädyaiù sa-cchidraà puëòram ucyate |
däsa-çabda-yutaà näma mantro yugala-saàjïakaù ||20||
guru-vaiñëavayoù püjä yäga ity abhidhéyate |
ete parama-saàskärä mayä te parikértitäù ||21||
atha tubhyaà prapannänäà dharmän vakñyämi närada |
yän ästhäya gamiñyanti hari-dhäma-naräù kalau ||22||
itthaà guror labdha-mantro guru-bhakti-paräyaëaù |
sevamäno guruà nityaà tat-kåpäà bhävayet sudhéù ||23||
satäà dharmäàs tataù çikñet prapannänäà viçeñataù |
sveñöa-deva-dhiyä nityaà vaiñëavän paritoñayet ||24||
täòanaà bhartsanaà kämi-bhogyatvena yathä striyaù |
gåhëanti vaiñëavänäà ca tat-tad-grähyaà tathä budhaiù ||25||
aihikyämuñmiké-cintä naiva käryä kadäcana |
aihikaà tu sadä bhävyaà pürväcarita-karmaëä ||26||
ämuñmikaà tathä kåñëaù svayam eva kariñyati |
ato hi tat-kåte tyäjyaù prayatnaù sarvathä naraiù ||27||
sarvopäya-parityägaù kåñëéyätmatayärcanam |
suciraà proñite känte yathä pati-paräyaëä ||28||
priyänurägiëé dénä tasya saìgaika-käìkñiëé |
tad-guëän bhävayen nityaà gäyaty api çåëoti ca ||29||
çré-kåñëa-guëa-lélädi-smaraëädi tathä caret |
na punaù sädhanatvena käryaà tat tu kadäcana ||30||
ciraà proñyägataà käntaà präpya känta-dhiyä yathä |
cumbantéväçliñyantéva neträntena pibanty api ||31||
brahmänanda-gate väçu sevate parayä mudä |
çrémad-arcävatäreëa tathä paricared dharim ||32||
ananya-çaraëo nityaà tathaivänanya-sädhanaù |
ananya-sädhanärthatvät syäd ananya-prayojanaù ||33||
nänyaà ca püjayed devaà na namet taà smaren na ca |
na ca paçyen nagäyec ca na ca nindet kadäcana ||34||
nänyocchiñöaà ca bhuïjéta nänya-çeñaà ca dhärayet |
avaiñëavänäà sambhäñä-vandanädi-vivarjayet ||35||
éça-vaiñëavayor nindäà çåëuyän na kadäcana |
karëau pidhäya gantavyaà çaktau daëòaà samäcaret ||36||
äçritya cätakéà våttià deha-pätävadhi dvija |
dvayasyärthaà bhävayitvä stheyam ity eva me matiù ||37||
saraù-samudra-nadyädén vihäya cätako yathä |
tåñito mriyate väpi yäcate vä payodharam ||38||
evam eva prayatnena sädhanäni vicintayet |
sveñöa-devaù sadä yäcyo gatis tvaà me bhaver iti ||39||
sveñöa-deva tadéyänäà guror api viçeñataù |
änukülye sadä stheyaà prätikülyaà vivarjayet ||40||
sakåt prapanno vakñyämi kalyäëa-guëatäntayoù |
vicintya viçvased etau mäm imäv uddhariñyataù ||41||
saàsära-sägarän nätha mitra-putra-gåhäkulät |
goptärau me yuväm eva prapanna-bhaya-bhaïjanau ||42||
yo’haà mamästi yat kiïcid iha-loke paratra ca |
tat sarvaà bhavator adya caraëeñu samarcitam ||43||
aham asmy aparädhänäm älayas tyakta-sädhanaù |
agatiç ca tato näthau bhavantäv eva me gatiù ||44||
taväsmi rädhikä-känta karmaëä manasä girä |
kåñëa-känte tavaiväsmi yuväm eva gatir mama ||45||
çaraëaà väà prapanno’smi karuëä-nikaräkarau |
prasädaà kurutaà däsyaà mayi duñöe'parädhini ||46||
ity evaà japatä nityaà sthätavyaà padya-païcakam |
aciräd eva tad däsyam icchatä muni-sattama ||47||
bähya-dharmämayä hy ete saìkñepeëopavarëitäù |
äntaraù paramo dharmaù prapannänäm athocyate ||48||
kåñëa-priyä sakhé-bhävaà samäçritya prayatnataù |
tayoù seväà prakurvéta divä naktam atandritaù ||49||
ukto mantras tad-aìgäni tathä tasyädhikäriëaù |
tad-dharmäç ca tathä tebhyaù phalaà mantrasya närada ||50||
anutiñöha tvam apy etat tayor däsyam aväpsyasi |
svädhikära-kñaye vipra sandeho nätra kaçcana ||51||
sakån-mätra-prapannäya taväsméti ca yäcate |
nija-däsyaà harir dadyän na me'trästi vicäraëä ||52||
atra te varëayiñyämi rahasyaà paramädbhutam |
çruta-pürvaà mayä kåñëät säkñäd-bhagavataù param ||53||
eña te kathito dharma äntaro muni-sattama |
guhyäd eña guhyatamo gopanéyaù prayatnataù ||54||
mantra-ratnam ahaà pürvaà japan kailäsa-mürdhani |
dhyäyan näräyaëaà devam avasaà gahane vane ||55||
tatas tu bhagaväàs tuñöaù präduräsa mamägrataù |
vriyatäà vara ity ukte mayäpy udghäöya locane ||56||
dåñöo devaù priyä-särdhaà saàsthito garuòopari |
praëipatyävocam ahaà varadaà kamalä-patim ||57||
yad-rüpaà te kåpäsindho paramänanda-däyakam |
sarvänandäçrayaà nityaà mürtimat sarvato'dhikam ||58||
nirguëaà niñkrayaà çäntaà yad brahmeti vidur budhäù |
tad ahaà drañöum icchämi cakñurbhyäà parameçvara ||59||
tato mäm äha bhagavän prapannaà kamaläpatiù |
tad adya drakñyase rüpaà yat te manasi käìkñitam ||60||
yamunä paçcime tére gaccha våndävanaà mama |
ity uktväntardadhe devaù priyä-särdhaà jagat-patiù ||61||
aham apy ägatas tarhi yamunäyäs taöaà çubham |
tatra kåñëam apaçyaà ca sarva-deveçvareçvaram ||62||
gopa-veña-dharaà käntaà kiçora-vayasänvitam |
priyä-skandhe suvinyasta-väma-hastaà manoharam ||63||
hasantaà häsayatan täà madhye gopé-kadambake |
snigdha-megha-samäbhäsaà kalyäëa-guëa-mandiram ||64||
prahasya ca tataù kåñëo mäm ähämåta-bhäñaëaù |
ahaà te darçanaà yäto jïätvä rudra tavepsitam ||65||
yad adya me tvayä dåñöam idaà rüpam alaukikam |
ghanébhütämala-prema-saccidänanda-vigraham ||66||
nérüpaà nirguëaà vyäpi kriyä-hénaà parät-param |
vadanty upaniñat-saìghä idam eva mamänagham ||67||
prakåty-uttha-guëäbhäväd anantatvät tatheçvaram |
asiddhatvän mad-guëänäà nirguëaà mäà vadanti hi ||68||
adåçyatvän mamaitasya rüpasya carma-cakñuñä |
arüpaà mäà vadanty ete vedäù sarve maheçvara ||69||
vyäpakatväc cid-aàçena brahmeti ca vidur budhäù |
akartåtvät prapaïcasya niñkrayaà mäà vadanti hi ||70||
mäyä-guëair yato me’àçäù kurvanti sarjanädikam |
na karomi svayaà kiïcit såñöy-ädikam ahaà çiva ||71||
aham äsäà mahä-deva gopénäà prema-vihvalaù |
kriyäntaraà na jänämi nätmänam api närada ||72||
viharämy anayä nityam asyäù prema-vaçékåtaù |
imäà tu mat-priyäà viddhi rädhikäà para-devatäm ||73||
asyäç ca paritaù paçya sakhyaù çata-sahasraçaù |
nityäù sarvä imä rudra yathähaà nitya-vigrahaù ||74||
gopä gävo gopikäç ca sadä våndävanaà mama |
sarvam etan nityam eva cidänanda-rasätmakam ||75||
idam änanda-kandäkhyaà viddhi våndävanaà mama |
yasmin praveça-mätreëa na punaù saàsåtià viçet ||76||
mad-vanaà präpya yo müòhaù punar anyatra gacchati |
sa ätmahä-bhaved eva satyaà satyaà mayoditam ||77||
våndävanaà parityajya naiva gacchämy ahaà kvacit |
nivasämy anayä särdham aham atraiva sarvadä ||78||
ity evaà sarvam äkhyätaà yat te rudra hådi sthitam |
kathayasva mamedänéà kim anyac chrotum icchasi ||79||
tatas tam abravande vam ahaà ca muni-sattama |
édåças tvaà kathaà labhyas tam upäyaà vadasva me ||80||
tato mäm äha bhagavän sädhu rudra tavoditam |
atiguhyatamaà hy etad gopanéyaà prayatnataù ||81||
sakåd äväà prapanno yas tyaktopäya upäsate |
gopé-bhävena deveça sa mäm eti na cetaraù ||82||
sakåd äväà prapanno vä mat-priyämekikäm uta |
sevate’nanya-bhävena sa mäm eti na saàçayaù ||83||
yo mäm eva prapannaç ca mat-priyäà na maheçvara |
na kadäpi sa cäpnoti mäm evaà te mayoditam ||84||
sakåd eva prapanno yas taväsméti vaded api |
sädhanena vinäpy eva mäm äpnoti na saàçayaù ||85||
tasmät sarva-prayatnena mat-priyäà çaraëaà vrajet |
äçritya mat-priyäà rudra mäà vaçékartum arhasi ||86||
idaà rahasyaà paramaà mayä te parikértitam |
tvayäpy etan mahä-deva gopanéyaà prayatnataù ||87||
tvam apy enäà samäçritya rädhikäà mama vallabhäm |
japan me yugalaà mantraà sadä tiñöha madälaye ||88||

çiva uväca—
ity uktvä dakñiëe karëe mama kåñëo dayä-nidhiù |
upadiçya paraà mantraà saàskäräàç ca vidhäya hi ||89||
sa-gaëo’ntardadhe vipra tatraiva mama paçyataù |
aham apy atra tiñöhämi tad ärabhya nirantaram ||90||
sarvam etan mayä tubhyaà säìgam eva prakértitam |
adhunä vada viprendra kià bhüyaù çrotum icchasi ||91||

|| iti çré-padma-puräëe pätäla-khaëòe våndävana-mähätmye
dvyaçétitamo'dhyäyaù
||14||

—o)0(o—

(15)
païcadaço'dhyäyaù

närada uväca—
bhagavan sarvam äkhyätaà yad yat påñöaà mayä guro |
adhunä çrotum icchämi bhäva-märgam anuttamam ||1||

çiva uväca—
sädhu vipra tvayä påñöaà sarva-loka-hitaiñiëä |
rahasyam api vakñyämi tan me nigadataù çåëu ||2||
däsyaù sakhäyaù pitarau preyasyaç ca harer iha |
sarve nityä muni-çreñöha vasanti guëa-çälinaù ||3||
yathä prakaöa-léläyäà puräëeñu prakértitäù |
tathä te nitya-léläyäà santi våndävane bhuvi ||4||
gamanägamane nityaà karoti vana-goñöhayoù |
gocäraëaà vayasyaiç ca vinä'sura-vighätanam ||5||
parakéyäbhimäninyas tathä tasya priyä-janäù |
pracchannenaiva bhävena ramayanti nija-priyam ||6||
ätmänaà cintayet tatra täsäà madhye manoramäm |
rüpa-yauvana-sampannäà kiçoréà pramadäkåtim ||7||
nänä-çilpa-kaläbhijïäà kåñëa-bhogänurüpiëém |
prärthitäm api kåñëena tatra bhoga-paräì-mukhém ||8||
rädhikänucaréà tatra tat-sevana-paräyaëäm |
kåñëäd apy adhikaà prema rädhikäyäà prakurvatém ||9||
prétyänudivasaà yatnät tayoù saìgama-käriëém |
tat-sevana-sukhähläda-bhävenätisunirvåtäm ||10||
ity ätmänaà vicintyaiva tatra seväà samäcaret |
brähmaà muhürtam ärabhya yävat syät tu mahä-niçä ||11||

närada uväca—
harer dainandinéà léläà çrotum icchämi tattvataù |
léläm ajänatä sevyo manasä tu kathaà hariù ||12||

çiva uväca—
nähaà jänämi täà léläà harer närada tattvataù |
våndä-devém ito gaccha sä te léläà pravakñyati ||13||
avidüra itaù sthänät keçé-tértha-samépataù |
sakhé-saìgha-våtä säste govinda-paricärikä ||14||

süta uväca—
ity uktas taà parikramya håñöo natvä punaù punaù |
våndäçramaà jagämätha närado muni-sattamaù ||15||
våndäpi näradaà dåñövä praëamya ca punaù punaù |
uväca ca muni-çreñöha katham aträgatis tava ||16||

närada uväca—
tvatto veditum icchämi naityakaà caritaà hareù |
tadädito mama brühi yadi yogyo’smi çobhane ||17||

våndoväca—
rahasyam api vakñyämi kåñëa-bhakto’si närada |
na prakäçyaà tvayäpy etad guhyäd guhyataraà mahat ||18||
madhye våndävane ramye païcäçat-kuïja-maëòite |
kalpa-våkña-nikuïje tu divya-ratna-maye gåhe  ||19||
nidritau tiñöhatas talpe niviòäliìgitau mithaù |
mad-äjïä-käribhiù paçcät pakñibhir bodhitäv api ||20||
gäòhäliìganajänandam äptau tad-bhaìga-kätarau |
na manaù kurutas talpät samutthätuà manäg api ||21||
tataç ca särikä-saìghaiù çukädyaiù parito muhuù |
bodhitau vividhair väkyaiù sva-talpäd udatiñöhatäm ||22||
upaviñöau tato dåñövä sakhyas talpe mudänvitau |
praviçya seväà kurvanti tat-käle hy ucitäà tayoù ||23||
punaç ca särikä-väkyais täv utthäya sva-talpataù |
gacchataù sva-sva-bhavanaà bhéty-utkaëöhäkulau tataù ||24||

prätaç ca bodhito mäträ talpäd utthäya satvaraù |
kåtvä kåñëo danta-käñöhaà baladeva-samanvitaù ||25||
mätränumodito yäti goçäläà sakhibhir våtaù |
rädhäpi bodhitä vipra vayasyäbhiù sva-talpataù ||26||
utthäya danta-käñöhädi-kåtväbhyaìgaà samäcaret |
snäna-vedéà tato gatvä snäpitä sä nijälibhiù ||27||
bhüñä-gåhe vrajet tatra vayasyä bhüñayanty api |
bhüñaëair vividhair divyair gandha-mälyänulepanaiù ||28||
tataù sakhé-janais tasyäù çvaçrüà samprärthya yatnataù |
kartuà ähüyate svannaà sa-sakhé sä yaçodayä ||29||

närada uväca—
katham ähüyate devi päkärthaà sä yaçodayä |
satéñu päka-kartréñu rohiëé-pramukhäñv api ||30||

våndoväca—
pürvaà durväsasä datto varas tasyai mahä-mune |
iti kätyäyané-vakträc chrutam äsén mayä purä ||31||
tvayä yat pacyate devi tad annaà mad-anugrahät |
miñöaà syäd amåta-spardhi bhoktur äyuñkaraà tathä ||32||
ity ähvayati täà nityaà yaçodä putra-vatsalä |
äyuñmän me bhavet putraù svädu-lobhät tathä saté ||33||
çrutvänumoditä håñöä säpi nandälayaà vrajet |
sa-sakhé-prakarä tatra gatvä päkaà karoti ca ||34||
kåñëo’pi dugdhvä gäù käçcid dohayitvä janaiù paräù |
ägacchati pitur väkyät sva-gåhaà sakhibhir våtaù ||35||
abhyaìga-mardanaà kåtvä däsaiù saàsnäpito mudä |
dhauta-vastra-dharaù sragvé candanäkta-kalevaraù ||36||
dviphäla-baddha-cikurair grévä-bhälopari sphuran |
candräkära-sphurad-bhäla-tilakälaka-raïjitaù ||37||
kaìkaëäìgada-keyüra-ratna-mudrä-lasat-karaù |
muktä-hära-sphurad-vakñä makaräkåti-kuëòalaù ||38||
muhur äkärito mäträ praviçed bhojanälayam |
avalambya karaà sakhyur baladevam anuvrataù ||39||
bhuìkte'tha vividhännäni bhräträ ca sakhibhir våtaù |
häsayan vividhair häsyaiù sakhéàs tair hasati svayam ||40||
itthaà bhuktvä tathäcamya divya-khaövopari kñaëam |
viçramya sevakair dattaà tämbülaà vibhajann adan ||41||

gopa-veña-dharaù kåñëo dhenu-vånda-puraù-saraù |
vraja-väsi-janaiù prétyä sarvair anugataù pathi ||42||
pitaraà mätaraà natvä neträntena priyä-gaëam |
yathä-yogyaà tathä cänyän vinivartya vanaà vrajet ||43||
vanaà praviçya sakhibhiù kréòayitvä kñaëaà tataù |
vihärair vividhais tatra vane vikréòate mudä ||44||
vaïcayitvä tataù sarvän dvitraiù priya-sakhair våtaù |
saìketakaà vrajed dharñät priyä-sandarçanotsukaù ||45||
säpi kåñëaà vanaà yätaà dåñövä svaà gåham ägatä |
süryädi-püjä-vyäjena kusumähåtaye tathä |
vaïcayitvä gurün yäti priya-saìgecchayä vanam ||46||

itthaà tau bahu-yatnena militvä känane tataù |
vihärair vividhais tatra dinaà vikréòato mudä ||47||
doläyäà ca samärüòhau sakhibhir dolitau kvacit |
kväpi veëuà kara-srastaà priyayäpahnutaà hariù ||48||
anveñayann upälabdho vipralabdha-priyä-gaëaiù |
hasitair bahudhä täbhir häsitas tatra tiñöhati ||49||
vasanta-väyunä juñöaà vana-khaëòaà mudä kvacit |
praviçya candanämbhobhiù kuìkumädi-jalair api ||50||
niñiïcato yantra-muktais tat-paìkair limpato mithaù |
sakhyo’py evaà niñiïcanti täç ca tau siïcataù punaù ||51||
vasanta-väyu-juñöeñu vana-khaëòeñu sarvataù |
tat-tat-kälocitair nänä-vihäraiù sa-gaëau dvija ||52||
çräntau kvacid våkña-mülam äsädya muni-sattama |
upaviçyäsane divye madhu-pänaà pracakratuù ||53||
tato madhu-madonmattau nidrayä mélitekñaëau |
mithaù päëé samälambya käma-bäëa-vaçaà-gatau ||54||
riraàsü viçataù kuïjaà skhalad-väì-manasau pathi |
kréòataç ca tatas tatra kariëé-yüthapau yathä ||55||
sakhyo’pi madhubhir mattä nidrayä péòitekñaëäù |
abhito maïju-kuïjeñu sarvä eva vililyire ||56||
påthag ekena vapuñä kåñëo’pi yugapad vibhuù |
sarväsäà saànidhià gacchet priyayä prerito muhuù ||57||
ramayitvä ca täù sarväù kariëér gaja-räò iva |
priyayä ca tathä täbhiù kréòärthaà ca saro vrajet ||58||
jala-sekair mithas tatra kréòataù sa-gaëau tataù |
väsaù-srak-candanair divyair bhüñaëair api bhüñitau ||59||
tatraiva sarasas tére divya-ratna-maye gåhe |
präg eva phala-müläni kalpitäni mayä mune ||60||
haris tu prathamaà bhuktvä käntayä pariveñöitaù |
dviträbhiù sevito gacchec chayyäà puñpa-vinirmitäm ||61||
tämbülair vyajanais tatra päda-saàvähanädibhiù |
sevyamäno hasaàs täbhir modate preyaséà smaran ||62||
rädhikäpi harau supte sa-gaëä muditäntarä |
api tatra gata-präëä tad-ucchiñöaà bhunakti ca ||63||
kiïcid eva tato bhuktvä vrajec chayyä-niketanam |
drañöuà känta-mukhämbhojaà cakoréva niçäkaram ||64||
tämbüla-carvitaà tasya tatratyäbhir niveditam |
tämbüläny api cäçnäti vibhajanté priyäliñu ||65||
kåñëo’pi täsäà çuçrüñuù svacchandaà bhäñitaà mithaù |
präpta-nidra iväbhäti vinidro’pi paöävåtaù ||66||
täç ca kñvelékñaëaà kåtvä mithaù känta-kathäçrayäù |
vyäja-nidräà harer jïätvä kutaçcid anumänataù ||67||
vidaçya rasanäà dadbhiù paçyantyo'nyonyam änanam |
vilénä iva lajjäbdhau kñaëam ücur na kiïcana ||68||
kñaëäd eva tato vastraà dürékåtya tad-aìgataù |
sädhu nidräà gato'séti häsayantyo hasanti ca ||69||
evaà tair vividhair häsyai ramamäëau gaëaiù sa ha |
anubhüya kñaëaà nidrä-sukhaà ca muni-sattama ||70||
upaviçyäsane divye sa-gaëau viståte mudä |
paëékåtya mitho hära-cumbäçleña-paricchadän ||71||
akñair vikréòataù premëä narmäläpa-puraù-saram |
paräjito’pi priyayä jito'ham iti vai bruvan |
härädi-grahaëe tasyäù pravåttas täòyate tayä ||72||
tayaivaà täòitaù kåñëaù kareëäsya-saroruhe |
viñaëëa-mänaso bhütvä gantuà prakurute matim ||73||
jito’smi cet tvayä devi gåhyatäà yat paëékåtam |
cumbanädi mayä dattam ity uktvä sä tathä caret |
kauöilyaà tad-bhruvor drañöuà çrotuà tad-bhartsanaà vacaù ||74||
tataù säré-çukänäà ca çrutvä väg-ähavaà mithaù |
nirgacchatas tataù sthänäd gantu-kämau gåhaà prati ||75||
kåñëaù käntäm anujïäpya gaväm abhimukhaà vrajet |
sä tu sürya-gåhaà gacchet sakhé-maëòala-saàyutä ||76||
kiyad-düraà tato gatvä parävåtya harià punaù |
vipra-veñaà samästhäya yäti sürya-gåhaà prati ||77||
süryaà prapüjayet tatra prärthitas tat-sakhé-janaiù |
tadaiva kalpitair vedaiù parihäsa-vigarbhitaiù ||78||
tatas tä jïäpitaà käntaà parijïäya vicakñaëäù |
änanda-sägare magrä na viduù svaà na cäparam ||79||
vihärair vividhair evaà särdha-yäma-dvayaà mune |
nétvä gåhaà vrajeyus täù sa ca kåñëo gaväà vrajet ||80||

saìgamya sva-sakhén kåñëo gåhétvä gäù samantataù |
ägacchati vrajaà harñän nädayan muraléà mune ||81||
tato nandädayaù sarve çrutvä veëu-ravaà hareù |
go-dhüli-paöala-vyäptaà dåñövä cäpi nabhas-talam ||82||
visåjya sarva-karmäëi striyo bälädayo'pi ca |
kåñëasyäbhimukhaà yänti tad-darçana-samutsukäù ||83||
räja-märge vraja-dväri yatra sarve vrajaukasaù |
kåñëo’pi tän samägamya yathävad anupürvaçaù ||84||
darçana-sparçanair väcä smita-pürvävalokanaiù |
gopa-våddhän namaskäraiù käyikair väcikair api ||85||
añöäìga-pätaiù pitarau rohiëém api närada |
netränta-sücitenaiva vinayena priyäà tathä ||86||
evaà tais tad yathä-yogyaà vrajaukobhiù prapüjitaù |
gavälaye tathä gäç ca sampraveçya samantataù ||87||
pitåbhyäà arthito yäti bhräträ saha nijälayam |
snätvä pétvä tatra kiïcid bhuktvä mätränumoditaù |
gavälayaà punar yäti dogdhu-kämo gaväà payaù ||88||
täç ca dugdhvä dohayitvä päyayitvä ca käçcana |
piträ särdhaà gåhaà yäti tatra bhäva-çatänugaù ||89||
tatra piträ pitåvyaiç ca tat-putraiç ca balena ca |
bhunakti vividhännäni carvya-coñyädikäni ca ||90||
tan-matiù prärthanät pürvaà rädhikä ca tadaiva ha |
prasthäpayet sakhé-dvärä pakvännäni tad-älayam ||91||
çläghayaàç ca haris täni bhuktvä piträdibhiù saha |
sabhä-gåhaà vrajet taiç ca juñöaà vandi-janädibhiù ||92||
pakvännäni gåhétvä yäù sakhyas tatra purägatäù |
bahüni ca punas täni pradattäni yaçodayä ||93||
sakhyas tatra tayä dattaà kåñëocchiñöaà nayanti ca |
sarvaà täbhiù samänéya rädhikäyai nivedyate ||94||
säpi bhuktvä sakhé-varga-yutä tad-anupürvaçaù |
sakhébhir maëòitä tiñöhed abhisartuà samudyatä ||95||
prasthäpyate mayä käcid ita eva tataù sakhé |
tayäbhisäritä sätha yamunäyäù samépataù ||96||
kalpa-våkña-nikuïje'smin divya-ratna-maye gåhe |
sita-kåñëa-niçä-yogya-veñä yäti-sakhé-våtä ||97||
kåñëo’pi vividhaà tatra dåñövä kautühalaà tataù |
kätyäyanyä manojïäni çrutvä saìgétakäny api ||98||
dhana-dhänyädibhis täç ca préëayitvä vidhänataù |
janair ärädhito mäträ yäti sakhyä niketanam ||99||
mätari prasthitäyäà ca bhojayitvä tato gåham |
saìketakaà käntayätra samägacched alakñitaù ||100||

militvä täv ubhäv atra kréòato vana-räjiñu |
vihärair vividhai räsa-läsya-häsa-puraùsaraiù ||101||
särdha-yäma-dvayaà nétvä rätrer evaà vihärataù |
suñupsü viçataù kuïjaà pakñiëébhir alakñitau ||102||
ekänte kusumaiù kÿpte keli-talpe manohare |
suptäv ätiñöhatas tatra sevyamänau nijälibhiù ||103||
iti te sarvam äkhyätaà naityikaà caritaà hareù |
päpino’pi vimucyante çravaëäd asya närada ||104||

närada uväca—
dhanyo'smy anugåhéto’smi tvayä devi na saàçayaù |
harer dainandiné lélä yato me'dya prakäçitä ||105||

süta uväca—
ity uktvä täà parikramya tayä cäpi prapüjitaù |
antardhänaà gato brahman närado muni-sattamaù ||106||
mayäpy etac cänupürvyät sarvam eva prakértitam |
japen nityaà prayatnena mantra-yugmam anuttamam ||107||
kåñëa-vakträd idaà labdhaà purä rudreëa yatnataù |
tenoktaà näradäyäpi näradena mamoditam ||108||
saàskäräàç ca vidhäyaiva mayäpy etat tavoditam |
tvayäpy etad gopanéyaà rahasyaà paramädbhutam ||109||

çaunaka uväca—
kåta-kåtyo'bhavaà säkñät tvat-prasädäd ahaà guro |
rahasyänäà rahasyaà yat tvayä mahyaà prakäçitam ||110||

süta uväca—
dharmän etän upätiñöhan jalpan mantram ahar-niçam 
aciräd eva tad däsyam aväpsyasi na saàçayaù |||111||
mayäpi gamyate brahman nityam äyatanaà vibhoù |
guror guror bhänujäyäù küle gopéçvarasya ca ||112||

idaà caritraà paramaà pavitraà 
proktaà maheçena mahänubhävam |
çåëvanti ye bhakti-yutä manuñyäs 
te yänti nityaà padam acyutasya ||113||

dhanyaà yaçasyam äyuñyam ärogyäbhéñöa-siddhidam |
svargäpavarga-sampatti-käraëaà päpa-näçanam ||114||
bhaktyä paöhanti ye nityaà mänavä viñëu-tat-paräù |
na teñäà punar ävåttir viñëu-lokät kathaàcana ||115||

|| iti çré-padma-puräëe pätäla-khaëòe våndävana-mähätmye
tryaçétitamo'dhyäyaù
||15||

|| samäptaà våndäna-mähätmyaà ||

Additional text found in Dhyanachandra's Paddhati. (I haven't tried to trace these verses anywhere.

çré-närada uväca—
çrotum icchämi bho deva vraja-räja-sutasya ca |
våndävane rasaà divyaà rädhayaikäntikaà saha ||113||

çré-sadäçiva uväca—
çåëu närada vakñyämi rädhä-kåñëa-rasaà çucià |
su-gopyaà paramodäraà na vaktavyaà hi kasyacit ||114||
aikäntika-rasäsvädaà kartuà våndävane mune |
vraja-räja-kumäraà ca bahu-kälam abhävayam ||115||
mayi prasannaù çré-kåñëo mantra-yugmam anuttamam |
yugaläkhyaà dadau mahyaà svéyojjvala-rasäplutam ||116||
samabravét tadä kåñëaù sva-çiñyaà mäà svakaà rasam |
bravémi tväà çåëuñvädya brahmädénäm agocaram ||117||
vraja-räja-suto våndä-vane pürëatamo vasan |
sampürëa-ñoòaça-kalä vihäraà kurute sadä ||118||
väsudevaù pürëataro mathuräyäà vasan puri |
kaläbhiù païca-daçabhir yutaù kréòati sarvadä ||119||
dvärakädhipatir dvära-vatyäà pürëas tv asau vasan |
catur-daça-kaläyukto viharaty eva sarvadä ||120||
ekayä kalayä dväbhyäà mathurä-dvärakädhipau |
våndävana-pate rüpau pürëau sve sve pade rase ||121||

mathurä-nätho våndävanädhipäpekñayä svarüpeëa lélayä ca ekayä kalayä ünaù | mathurä-léläyäà mathuräyäà ca sampürëa-ñoòaça-kalaù | tathä dvärakä-nätho våndävanädhipäpekñayä svarüpeëa lélayä ca | dväbhyäà kaläbhyäm ünaù | dvärakäyäà dvärakä-léläyäà ca pürëa-ñoòaça-kalaù |

çrér bhü-lélä yogamäyä cintyäcintyä tathaiva ca |
mohiné kauçaléty añöau bahiraìgäç ca çaktayaù ||122||
lélä prema-svarüpä casthäpany äkarñaëé tathä |
saàyoginé viyoginyä-hlädinéty antaraìgikä ||123||
vraje çré-kåñëa-candrasya  santi ñoòaça-çaktayaù |
poñikä madhurasyaiva tasyaitä vai sanätanäù ||124||
hlädiné ya mahä-çaktiù sarva-çakti-varéyasé |
tat-sära-bhäva-rüpä çré-rädhikä parikértitä ||125||
tayä çré-kåñëa-candrasya kriòäyäù samaye mune |
tad-äviñöaà väsudevaà saha kñéräbdhi-näyakam ||126||
antarékñya-gataà kuryäc chaktir äkarñaëé hareù |
kréòänte sthäpayet tantu sthäpané kåñëa-dehataù ||127||
sampürëa-ñoòaça-kalaù kevalo nanda-nandanaù |
vikréòan rädhayä särdhaà labhate paramaà sukham ||128||

çré-närada uväca—
gate madhu-puréà kåñëe vipralambha-rasaù katham |
väsudeve rädhikäyäù saàçayaà chindhi me prabho ||129||

çré-sadäçiva uväca--
çaktiù saàyoginé kämä vämä çaktir viyoginé |
hlädiné kértidä-putré caivaà rädhä-trayaà vraje ||130||
mama präëeçvaraù kåñëas tyaktvä våndävanaà kvacit |
kadäcin naiva yätéti jänéte kértidä-sutä ||131||
kämä-väme na jänéta iti ca brahma-nandana |
räsärambha iväntardhià gatavän nanda-nandanaù ||132||
mathuräà mathurä-nätho  väsudevo jagäma ha |
antar-hite nanda-sute  çrémad-våndävane mune ||133||
praväsäkhyaà rasaà lebhe rädhä vai kértidä-sutä |
tato vadanti munayaù praväsaà saìga-vicyutim ||134||
mama jévana-netä ca tyaktvä mäà mathuräà gataù |
iti vihvalitä vämä rädhä yä virahäd abhüt ||135||
yamunäyäà nimagnä sä prakäçaà gokulasya ca |
golakaà präpya taträbhüt saàyoga-rasa-peçalä ||136||
kämä rädhä ca mathurä-viraheëa nipéòitä |
kurukñetraà gatä tértha-yäträ-parama-lälasä ||137||
nanda-nandana-bhäva-jïa uddhavo vrajam ägataù |
säntvayiñyan kértidäyäù sutäà mäsa-dvaye gate ||138||
rädhäm äsvädayämäsa çrémad-bhägavatärthakaà |
kathäyäà bhägavatyäntu jätäyäà muni-puìgava ||139||
vrajendra-nandanaù çrémäàs tadä pratyakñatäà gataù ||140||