çré-närada-païca-rätram

prathamaika-rätre prathamo 'dhyäyaù

oà namo bhagavate väsudeväya

atha maìgaläcaraëam

näräyaëaà namas kåtya naraà caiva narottamam /
devéà sarasvatéà caiva tato jayam udérayet //

gaëeça-çeña-brahmeça-dineça-pramukhäù suräù /
kumärädyäç ca munayaù siddhäç ca kapilädayaù //1//
lakñmé sarasvaté durgä sävitré rädhikä parä /
bhaktyä namanti yaà çaçvat taà namämi parät paraà //2//
dhyäyante satataà santo yogino vaiñëaväs tathä /
jyotir-abhyantare rüpam atulaà çyäma-sundaram //3//
dhyäyet taà paramaà brahma paramätmänam éçvaram /
niréham ati-nirliptam nirguëaà prakåteù paraà //4//
sarveçaà sarva-rüpaà ca sarva-käraëa-käraëam /
satyaà nityaà ca puruñaà puräëaà param avyayam //5//
maìgalyaà maìgalärhaà ca maìgalaà maìgalälayam /
svecchä-mayaà paraà dhäma bhagavantaà sanätanam //6//
stuvanti vedä yaà çaçvann änantaà jänanti yasya te /
taà staumi paramänandaà sänandaà nanda-nandanam //7//
bhakta-priyaà ca bhakteçaà bhaktänugraha-vigrahaà /
çrédaà çréçaà çré-niväsaà çré-kåñëaà rädhikeçvaram //8//
jïänämåtaà jïäna-sindhoù saàpräpya çaìkaräd guroù /
parävaräc ca paramäd yogéndräëäà guror guroù //9//
vedebhyo dadhi-sindhubhyaç caturbhyaù sumanoharam /
taj jïäna-mantha-daëòena saànirmathya navaà navam //10//
navanétaà samuddhåtya natvä çambhoù padämbujam /
vidhi-putro närado 'haà païca-rätraà samärabhe //11//

oà näräyaëäçrame puëye puëya-kñetre ca bhärata /
siddhe näräyaëa-kñetre vaöa-müle supuëyade //12//
kåñëäàçaà kåñëa-bhaktaà ca palaà kåñëa-paräyaëam /
çré-kåñëa-caraëämbhoja-dhyänaikatäna-mänasam //13//
japantaà paramaà brahma kåñëa ity akñara-dvayam /
sukhäsane sukhäsénaà kåñëa-dvaipäyanaà munim //14//
papraccha çukadevaç ca sarva-jïaà pitaraà muniù /
käraëaë ca puräëänäà puräëaà param avyayam //15//

çré-çuka uväca
bhagavan sarva-tattva-jïa veda-vedäìga-päraga /
yad yat prakäraà jïänaà ca nigüòhaà çruti-sammatam //16//
teñu yat sära-bhütaà cäpy ajïänändha-pradépakam /
tat tat sarvaà samälocya mäà bodhayitum arhasi //17//

atha çré-kåñëa-bhakti-praçaàçä

sa pitä jïäna-dätä yo jïänaà tat kåñëa-bhaktidam /
sä bhaktiù paramä çuddhä kåñëa-däsya-pradä ca yä //18//
tad eva däsyaà çastaà yat säkñäc caraëa-sevanaà /
nityaà goloka-väsaà ca purataù stavanaà hareù //19//
çaçvan nimeña-rahitaà tat-päda-padma-darçanam /
çaçvat tat-särdham äläpa-sevä-karma-niyojanam //20//
tena särdham aviccheda-sthänaà paraà çobhanam /
bhaktänäà väïcchitaà vastu sära-bhütaà çrutau çrutam //21//

putrasya vacanaà çrutvä vyäsadevo jahäsa saù /
vijïäya jïäninaà putraà paramählädam äpa ha //22//
putraà çubhäçiñaà kåtvä sarva-jïaù sarva-bhävanaù /
yathäpräptaà guru-mukhät pravaktum upacakrame //23//

çré-vyäsa uväca
çuka dhanyo 'si mänyo 'si puëya-rüpo 'si bhärate /
putreëa bhavatäsmäkaà kulaà muktaà ca pävanam //24//
sa putraù kåñëa-bhakto yo bhärate suyaças-karaù /
punäti puàsäà çatakaà janma-mätreëa lélayä //25//
mätä-mahänäà çatakaà mätaraà mätå-mätaram /
sodarän bändhaväàç caiva bhåtyän patnéà sahätmajäm //26//
yat-kanyäà pratigåhëäti tad-ädi-puruña-trayam /
kanyä-pradätä çvaçuro jévan-muktaù sabhäryakaù //27//
svayaà vidhätä bhagavän paraà kåñëa-paräyaëaù /
kåñëa-bhakto vasiñöas tu tat suto vaiñëavaù svayam //28//
vaiñëavas tat sutaù çaktiù kåñëa-dhyänaika-mänasaù /
paräçaraç ca tat-putraù kåñëa-pädäbja-sevayä //29//
jévan-mukto mahä-jïäné yogéndräëäà guror guruù /
ahaà veda-vibhaktä ca çré-kåñëa-päda-sevayä //30//
gurur me bhagavän säkñäd yogéndro närado muniù /
guror gurur me çambhuç ca yogéndräëäà guror guruù //31//
teñäà puëyena putras tvaà puëya-räçiç ca mürtimän /
padmänäà mama puàsäà ca prakäço bhäskaraù svayam //32//
çré-kåñëa-caraëämbhojaà pädäbjaà näradeçayoù /
sarasvatéà namas kåtya jïänaà vakñye sanätanam //33//
çrüyatäm païca-rätraà ca veda-säram abhépsitam /
païca-saàvädam iñöaà ca bhaktänäm abhiväïcchitam //34//
präëädhikaà priyaà çuddhaà paraà jïänämåtaà çubhaà /
atha ñaö-saàvädäù ?what? hi goloke çata-çåìge ca parvate //35//
supuëye virajä-tére vaöa-müle manohare /
purato rädhikäyäç ca brahmäëaà kamalodbhavam //36//
tam uväca mahä-bhaktaà stuvantaà praëataà sutam /
païca-rätram idaà puëyaà çrutvä ca jagatäà vidhiù //37//
praëamya rädhikäà kåñëaà prayayau çiva-mandiram /
bhaktyä tam püjayäm äsa çaìkaraù paramädaram //38//
sukhäsane sukhäsénaà svasthaà bhaktaà ca püjitam /
papraccha värtäà vinayé vinayena sukhävahäm //39//
sarvaà taà kathayäm äsa païca-räträdikaà çubham /
vasantaà vaöa-müle ca svarge mandäkiné-taöe //40//
yogéndrair api siddhendrair munéndraiç ca stutaà prabhuà /
jïänämåtaà tam uktvä sa brahma-lokaà jagäma ha //41//
çambhuç ca kathayäm äsa sva-çiñyaà näradaà munim /
näradaù kathayäm äsa puñkare sürya-parvaëi //42//
mäà bhaktam anuraktaà ca puëyähe muni-saàsadi /
païca-rätram idaà çuddhaà bhramändha-dhvaàsa-dépakam //43//

atha païca-rätra-pada-vyäkhyä

rätraà ca jïäna-vacanaà jïänaà païca-vidhaà småtam /
tenedaà païca-rätraà ca pravadanti manéñiëaù //44//
jïänaà parama-tattvaà ca janma-måtyu-jaräpaham /
tato måtyuïjayaù çambhuù saàpräpa kåñëa-vaktrataù //45//
jïänam dvitéyaà paramaà mumukñüëäà ca väïcchitam /
paraà mukti-pradaà çuddhaà yato lénaà hareù pade //46//
jïänaà çuddhaà tåtéyaà ca maìgalaà kåñëa-bhaktidam /
tad-däsyam adhéñöaà ca yato däsyaà labhed dhareù //47//
caturthaà yaugikaà jïänaà sarva-siddhi-pradaà param /
sarvasvaà yoginäà putra siddhänäà ca sukha-pradam //48//
aëimä laghimä vyäptiù präkämyaà mahimä tathä /
éçitvaà ca vaçitvaà ca tathäkämävasäyitä //49//
sävajïaà düra-çravaëaà para-käya-praveçanam /
käya-vyühaà jéva-dänaà para-jéva-haraà param //50//
sarga-kartåtva-çilpaà ca sarga-saàhära-käraëam /
siddhaà ca ñoòaça-vidhaà jïäninäà ca yato bhavet //51//
jïänaà ca paramaà proktaà tad vai vaiñayikaà nåëäà /
yad iñöa-devé mäyä sä paraà saàmoha-käraëaà //52//
viñaye baddha-citaà ca sarvam indriya-sevanam /
poñanaà sva-kuöumbänäà svätmanaç ca niranratam //53//
prathamaà sättvikaà jïänaà dvitéyaà ca tad eva ca /
nairguëyaà ca tåtéyaà ca jïänaà ca sarvataù param //54//
caturtham ca räjasikaà bhaktas tan näbhiväïcchati /
païcamaà tämasaà jïänaà vidväàs tan näbhiväïcchati //55//
jïänaà païca-vidhaà proktaà païca-rätraà vidur budhäù /
païca-rätraà sapta-vidhaà jïäninäà jïänadaà param //56//
brähmaà çaivaà ca kaumäraà väsiñöaà käpilaà param /
gautaméyaà näradéyam idaà sapta-vidhaà småtam //57//

atha grantha-praçaàsä

ñaö païca-rätraà vedäç ca puräëäni ca sarvaçaù /
itihäsaà dharma-çästraà çätraà ca siddhi-yoga-jam //58//
dåñövä sarvaà samälokya jïänaà saàpräpya çaìkarät /
jïänämåtaà païca-rätraà cakära närado muniù //59//
puëyaà ca päpa-vighnaà bhakti-däsya-pradaà hareù /
sarvasvaà vaiñëavänäà ca priyaà präëädhikaà suta //60//
sära-bhütaà ca sarveñäà vedänäà paramädbhutam /
näradéyaà païca-rätraà puräëeñu sudurlabham //61//
sarväntarätmä bhagavän brahma-jyotiù sanätanam /
paripürëatamaù çrémän yathä kåñëaù sureñu ca //62//
yathä devéñu püjyä sä müla-prakåtir éçvaré /
vaiñëavänäà ca siddhänäà jïäninäà yoginäà çivaù //63//
viçvastänäà indriyänäm manaç ca çéghra-gäminäm /
brahmä ca veda-viduñäà püjyänäà ca gaëeçvaraù //64//
sanat-kumäro bhagavän munénäà pravaro yathä /
båhaspatir buddhimatäà siddhänäà kapilo yathä //65//
yogéndränäà satäà çuddha åñir näräyaëo yathä /
kavénäà ca yathä çukraù paëòitänäà båhaspatiù //66//
saritäm ca yathä gaìgä samudräëäà jalärëavaù /
våndävanaà vanänäà ca varñänäà bhärataà yathä //67//
puñkaraà tatra térthänäà püjyänäà vaiñëavo yathä /
ätmäkäço yathäptänäà yathä käçé puréñu ca //68//
våkñäëäà kalpa-våkñaç ca surabhé käma-dhenuñu /
puñpäëäà pärijätaç ca paträëäà tulasé yathä //69//
manträëäà kåñëa-mantraç ca yathä vidyä dhaneñv api /
yathä tejasvinäà süryo miñöänäm amåtaà yathä //70//
ädhäräëäà ca sthülänäà mahä-viñëur yathä suta /
sükñmäëäà paramäëuç ca guruëäà mantra-tantra-daù //71//
putraç ca sneha-päträëäà nakñaträëäà yathä çaçé /
yathä ghåtaà ca gavyänäà çasyänäà dhänyam épsitam //72//
çästräëäà ca yathä vedäù säçramäëäà yathä dvijaù /
taijasänäà yathä ratnaà muktämäëikyahérakam //73//
yathä chandasi gäyatré durgä çaktimatéñv api /
pati-vratäsu laksméç ca kñamäçéläsu mediné //74//
saubhägyäsu sundaréñu rädhä kåñëa-priyäsu ca /
hanumän vänaräëäà ca pakñiëäà garuòo yathä //75//
vähanänäà balavatäà çaìkarasya yathä våñaù /
çälagrämaç ca yanträëäà püjäsu kåñëa-püjanam //76//
ekädaçé vratänäà ca tapaùsv anaçanaà yathä /
yajïänäà japa-yajïaç ca satyaà dharmeñu putraka //77//
suçélaà ca guëänäà ca puëyeñu kåñëa-kértanam /
çobhäçu sukha-dåçyeñu prabhä tejaùsu sarvataù //78//
poñöréëäà upakartåëäà miträëäà janané yathä /
lokänäm api lokeçaù çeño nägeñu püjitaù //79//
sudarçanaà ca çasträëäà viçvakarmä ca çilpinäm /
dharmiñöheñu dayävatsu devarñisu mahatsu ca //80//
viñëu-bhakteñu vijïeñu yathaiva närado muniù /
evaà ca sarva-çästreñu païca-rätraà ca püjitam //81//
yathä nipéya péyüñaà na spåhä cänya-vastuñu /
païca-rätram abhijïäya nänyeñu ca spåhä satäm //82//
sarvärtha-jïäna-béjaà cäpy ajïänändha-pradépam /
vedasäroddhåtaà tattvaà sarveñäà samabhépsitam //83//

iti çré-närada-païca-rätre grantha-praçaàsanaà näma prathamo 'dhyäyaù

prathamaika-rätre dvitéyo 'dhyäyaù

çuka uväca
kutra vä païca-rätraà ca näradasya ca dhémate /
pradattaà çambhunä täta tan me vyäkhyätum arhasi //1//

atha näradasya tapo-varëanam

vyäsa uväca
adhétya sarvän vedäàç ca vedäìgäë pitur antike /
jagäma tétrhaà kedäraà supraçastaà ca bhärate //2//
himälayasya pürve ya gaìgä-tére manohare /
siddhe näräyaëa-kñetre sarveñäà abhiväïcchite //3//
tapaç cakära sa munir divyaà varña-sahasrakam /
pitroktenaiva vidhinä satataà saàyutaù çuciù //4//
çuçräväkäça-väëéà ca tapaso 'nte mahä-muniù /
svalpäkñaräà ca bahv-arthäà pariëäma-sukhävahäm //5//

atha näradaà prati daiva-väëé 

açarériñy uväca
ädhärito yadi haris tapasä tataù kim /
nädhärito yadi haris tapasä tataù kim /
antar bahir yadi haris tapasä tataù kim /
näntar bahir yadi haris tapasä tataù kim //6//
virama virama brahman kià tapasyäsu vatsa /
vraja vraja dvija çéghraà çaìkaraà jïäna-sindhum /
labha labha hari-bhaktià vaiñëavoktäà supakväà /
bhava-nigaòa-nibandha-chedinéà kartanéà ca //7//

iti çrutvä ca sa munir vimanäù svar-ëadé-taöe /
cakärärthänusandhänaà na prasannam ca tan manaù //8//
ruroda svar-ëadé-tére smäraà smäraà hareù padam /
dadarça puratas tätaà brahmäëaà sakumärakam //9//
nanäma sahasä mürdhnä pitaraà taà sahodaram /
pädyam arghyaà ca pradadau javena sädaraà muniù //10//
çloka-dvayärthaà papraccha kumäraà jagatäà vidhim /
sukhäsénaà susthiraà ca sasmitaà ca gata-çramam //11//
svätmärämaà pürëa-kämaà jïäninäà ca guror gurum /
säçru-netraù pulakito bhaktyä praëata-kandharam //12//
näradasya vacaù çrutvä dåñövä taà kätaraà vidhiù /
putreëa särddham älocya vyäkhyäà kartuà samärebhe //13//

atha daiva-väëyarthaù

brahmoväca
he vatsa pürva-çlokärthaà nigüòhaà çruti-sammatam /
vedärthaà dvi-vidhaà çuddhaà vyäkhyäà kurvanti vaidikäù //14//
ärädhito yadi harir yena puàsä sva-bhaktitaù /
kià tasya tapasä vyarthaà tértha-pütasya närada //15//
kåñëa-mantropäsakasya jévan-muktasya bhärate /
tapaç copahäsa-béjaà tathä carvita-carvaëam //16//
mantra-grahaëa-mätreëa puruñäëäà çataà suta /
punäti sva-sva-bhaktaà ca cändhavaàç cävalélayä //17//
nahi dharmo nahi tapaù çré-kåñëa-sevanät param /
pariçramaà ca viphalaà tapasä vaiñëavasya ca //18//
kåñëa-mantropäsakasya tértha-pütasya putraka /
tértha-snänam anaçanaà vedeñu ca viòambanam //19//
pürva-karmänurodhena yat päpaà vaiñëavasya ca /
mantra-grahaëa-mätreëa nañöaà vahnau yathä tåëam //20//
pavitraù paramo vahniù pavitraà cämalaà jalaà /
pavitraà bhärataà varñaà térthaà yat tulasé-dalam //21// 
punäti lélayaitäni çuddhaù kåñëa-paräyaëaù /
upasparça ca bhaktasyäpy ete väïcchanti sädaram //22//
bhaktasya päda-rajasä sadyaù pütä vasundharä /
nahi püta-stri-bhuvane çré-kåñëa-sevakät paraù //23//
çäligräma-çilä-cakre karoti kåñëa-püjanam /
tat-pädodaka-naivedyaà nityaà bhuìkte ca yaù pumän //24//
sa vaiñëavo mahä-pütas tan-mantropäsakaù çuciù /
punäti puàsäà çatakaà janma-mäträt sabändhavam //25//
vatsa çlokasyaika-pädaà vyäkhyätaà ca yathägamam /
vyäkhyätaà karomy anya-pädaà yathäjïänaà miçämaya //26//
närädhito yadi harir yena puàsädhamena ca /
kià tasya tapasä vyarthaà niñphalaà tat-pariçramaù //27//
vratäny eva hi dänäni tapäàsy anaçanäni ca /
vedopayuktä yajïäç ca karmäëi ca çubhäni ca //
na niñpunäty abhaktaà ca suräkumbham iväpagä //28//
abhakta-sparça-mätreëa térthäni kampitäni ca /
abhakta-bhära-duùkhena kampitä sä vasundharä //29//
çlokärdhaà kathitaà vatsa kiàcid eva yathägamam /
tasyärdhasyäpi vyäkhyänaà karométi niçämaya //30//
veda-säraà kåñëa-mataà mamäpi nahi kalpanä /
antar bahir yadi hair yeñäà puàsäà mahätmanäà  //31//
svapne jägaraëe çaçvat tapas teñäà ca niñphalam /
sa eva viñëu-tulyo hi tad-aàço bhärate mune //32//
tasya rakñä-nibandhena tad-abhyäse sudarçanam /
dhyäna-mätreëa niñ-päpaù punäti bhuvana-trayam //33//
datvä cakraà ca rakñärthaà na niçcinto janärdanaù /
svayaà tan nikaöaà yäti drañöuà rakñaëäya ca //34//
tat-paro hi priyo nästi kåñëasya paramätmanaù /
nahi bhaktät paraç cätmä präëäç cävayavädayaù //
na lakñmé rädhikä väëé svayaàbhuù çambhur eva ca //35//
bhakta-präëo hi kåñëaç ca kåñëa-präëä hi vaiñëaväù /
dhyäyante vaiñëaväù kåñëaà kåñëaç ca vaiñëaväàs tathä //36//
vyäkhyätam ca tri-pädaà ca he munéndra yathägamam /
çeña-pädasya vyäkhyänaà karométi niçämaya //37//
näntar bahir yadi harir yeñäà puàsäà ca närada /
teñäm api tapo vyartham antar-malina-cetasäà //38//
kià taj-jïänena tapasä vratena niyamena ca /
tértha-snänena puëyenäpi abhakta-müòha-cetasäà //39//
kåñëa-bhakti-vihénebhyo dvijebhyaù çvapaco mahän /
çükaro mleccha-nivahaù sva-dharmäcareëa ca //40//
sva-dharma-hénä vipräç cäpy abhakñya-bhakñaëena ca /
nityaà nityaà vidharmeëa patitäù çvapacädhamäù //41//
brahmaëänäà sva-dharmaç ca santataà kåñëa-sevanam /
nityaà te bhuïjate santas tan-naivedyaà pädodakam //42//
na datvä haraye yas tu yadi bhuìkte dvijädhamaù /
annaà viñöhä-samaà mütra-samaà toyaà vidur budhäù //43//
bhuìkte sva-bhakñyaà kolaç ca mlecchaç ca çvapacädhamaù /
vipro nityam abhakñyaà ca bhuìkte ca patitas tataù //44//
çlokam ekaà ca vyäkhyätaà yathä-jïänaà ca närada /
sannibodha parasyärdhaà vyäkhyänaà ca yathocitaà //45//
tapaso virama brahman vyarthaà bhakta-tapo dhruvam /
çaìkaraç ca guruà kåtvä hari-bhaktià labhäciram //46//
supakvä hari-bhaktiç ca taraëé bhava-täraëe /
gurur eva paraà brahma karëa-dhära-svarüpakaù //47//
ity evam uktvä tväà devé prajagäma sarasvaté /
vyäkhyätas tad-abhipräyaù kià bhüyaù kathayämi te //48//

brahmäëaç ca vacaù çrutvä jahäsa yoginäà guruù /
sanat-kumäro bhagavän uväca pitaraà çuka //49//

sanat-kumära uväca
pürva-çlokasya vyäkhyänaà na buddhaà çiçunä mayä /
putraà çiñyam abodhaà ca yuktaà bodhayitum punaù //50//
ärädhito harir yena tasya vyarthaà tapo yadi /
närädhito hair yena tasya vyartaà tapo yadi //51//
tasyärahitau tau dvau tapasaç ca sthalaà kutaù /
tapaù kurvanti ye täta tvaà mäà bodhaya bälakam //52//

putrasya vacanaà çrutvä sandigdho jagatäà guruù /
dadhyau kåñëa-padämbhojaà paraà kalpa-taruà çuka //53//
kñaëaà saàcitya pädäbjaà präpa räddhäntam épsitam /
vyäkhyäà kartuà samärebhe vidhätä jagatäm api //54//

atha naivedya-praçaàsä

brahmoväca
dhanyo 'haà bhavataù puträt jïäninäà ca guror guroù /
viñëu-bhaktäc ca dharmiñöhät sat-puträc ca pitä sukhé //55//
dhanyo 'si paëòito 'si tvaà hari-bhakto 'si putraka /
mamäpi saphalaà janma jévanaà ca tvayä budha //56//
nibodha pürva-çlokärthaà punar vyäkhyäà karomi ca /
tathäpi cen na santoño bhavän vyäkhyäà kariñyati //57//
äçabdaù samyag-arthe ca rädhitaù präpta-väcakaù /
saàpräptaç ca harir yena vyarthas tasya tapaù-çramaù //58//
yena samyak-prakäreëa saàpräpto harir éçvaraù /
svapne jïäne ca jïätas teñäà vyarthas tapaù-çramaù //59//
çré-kåñëa-vimukhaà müòhaà dvijam eva narädhamam /
térthaà dänaà täpaù puëyaà vrataà naiva punäti tam //60//
yaç ca müòhatamo loke yaç ca bhaktià paräà gataù /
täv ubhau sukha-sedhete tapaù kurvanti madhyamäù //61//
devän anyäàç ca bhajate harià jänäti tat-paraù /
tapaù karoti taà präptum äkäìkñan madhyamo janaù //62//
präktanäd anurägé ca gåhé saàsära-saàvåtaù /
tapaù karoti çré-kåñëa-päda-padmärtham épsitam //63//
paraà çré-kåñëa-bhajanaà dhyänaà tan-näma-kértanam /
tat-pädodaka-naivedya-bhakñaëaà sarva-väïcchitam //64//
atéva müòho vipraç ca präktanäd guru-doñataù /
tämaso hi na jänäti çré-kåñëaà tri-guëät param //65//
ajïänäd atha vä jïänät sat-saìgäd eva präktanät /
bhuìkte naivedyaà éçasya kåñëasya paramätmanaù //66//
sa ca mukto bhavet putra mucyate sarva-pätakät /
sa yäti divya-yänena golokaà lokam uttamam //67//
çåëu vatsa pravakñyämi pürväkhyänaà purätanam /
atéva suçravaà cäru madhuraà muktidaà param //68//
känyakubjaù sukñubdhaç ca brähmaëo gräma-yäjakaù /
devalo våña-vähaç ca mahä-müòhaç ca pätaké //69//
svapne jïäne na jänäti puëyaà vä kåñëa-püjanam /
kåñëa-bhakta-sahäläpa-darçana-sparçanaà çubhaà //70//
babhüva präktanät tasya kñaëa-mätraà sudurlabham /
tena puëyena naivedyaà lebhe kåñëasya brähmaëaù //71//
pituù puëyena putraç ca märge patitam alpakam /
svayaà bhuktävaçeñaà ca patitaà vaiñëaväj janät //72//
susnigdhäkñata-jérëaà ca rajasä miçritaà param /
gacchatas tatra viprasya patitaà bhakñya-vastu ca //73//
naivedyopari kåñëasya tvaräyuktasya putraka /
tad-vastu bhuktaà vipreëa kåñëa-naivedya-miçritam //74//
saputreëa kñudhärtena tau yayatur gåham /
viprocchiñöaà ca bubhuje tasya patné pati-vratä //75//
paramparänusaàbandhät paviträ sä babhüva ha /
jévan-mukto brähmaëaç ca babhüva sa saputrakaù //76//
kälena tena puëyena vyäghra-bhuktaç ca känane /
särdhaà ca vyäghra-puträbhyäà golokaà prayayau dvija /
pati-vratä saha-måtä bhartä särdhaà jagäma sä //77//

iti çré-närada-païca-rätre jïänämåta-säre prathamaika-rätre brahma-sanat-kumära-saàväde naivedya-praçaàsanaà näma dvitéyo 'dhyäyaù

prathamaika-rätre tåtéyo 'dhyäyaù

sanat-kumära uväca

aho täta kim äçcaryaà kåñëasya paramätmanaù /
paraà naivedya-mähätmyaà vistaräd vada sämpratam //1//

atha çré-kåñëa-mahima-varëanam

brahmoväca
ekadä brähmaëo håñöaù praphulla-vadanekñaëaù /
putreëa särdhaà prayayau bändhavasya gåhaà mudä //2//
nimantrito vivähena mahä-saàbhära-saàbhåtaù /
bhuktvä pétvä ca tad-gåhe sva-gåhaà prayayau mudä //3//
saputro brähmaëo märge kñut-pipäsärditaù sutaù /
dadarça candra-bhägäà täà nadém ati-manoharäm //4//
uväca putraù pitraà snätvä bhokñyämi ceti bhoù /
kñut-pipäsä balavaté vardhate täta vartmani //5//
putrasya vacanaà çrutvä tam uväca dvijaù svayam /
bhayaàkaraà vanam idaà samépe saritaù sutaù //6//
suçéghraà gaccha grämäntaà puro ramya-sarovaram /
tatra snätvä ca bhokñyävo gaccha vatsa yathäsukham //7//
tätasya vacanaà çrutvä jahäsa ca cukopa ha /
pitaraà vaktum ärebhe rakta-paëgkaja-locanaù //8//

çiçur uväca
bälo 'haà daça-varñéyas tvaà ca våddhaç ca jïänadaù /
pitä dadäti puträya jïänaà sarvatra bhü-tale //9//
aho duratyayaù kälo vådhho vadati bälavat /
kathaà präktanam ullaìghya brühi täta duratyayam //10//
präktanät sukha-duùkhaà ca rogaà çokaà bhayaà pitaù /
sumåtyur apamåtyur vä ciräyur alpa-jévanaù //11//
yatra käle ca yan-måtyur bhavanaà çubha-karma ca /
nyünädhikaà kñaëaà nästi niñekaù kena väryate //12//
yasya haste ca yan-måtyur vidhäträ likhitaù purä /
na ca taà khaëòituà çaktaù svayaà viñëuç ca çaìkaraù //13//
täta vyartham adhétaà te durbuddher janma niñphalam /
subuddheù saphalaà janma tat-kñaëam jévanaà sukham //14//
yena çuklé-kåtä haàsäù çukäç ca harité-kåtäù /
mayüräç citritä yena sa me rakñäà kariñyati //15//
yena kåñëena viçväni cäsaàkhyäni kåtäni ca /
caräcaraà ca yo rakñet sa me rakñäà kariñyati //16//
ghoräraëye sukhaà çete yo hi kåñëena rakñitaù /
nirbandho 'pi yasya maraëaà tasya mandire //17//
yaù çete näga-çayyäsu präktanän maìgalähitaù /
yo näga-bhakñito bhogät sa bhåto garuòäntike //18//
na samudre ca mriyate nägni-räçau viñänale /
na çastreëa na cästreëäyur-marmäëi rakñati //19//
näpräpta-kälo mriyate viddhaù çara-çatair api /
tåëägreëäpi saàspåñöaù präpta-kälo na jévati //20//
kaçcid garbhe ca mriyate kaçcid bhümiñöa-mätrataù /
kaçcid yauvana-käle ca kaçcid eva hi värddhake //21//
kaçcid ciräyu rogé cäpy arogé cäpi kaçcana /
kaçcid dhané daridraç ca kaçcid eva hi karmaëä //22//
kaçcit kalpänta-jévé ca cira-jévé ca kaçcana /
präktanäd amaraù kaçcin niñeko balavattaraù //23//
kaçcid yäti ca räjendro divya-yänena karmaëä /
kaçcit kéöa-pataìgeñu kaçcit paçvädi-yoniñu //24//
kaçcid eva hi sannyäsé kaçcic ca nara-ghätakaù /
kaçcid gajendra-gämé ca paçu-yäyé ca kaçcana //25//
kaçcid sükñmäàçukä-dhäré kaçcij jérëa-paöé janaù //26//
kaçcin nagno 'apy anähäré sudhä-bhojé ca ca kaçcana /
kaçcic ca sundaraù çrémän galat-kuñöé ca kaçcana //27//
kaçcit kubjaç cäìga-héno badhiraù käëa eva ca /
kaçcid dérgho madhyamaç ca kaçcit khaïjaç ca vämanaù //28//
kaçcit kåñëaç ca gauraç ca çyämalaç ca sva-karmaëä /
kaçcid bhaktyä ca präpnoti kåñëa-däsyaà sudurlabham //29//
brahmaëaù paramaà sthänaà janma-måtyu-jarä-haram /
kaçcit präpnoti paramaà brahma-lokaà nirämayam //30//
kaçcit svargam indra-padaà çiva-lokaà svakarmaëä /
kaçcit vargam indra-lokaà yama-lokaà ca kaçcana//31//
kaçcic ca narake ghore präpnoti kleçam ulvaëam /
tädito yama-dütena kñudhitas tåñitaù sadä //32//
bhuìkte vië-mütra-kéöaà tan-malaà çleñmaà garaà vasäm /
kñura-dhäre tapta-taile vahnau çite jale sthale //33//
präpnoti däruëaà duùkham äkalpaà pätaké pitaù /
tathä bhogävaçeñe ca labdhä janma sva-karmaëä //34//
vyädhi-yuktaù pramucyeta tayä ced éçvarecchayä /
yad-bhayäd väti väto 'yaà süryas tapati yad-bhayät //35//
varñaténdro dahaty agnir måtyuç carati jantuñu /
yasyäjïayä såñöi-vidhau mürmo 'nantaà dadhäti ca// 36//
sa ca sarvaà ca brahmäëòaà lélayä ceçvarecchayä /
yasyäjïayä mahä-bhétä sarvädhärä vasundharä //37//
dharä sä sarvasyädyä ratnaväàç ca himälayaù /
svayaà vidhätä bhagavän dhyäyate yam ahar-niçam //38//
yaà dhyäyate ca bhajate svayaà måtuïjayaù çivaù /
sahasra-vaktro 'yaà stauti dhyäyate bhajate sadä //39//
svayà sarasvaté stauti yam éçvaram abhépsitam /
sevate päda-padmaà ca svayaà padmälayä pitaù //40//
mäyä bhétä ca yaà stauti durgä durgati-näçiné /
stuvanti vedäù satataà sävitré veda-mätåkä //41//
siddhendräç ca munéndräç ca yogéndräù sanakädayaù /
räjendräç cäsurendräç ca surendrä manavas tathä //42//
dhyäyante ca bhajante ca bhaktäù santo hi santatam /
kecid vidanti yaà brahmäà bhagavantaà sanätanam //43//
kecit pradhänaà sarvädyaà kecic ca jyotir éçvaram /
kecic ca sarva-rüpaà ca sarva-käraëa-käraëam //44//
kecit svecchäbhayaà rüpaà bhaktänugraha-vigraham /
kecit suruciraà çyäma-sundaraà manoharam //45//
sänandaà paramänandaà govindaà nanda-nandanam /
bhaja täta paraà brahma smara çaçvat sureçvaram //46//

ity evam uktvä pitaraà candra-bhägä-nadé-jale /
snätvä papau jalaà svacchaà bubhuje miñöa-modakam //47//
pitä tad-vacanaà çrutvä sänandäçru mumoca saù /
cucumba gaëòaà putrasya samäçleñaëa-pürvakam //48//
pitä snätvä samärebhe sandhyäà kartuà ca püjanam /
susnätaà pitaraà dåñövä putraù sa prayayau vanam //49//
patraà bhojana-päträrtham arhatuà caïcalaù çiçuù /
cakära cayanaà türëaà praçastaà patra-païcakam //50//
sundaraà kusumaà vanyaà püjanärthaà pitus tathä /
dadarça purato bälaù supakvaà vadaré-phalam //51//
cakära cayanaà täni phaläni çobhanäni ca /
dhätré-phalaà supakvaà ca pakvam ämrätakaà tathä //52//
supakvaà ca kadambaà ca cakära cayanaà punaù /
supakvaà sundaraà ramyaà däòimaà çré-phalaà tathä //53//
ramyaà jambu-phalaà caiva kharjüraà sumanoharam /
karaïjakaà ca jämbéraà sundaraà cikuraà tathä //54//
tat sarvaà cayanaà kåtvä dadarça purataù saraù /
sunirmalaà jalaà svacchaà çveta-padmaà manoharam //55//
ruciraà rakta-kahläraà prasphuöaà ca jaläntike /
vihäya täni sarväëi saraù-çirasi susthale //56//
papau saraù-svaccha-toyaà jahära padmam ulvaëam /
kiàcit surakta-kahläraà pakvaà padma-phalaà tathä //57//
sarvam äharaëaà kåtvä pitaraà gantum udyataù /
praphulla-vadanaù çrémän sasmito dvija-bälakaù //58//
praphulla-campaka-taruà dadarça purataù çiçuù /
mallikä-mälaté-kundayüthikä-mädhavé-latäù //59//
cakära cayanaà sphétaù puñpäëi sundaräëi ca /
puñpeëa phala-patreëa tasya bhäro babhüva ha //60//
bälo voòhum açakyantaç ca yayau gamana-mantharaù /
na phalaà bubhuje so 'pi dharmädharma-bhayena ca //61//
puro dadarça sa çiçur ghoraà vyäghrälayaà bhiyä /
täta täteti çabdaà ca cakära ha punaù punaù //62//
na dadarça ca tätaà ca çärdulaà ca dadarça saù /
bhiyä sasmära govinda-pädäravaindam épsitam //63//
harià nara-harià rämaà kåñëaà viñëuà ca mädhvam /
dämodaraà håñékeçaà mukundaà madhu-südanam //64//
etäni daça nämäni japan vipra-çiçur bhiyä /
prayayau purataù çéghraà punar eva sarovaram //65//
saraso nirmale tére puñpäëi ca phaläni ca /
dadau bhaktyä bhagavate kåñëäya paramätmane //66//
çré-kåñëa-püjäà kurvantaà dhyänamänäà padämbujam /
nikaöaà na yayau vyäghro dåñövä bälaà ca dürataù //67//
vyäghraà dadarça bälaç ca prakaöäsyaà bhayänakam /
vikåtäkära-daçanaà vikaöäkñaà mahodaram //68//
dåñövä ca durato vyäghram uväsa sarasas taöe /
dadhyau kåñëa-padämbhojaà janma-måtyu-jarä-haram //69//
mülädhäraà svädhiñöhänaà maëipüram anähatam /
viçuddhaà ca tathäjïäkhyaà ñaö-cakraà ca vibhävya ca //70//
kuëòalinyä sva-çaktyä ca sahitaà parameçvaram /
sahasra-dala-padma-sthaà hådaye svätmanaù prabhum //71//
dadarça dvibhujaà kåñëaà péta-kauçeya-väsasam /
sasmitaà sundaraà çuddhaà navéna-jalada-prabham //72//
koöi-kandarpa-saundarya-lélä-dhäma-manoharam /
koöi-pärvaëa-pürëendu-prabhä-juñöaà ca sundaram //73//
sukha-dåçyaà surüpaà ca bhaktänugraha-kärakam /
candanokñita-sarväìgaà ratna-bhüñaëa-bhüñitam //74//
praphulla-padma-nayanaà rädhä-vakñaù-sthala-sthitam /
mälaté-mälya-sambaddha-cüòä-cäru-suçobhanam //75//
dhåta-ratnaà ratna-padmaà dakñiëena kareëa ca /
vämena maëi-nirmäëa-dépta-darpaëam ujjvalam //76//
ratna-kuëòäla-yugmena gaëòa-sthala-viräjitam /
kausthubhena maëéndreëa cäru-vakñaù-sthalojjvalam //77/
muktäräji-vinindaika-danta-räji-viräjitam /
äjänu-mälaté-mälä-vana-mälä-vibhüñitam //78//
vedänana-sarasvatyä stutaà brahmeça-vanditam /
padmäpadmälayä-mäyä-saàsevita-padämbujam //79//
pari-pürëatamam brahma paramätmänam éçvaram /
nirliptaà säkñi-bhütaà ca bhagavantaà sanätanam //80//
sarveçäà sarva-rüpaà ca sarva-käraëa-käraëam /
puruñaà paramätmaikaà pareçaà prakåteù paraà //81//
evaà bhütaà vibhuà dåñövä manasä praëanäma tam /
tuñöäva parayä bhaktyä tam éçaà sampuöäïjaliù //82//

çré-subhadra uväca 
he nätha darçnaà dehi mäà bhaktaà çaraëägatam /
çréda çréça çré-niväsa çré-nidhe çré-niketana //83//
çriyä sevita-pädäbja çré-samutpatti-käraëa /
vedänirvacaniyeça niréha nirguëädhipa //84//
sarvädya sarva-nilaya sarva-béja sanätana /
çänta sarasvaté-känta nitänta sarva-karmasu //85//
sarvädhära nirädhära käma-püra  parät para /
duñpäräsära-saàsära-karëa-dhära namo 'stu te //86//

ity evam uktvä sa çiçu ruroda ca punaù punaù /
dhyäyena tat-padämbhojaà çaraëaà ca cakära saù //87//
iti viprakåtaà stotraà tri-sandhyaà yaù paöhen naraù /
mucyate sarva-päpebhyo viñëu-lokaà sa gacchati //88//

iti çré-närada-païca-rätre jïänämåta-säre prathamaika-rätre brahma-sanat-kumära-saàväde çré-kåñëa-mahimopälambhanaà näma tåtéyo 'dhyäyaù

prathamaika-rätre caturtho 'dhyäyaù

brahmoväca
brähmaëasya stavaà çrutvä parituñöo janärdanaù /
kåpäà cakära bhagavän bhakteço bhakta-vatsalaù //1//
etasminn antare tatra bhagavän nanda-nandanaù /
näräyaëarñiù kåpayä cäjagäma sarovaram //2//
dadarça brähmaëa-vaöuà tam eva muni-puìgavam /
tejasä sukha-dåçyena sundaraà sumanoharam //3//
péta-vastra-parédhänaà navéna-jalada-prabham /
candanokñita-sarväìgaà vana-mälä-vibhüñitam //4//
prasanna-vadanaà çuddhaà sasmitaà sarva-püjitam /
vibhäntaà ca japantaà çuddha-sphaöika-mälayä //5//
dåñövä nanäma sahasä çirasä vipra-puìgavaù /
çubhäçiñaà dadau tasmai datvä çirasi hastakam //6//
tam uväca muni-çreñöhaù kåpayä déna-vatsalaù /
hitaà tathyaà néti-säraà pariëäma-sukhävaham //7//

çré-näräyaëarñir uväca
aye vipra mahä-bhäga saphalaà jévanaà tava /
yasmin kule ca jäto 'si tad-dhanyaà supraçaàsitam //8//
bhaja tvaà paramänandaà sänandaà nanda-nandanam /
dhruvaà yäsyasi golokaà paramänandam épsitam //9//
tat kulaà pävanaà dhanyaà yaçasyaà ca niräpadam /
yasmin svayaà bhavän jätaù puëyaù kåñëa-paräyaëaù //10//
naivedyaà patitaà märge jérnaà çväpada-bhakñitam /
bhuktvä tavaiñä buddhiç ca kåñëa-bhaktir babhüva ca //11//
kåñëa-naivedya-mähätmyaà ko vatsa kathituà kñamaù /
yad vaktuà na hi çaktäç ca vedäç catvära eva ca //12//
varaà våëuñva bhadraà te subhadra dvija-puìgava /
sarvaà dätum ahaà çakto yat te manasi väïcchitam //13//

näräyaëa-vacaù çrutvä tam uväca çiñuù svayam /
punaù kampita-sarväìgaù säçru-netraù puöäïjaliù //14//

subhadra uväca
dehi me kåñëa-pädäbje dåòhaà bhaktià sudurlabham /
tad-däsyaà tat-pade väsaà jarä-måtyu-haraà param //15//
anyaà varaà na gåhëämi na me kiàcit prayojanam /
nähaà varärthé kämé ca rägé vetana-bhug yathä //16//

näräyaëarñir uväca
çré-kåñëo yasya bhaktiç ca tasyätra kià sudurlabham /
aëimädika-dva-triàçat-siddhiù kara-tale parä //17//
nirvikalpo dadäty asya naiva gåhëäti vaiñëavaù /
animittäà harer bhaktià bhaktä väïcchanti santatam //18//
gåhäëa mantraà kåñëasya paraà kalpa-taruà varam /
bhaktidaà däsyadaà çuddhaà karma-müla-nikåntanam //19//  
lakñmér mäyä-käma-béjaà ìe 'ntaà kåñëa-padaà tathä /
vahni-jäyänta-mantraà ca mantra-räjaà manoharam //20//

ity evam uktvä tat-karëe kathayäm äsa dakñiëe /
vära-trayaà muni-çreñöhaù çuddha-bhävena putraka //21//
yena stotreëa tuñöäva subhadraù parameçvaram /
äjïäà cakära sa åñis tad eva paöhituà mudä //22//
kavacaà ca dadau tasmai jagan-maìgala-maìgalam /
dhyänaà ca säma-vedoktaà sarva-püjä-vidhi-kramam //23//
harer däsyaà ca tad-bhaktir goloka-väsam épsitam /
janma-dvayäntare caiva karma-bhoga-kñaye sati //24//

subhadra uväca
satyaà kuru mahä-bhäga varaà me yadi däsyasi /
varaà våëomi tat paçcät yan me manasi väïcchitam //25//

näräyaëarñir uväca
oà satyaà vatsa däsyämi varaà våëu yathepsitam /
mamäçakyaà nästi kiàcit dätähaà sarva-sampadäm //26//

subhadra uväca
kaëöhe te kià ca kavacaà kasya vä sarva-püjitam /
amülya-ratna-guöikä-yuktaà ca sumanoharam //27//
kavacaà dehi me deva sva-satya-rakñaëaà kuru /

viprasya vacanaà çrutvä çuñka-kaëöhauñöhätälukaù //28//
vaktuà na çaktas tad väkyaà dadhyau kåñëa-padämbujam /
pradadau guöikäà tasmai noväca kavacaà muniù //29//
tam uväca maharñiç ca vituñöaç conmanäù suta /
vatsa krodho hi devasya varaà tulyaà ca väïcchitam //30//

näräyaëarñir uväca
triàñat-sahasra-varñaà ca bhuìkñva räjyaà sudurlabham /
labhasva durlabhäà lakñméà mäyayä mohito bhava //31//
mad-iñöa-deva-kavacaà gåhétaà yena hetunä /
sapta-kalpänta-jévasya paratra ca bhaviñyati //32//
sucireëaiva kälena golokaà ca präyasyasi /
pare måkaëòu-putras tvaà märkaëòeyo bhaviñyasi //33//
mayä dattaà ca kavacaà tväà ca rakñati putraka /
tava kaëöhe sthitiç cäçya prati janmani janmani //34//

punaç ca guöikä-yuktaà kåtvä ca kavacaà muniù /
gale dadhära bhaktyä ca tad-bhakto dharma-nandanaù //35//
varaà datvä ca sa munir yayau gehaà sa unmanäù /
vipräya kavacaà datvä nañöa-vatsä gaur yathä //36//
bhräträ nareëa piträ ca dharmeëa ca mahätmanä /
mäträ mürtyä ca patnyä ca çäntyä ca bhartsito muniù //37//
vipraù sampräpya kavacaà mantraà kalpa-taruà param /
sarovarät samutthäya prajvalan brahma-tejasä //38//
kñaëaà tasthau saras-tére vaöa-müle manohare /
jajäpa paramaà mantraà sampüjya jagad-éçvaram //39//
atha tat-täta-vipro hi samanviñya sutaà ciram /
gatvä ca sva-gåhaà duùkhé çokärtaù sa ruroda ca //40//
samudyatä tanuà tyaktuà tan-mätä putra-värtayä /
na tatyäja tanuà vipro dåñövä susvapnam uttamam //41//
vipro viprä gåhaà tyaktvä putränveñaëa-pürvakam /
prayayau känanaà ghoraà sarvaiç ca bändhavaiù sahaù //42//
sarvaà vanaà samanviñya prayayus te sarovaram /
dadåçus te çiçuà gåhyaà süryäbhaà vaöa-mülake //43//
cucumba gaëòaà putrasya vipro viprä ca säradam /
äçiçleña krameëaiva mätä tätaù punaù punaù //44//
putraç ca sarva-våttäntaà kathayäm äsa sädaram /
çrutvä putrasya vipraç ca viprä bändhavas tathä // 45//
yayuù sarve sva-deçaà ca paramähläda-mänasäù /
candra-bhägäà samuttérya viveça nagaraà param //46//
nagara-stho nåpendraç ca dåñövä tejasvinaà çiçum /
dadau tasmai sva-kanyäà ca ratnälaìkära-bhüñitam //47//
yuvatéà sundaréà çyämäà tapta-kaïcana-saànibhäm /
pati-vratäà mahä-bhägäà sundaréà kamaläkaläà //48//
gajendräëäà sahasraà ca pradadau yautukaà mudä /
açvänäà daça-lakñaà ca ratnänäà ca sahasrakam //49//
däsénäà niñka-kaëöhénäà saundaréëäà sahasrakam /
vastra-ratna-sahasraà ca bahu-mülyaà sudurlabham //50//
däsänäà ca sahasraà ca padäténäà tri-lakñakam /
daça-lakñaà suvarëaà ca ratna-mäläà sudurlabhäm //51//
datvä tasmai ca kanyäà ca ruroda ca sabhäryakaù /
räjä ca kanyayä särdhaà prayayau vipra-mandiram //52//
gatvä cäpi kiyad düraà dadarça nagaraà nåpaù /
atéva sundaraà ramyaà vijitya cämarävatém //53//
çuddha-sphaöika-saàkäçaà ratna-sära-vinirmitam /
tri-koöi-caööälikä-gehaà nava-koöi-sumandiram //54//
sapta-präkära-yuktaà ca parikhä-traya-samyuktam /
durlaìghyam ati-durgamyaà ripüëäm api putraka //55//
çiçoç ca sväçramaà ramyaà sad-ratna-sära-nirmitam /
sphurat vajra-kapäöaà ca ratnendra-kalaçänvitam //56//
sad-ratna-darpaëäir dépaà ratna-kumbhair viräjitam /
präìgaëaà ratna-säräòhyaà ratna-sopäna-çobhitam //57//
manoharaà räja-märgaà sindürädi-pariñkåtam /
präkäraà maëi-bhüñäòhyam uccair äkäça-sparçi ca //58//
jagäma vismayaà räjä dåñövä nagaram uttamam /
piträ mäträ saha çiçur vismayaà ca yayau mudä //59//
gajendräëäà tri-lakñaà ca çvänäà çata-lakñakam /
catur-guëaà padäténäm äyayus te 'py anuvrajam //60//
väraëendraà puras kåtya veçyäà ca nartakaà tathä /
dvijäàç ca pürëa-kumbhäàç ca pati-putravatéà satéà //61//
mahä-pätraù çiçuà dåñövä gajendropari-saàsthitam /
mürdhnä nanäma vegenäpy avaruhya gajäd api //62//
çiçuà praveçayäà äsa ratna-nirmäëa-mandiram /
ratna-siàhäsanaà tasmai pradadau sädaraà mudä //63//
kanyä-dätre ca pitre ca mätre ca sädaraà mudä /
ratna-siàùäsanaà ramyaà pradadau pätra eva ca //64//
çiçum siñeva pätraç ca svayaà ca çveta-cämaraiù /
dadhära ratna-chatraà ca hérähära-pariñkåtam //65//
uväsa sa sa-bhäryäà ca sudharmyäà mahendravat /
çvasuraç ca yayau gehaà çiçunä ca puraskåtaù //66//
triàçat-sahasra-varñaà ca räjä räjyaà cakära saù /
käläntare tat-pitä ca vane vyäghreëa bhakñitaù //67//
pati-vratä mahä-bhägä mätä saha-måtä suta /
ratna-yänena ramyeëa sa-strékaù kåñëa-mandiram //68//
prayayau sädaraà vipraù kåñëa-naivedya-bhakñaëät /
tad-asthi bhuktvä vyäghraç ca pütaù sadyaç ca säàpratam //69//
täbhyäà särdhaà ca prayayau golokaà sumanoharam /
çiçur dehaà parityajya himädrau svar-ëadé-taöe //70//
datvä puträya räjyaà ca svargäd api sudurlabham /
måkaëòu-patné-garbhe ca lebhe janma sva-karmaëä //71//
märkaëòeyo muni-çreñöho babhüva para-janmani /
sapta-kalpänta-jévé ca näräyaëa-vareëa saù //72//
babhüva säàprataà vipraù kåñëa-naivedya-bhakñaëät /
çva-bhakñitaà ca naivedyaà bhuktvä ced édåçé gatiù /

akämataç cäpy ajïäto jérëa-märga-sthitaà suta //73//
yo bhakñet kämato jïäto nityaà naivedyam épsitam /
na jänanti gatis tasya vedäç catvära eva ca //74//
iti te kathitaà brahmann itihäsaà purätanam /
äçcaryaà madhuraà ramyaà kià bhüyaù çrotum icchasi //75//

çré-närada uväca
çrutaà naivedya-mähätmyam atéva sumanoharam /
éçvarasyäpi he täta kåñëasya paramätmanaù //76//
adhunä çrotum icchämi svätma-sandeha-bhaïjanam /
näräyaëarñer kaëöhe ca kavacaà tasya tad vada //77//

atha kavaca-praçnaù

sanat-kumära uväca
mamäpy astéti sandeho vacane prapitämaha /
kasya tat kavacaà brahmann idaà vaktuà tvam arhasi //78//
sa pitä sa guruù svacchaù karoti bhrama-bhaïjanam /
çéghraà brühi mahä-bhäga näradaà mäà suta-priya //79//

putrayoç ca vacaù çrutvä çuñka-kaëöhauñöhatälukaù /
uväca vacanaà brahmä smaran kåñëa-padämbujam //80//

brahmoväca
näräyaëena muninä jagan-maìgala-maìgalam /
vipräya kavacaà dattam dhyänaà ca parmätmanaù //81//
tad bravémi mahä-bhäga tväm eva näradaà prati /
kaëöha-sthaà kavacaà vaktuà naiva çaknomi säàpratam //82//
mat-kaëöhe kavacaà yasya gopanéyaà sudurlabham /
näräyaëarñi-kaëöhe ca tad eva paramädbhutam //83//
tad eva dharma-kaëöhe ca narasya ca mahätmanaù /
agastyasya ca kaëöhe ca lomaçasya mahä-muneù //84//
tulasyäç cäpi saàjïäyäù sävitryäç cäpi putraka /
anyeñäà ca bhägyavatäà bhärate ca sudurlabhe //85//

närada uväca
paçcät çroñyämi kavacaà jagan-maìgala-maìgalam /
dhyänaà püjäà vidhänaà ca kåñëasya paramätmanaù //86//
ädau kathaya bhadraà te paraà parama-bhadrakam /
subhadra-präptaà kavacaà mähätmyaà yasya durlabham //87//

brahmoväca
subhadra-präptaà kavacaà paçcät çroñyasi putraka /
çaìkarasya mukhäd vipra sva-guror jïäninas tathä //88//

iti çré-närada-païca-rätre jïänämåta-säre brahmä-närada-saàväde
prathamaika-rätre kavaca-praçno näma caturtho 'dhyäyaù

prathamaika-rätre païcamo 'dhyäyaù 

çré-sanat-kumära uväca
tavecchä yatra kavace dhyäne tad vada sämpratam /
yac chåëomi çubhaà tac ca kena çreyasi tåpyate //1//

bramoväca
dhyänaà säma-vedoktaà dattam näräyaëena vai /
kavacaà ca subhadräya dharmiñöhäya mahätmane //2//
navéna-jalada-çyämaà péta-kauçeya-väsasam /
candanokñita-sarväìgaà sasmitaà çyämasundaram //3//
mälaté-mälya-bhüñäòhyaà ratna-bhüñaëa-bhüñitam /
munéndreça-susiddheça-brahmeça-çeña-vanditam //4//
sarva-svarüpaà sarveçaà sarva-béjaà sanätanam /
sarvädyaà sarva-jïaà puruñaà prakåteù param //5//
nirguëaà ca niréhaà ca nirliptam ésvaraà bhaje /
dhyätvä mülena tasmai ca dadyät pädyädikaà mudä //6//
tataù stotraà ca kavacaà bhaktyä ca prapaöhen naraù /
japtvä ca mantraà bhaktyä daëòavat praëamed bhuvi /
iti te kathitaà vatsa kià bhüyaù çrotum icchasi //7//

çré-sanatkumära uväca
brühi me kavacaà brahman jagan-maìgala-maìgalam /
püjyaà puëya-svarüpaà ca kåñëasya paramätmanaù //8//

atha jagan-maìgala-maìgala-kavacam

brahmoväca
çåëu vakñyämi viprendra kavacaà paramädbhutaà /
çré-kåñëenaiva kathitaà mahyaà ca kåpayä parä //9//
mayä dattaà ca dharmäya tena näräyaëarñaye /
åñiëä tena tad dattaà subhadräya mahätmane //10//
ati-guhyatamaà çuddhaà paraà snehäd vadämy aham /
yad dhåtvä paöhanät siddhäù siddhäni präpnuvanti ca //11//
evam indrädayaù sarve sarvaiçvaryam äpnuyuù /
åñiç chandaç ca sävitré devo näräyaëaù svayam //12//
dharmärtha-käma-mokñeñu viniyogaù prakértitaù /
rädheço me çiraù pätu kaëöhaà radheçvaraù //13//
gopéçaç cakñuñé pätu tälu ca bhagavän svayam /
gaëòa-yugmaà ca govindaù karëa-yugmaà ca keçavaù //14//
galaà gadädharaù pätu skandhaà kåñëaù svayaà prabhuù /
vakña-sthalaà väsudevaç codaraà cäpi so 'cyutaù //15//
nabhià pätu padma-näbhaù kaìkälaà kaàsa-südanaù /
puruñottamaù pätu påñöhaà nityänando nitambakam /16//
puëòarékaù päda-yugmaà hasta-yugmaà hariù svayam /
näsäà ca nakharaà pätu narasiàhaù svayaà prabhuù //17//
sarveçvaraç ca sarväìgaà santataà madhu-südanaù /
präcyäà pätu ca rämaç ca vahnau ca vaàçé-dharaù svayam //18//
pätu dämodaro dakñe nairåte ca narottmaù /
paçcime puëòarékäkño väyavyäà vämanaù svayam //19//
anantaç cottare pätu aiçänyäm éçvaraù svayam /
jale sthale cäntarékñe svapne jägaraëe tathä //20//
pätu våndävaneçaç ca mäà bhaktaà çaraëägatam /
iti te kathitaà vatsa kavacaà paramädbhutam //21//
sukhadaà mokñadaà säraà sarva-siddhi-pradaà satäm /
idaà kavacam iñöaà ca püjä-käle ca yaù paöhet //22//
hari-däsyam aväpnoti goloke väsam uttamam /
ihaiva hari-bhaktià ca jévan-mukto bhaven naraù //23//

närada uväca
näräyaëarñiëä dattaà kavacaà yat sudurlabham /
subhadräya brähmaëäya tan me vaktum ihärhasi //24//

brahmoväca
mad-iñöa-devyäù kavacaà kathaà tat kathayämi te /
mat-kaëöhe paçya kavacaà sad-ratna-guöikänvitam //25//
näräyaëarñiëä dattaà kavacaà guöikänvitam /
tathäpédaà na kathitaà niñiddhaà hariëä småtam //26//
tasyarñeç ceñöa-devyäç ca noktaà tenedam épsitam /
mahyaà na dattä guöikä bändhavair bhartsitena ca //27//
ätmanaù kavacaà mantraà svayaà dätuà na cärhati /
präëä nañöäç ca dänena ceti veda-vido viduù //28//
çaìkaraà gaccha bhagavan janmäntara-guruà tava /
sa eva tubhyaà kavacaà däsyasy eva na saàçayaù //29//
tvat-präktanena viprendra sat-vareëa çubhena ca /
dhruvaà präpsyasi tvaà vatsa kavacaà tat sudurlabham //30//
kumära gaccha vaikuëöhaà sva-guruà  paçya sat-varam /
näräyaëaç ca kavacaà tubhyaà däsyasi niçcitam //31//
sanat-kumäro bhagavän gatvä vaikuëöham épsitam /
saàpräpya kavacaà vatsa kavacaà tat sudurlabham //32//

äjïayä brahmaëaç cäpi närado gantum udyataù /
brahmä yayau brahma-lokaà janma-måtyu-jaräpaham //33//

iti çré-närada-païca-rätre jïänämåta-säre prathamaika-rätre païcamo 'dhyäyaù

prathamaika-rätre ñañöho 'dhyäyaù

çré-çuka uväca
sanat-kumäro vaikuëöhaà brahma-lokaà ca brahmaëi ?what?/
gate brahman kià cakära bhagavän närado muniù //1//

vyäso uväca
munis tayoç ca gatayoù sa ruroda sarit-taöe /
itas tataç ca babhräma mad-viyoga-çucäspada //2//
sva-mänase samälokya muni-çreñöhaù sa unmanäù /
dhyäyamäno hari-padaà çivaà drañöuà samutsukaù //3//
praëamya pitaraà bhaktyä kumäraà bhrätaraà tathä /
jagäma tapasa-sthänät kailäsäbhimukhe muniù //4//
snätvä ca kåta-mäläyäà saàpüjya parameçvaram /
bhuktvä phalaà jalaà pétvä prayayau gandha-mädanam //5//
dadarça brähmaëaà tatra vaöa-müle manohare /
kaöamastam dhyäyamänaà çré-kåñëa-caraëämbujam //6//
dérgaà nagnaà gauräìgaà dérgha-lomabhir ävåtam /
nimélitäkñaà sänandaà sänandäçru-samanvitam //7//
pädme padmeça-çeñädi-sura-püjita-vandite /
çré-päda-padme çobhäòhye çaçvat-saànyasta-mänasam //8//
bähya-jïäna-parityaktaà yoga-jïäna-viçäradam /
çivasya çiñyaà sad-bhaktaà yogéndräëäà guror guroù //9//
håt-padme padma-näbhaà ca paramätmänam éçvaram /
pradépa-kalikäkäraà brahma-jyotiù-sanätanam //10//
säkñi-svarüpaà paramaà bhagavantam adhokñajam /
paçyantaà sasmitaà kåñëaà pulakäìkita-vigraham //11//
sad-bhävodrikta-cittaà ca sad-bhävaà puruñottame /
dåñövä maharñi-pravaraà  devarñi-vismayam yayau //12//
itas tataç ca babhräma dadarça sväçramaà muneù /
atéva surahaù-sthänaà ramyaà ramyaà navaà navam //13//
susnigdhaà sundaraà çuddhaà paraà svacchaà sarovaram /
çveta-raktotpala-dalaiù kamalaiù kamanéyakam //14//
guïjadindinda-varair ?what? makarandodarais tathä /
vyäkulaiù saàkulaiù çaçvad-räjitaiç ca viräjitam //15//
vanyair våkñair bahu-vidhaiù phala-çäkhä-suçobhitaiù /
karaïjakaiç ca karajair bimbaiù çäkhoöikais tathä //16//
tintiòébhiù kapitthaiç ca vaöa-çiàçapä-candanaiù /
mandäraiù sindhu-väraiç ca täòi-patraiù suçobhanaiù //17//
guväkair näriketaiç ca kharjuraiù panasais tathä /
tälaiù çälaiù piyälaiç ca hintälair vakulair api //18//
ämrair ämrätakaiç caiva jambérair däòimais tathä /
çré-phalair vadarébhiç ca jambubhir nägaraìgakaiù //19//
supakva-phala-çobhäòyaiù susnigdhaiù sumanoharaiù /
taruëais taru-räjais ca nänä-jätibhir épsitam //20//
mallikä-mälaté-kunda-ketaké-kusumaiù çubhaiù /
mädhavénäà latä-jälaiç carcitaà cäru-campakaiù //21//
kadambänäà kadambaiç ca svacchaiù çvetaiç ca puñpitaiù /
nägeçvaräëäà våndaiç ca déptaà mandärakair varaiù //22//
haàsa-käraëòa-vakulaiù puàs-kokila-kulais tathä /
santataà küjitaà çuddhaà suvyaktaà sumanoharam //23//
çärdülaiù çarabhaiù siàhair gaëòakair mahiñaiù param /
manoharaiù kåñëa-säraiç camarabhir bhäva-bhüñitam //24//
mahä-muni-prabhävena hiàsä-doña-vivarjitam /
dasyu-caura-hiàsra-jantu-bhaya-çoka-vivarjitam //25//
supuëyadaà tértha-varaà bhärate supraçaàsitam /
siddha-sthalaà siddhidaà taà mantra-siddhi-karaà paraà //26//
dåñöväçramaà muni-çreñöho jagäma muni-saàsadi /
äsane ca samäsénaà dhyäna-hénaà dadarça tam //27//
samuttasthau sa vegena dåñövä devarñi-puìgavam /
datvämalaà phalaà mülaà saàbhäñäà sa cakära ha //28//
praçnaà cakära sa muni-véëä-päëià näradam /
sasmitaù sasmitaà çuddhaà çuddha-vaàça-samudbhavam //29//
sad-bhägyopasthitaà déptaà jvalantaà brahma-tejasä /
atithià brähmaëa-varaà brahma-putraà ca püjitaà //30//

munir uväca 
kià näma bhavato vipra kva yäséti kva cägataù /
kva te pitä sa ko väpi kva väsaù kutra saàbhavaù //31//
mäà vä mamäçramaà väpi pütaà kartum ihägataù /
mürtimad-brahma-tejo hi mama bhägyäd upasthitaù //32//

atha vaiñëava-darçana-phalam

na hy ammayäni térthäni na devä måcchitämayäù /
te punanty urukälena vaiñëavo darçanena ca //33//
sadyaù pütäni térthäni sadyaù pütä sa-sägarä /
sa-çaila-känana-dvépä päda-sparçäd vasundharä //34//
dhanyo 'haà kåta-kåtyo 'haà saphalaà mama jévanam /
sahasopasthito gehe brähmaëo vaiñëavo 'tithiù //35//
püjito vaiñëavo yena viçvaà ca tena püjitam /
äçramaà vastu-sahitaà sarvaà tubhyaà niveditam //36//
phaläni ca supakväni bhuìkñva bhogäni sämpratam /
suväsitam piba svädu çétalaà nirmalaà jalam //37//
dugdhaà ca surabhé-dattaà ramyaà madhuritaà madhu /
paripakvaà phala-rasaà piba svädu muhur muhuù //38//
sukha-béjye sutalpe ca çayanaà kuru sundare /
suçéta-väta-saugandhya-pütena surabhé-kåte //39//

athätithi-püjana-phalam

atithir yasya puñöo hi tasya puñöo hariù svayam /
harau tuñöe gurus tuñöo gurau tuñöe jagat-trayam //40//
adhiñöhätätithir gehe santataà sarva-devatäù /
térthäny etäni sarväëi puëyäni ca vratäni ca //41//
tapäàsi yajïäù satyaà ca çélaà dharmaù sukarma ca /
apüjitair atithibhir särdhaà sarve prayänti te //42//

athätithi-vimukhe doñäù 
atithir yasya bhagnäço gåhät pratinivartate /
pitaras tasya deväç ca puëyaà dharma-vratäçanäù //43//
yamaù pratiñöhä lakñméç cäbhéñöa-devo gurus tathä /
niräçäù pratigacchanti tyaktvä päpaà ca püruñam //44//
stré-ghnaiç caiva kåta-ghnaiç ca brahma-ghnair guru-talpa-gaiù / 
viçväsa-ghätibhir duñöair mitra-drohibhir eva ca //45//
satya-ghnaiç ca kåta-ghnaiç ca päpibhiù sthäpibhis tathä /
dänäpahäribhiç caiva kanyä-vikriyibhis tathä //46//
sémäpahäribhiç caiva mithyä-säkñi-pradätåbhiù /
brahma-svahäribhiç caiva tathä sthäpyasvahäribhiù //47//
våña-vähair devalaiç ca tathaiva gräma-yäjibhiù /
çüdränna-bhojibhiç caiva çüdra-çräddhäha-bhojibhiù //48//
çré-kåñëa-vimukhair viprair hiàsrair nara-vighätibhiù /
guräv abhaktai rogärtaiù çaçvan-mithyä-pravädibhiù //49// 
vipra-stré-gämibhiù çüdrair mätå-gämibhir eva ca /
açvattha-ghätibhiç caiva patnébhiù pati-ghätibhiù //50//
pitå-mätå-ghätibhiç ca çaraëägata-ghätibhiù /
brähmaëa-kñatra-viö-çüdraiù çilä-svarëäpahäribhiù //51//
tulyo bhavati viprendrätithir eva tv anarcitaù /

itya evam uktvä muniù püjayäm äsa näradam /
miñöaà ca bhojayäm äsa çäyayäm äsa bhaktitaù //52//

çré-närada uväca
närado 'haà muni-çreñöha brähmaëo brahmaëaù sutaù /
tapaù-sthaläd ägato 'haà yämi kailäsam épsitam //53//
ätmänaà pävanaà kartuà tväà ca drañöum ihägataù /
punanti präëinaù sarve viñëu-bhakta-pradarçanät //54//
ko bhavän dhyäna-pütaç ca nagnaç ca kaöa-mastakaù /
kià dhyäyase mahä-bhäga çreñöha-devaç ca ko guruh //55//

munir uväca
jéva-mukto bhavän eva punäsi bhuvana-trayam /
yasya tatra kule janma tasya tat-tad-vacomanaù //56//
putre yaçasi toye ca kavitvena ca vidyayä /
pratiçhöhäyäà ca jïäyeta sarveñäà mänasaà nåëäm //57//
vidhätä jagatäà brahmä brahmaikatäna-mänasaù /
tat-putro 'si mahäkhyäto devarñi-pravaro mahän //58//
lomaço ' haà mahä-bhäga jagat-pävana-pävana /
nagno'lpäyur viveké ca väsasä kià prayojanam //59//
våkña-müle niväse me chatreëa kià gåheëa ca /
raudra-våñöi-väraëärthaà säàprataà kaöa-mastakaù //60//
jala-budbuda-vidyudvat-trailokyaà kåtrimaà dvija /
brahmädi-tåëa-paryantaà sarvaà mithyäiva svapnavat //61//
kià kalatreëa putreëa dhanena saàpadä çriyä /
kià vittena ca rüpeëa jévanälpäyuñä mune //62//
indrasya patanenaiva lomakotpäöanaà mama /
manoç ca patanaà tatra mäyayä kià prayojanam //63//
sarva-lomakotpäöanena keçaughotpäöanena ca /
alpäyuño mama mune maraëaà niçcitaà bhavet //64//
dhyäye çré-päda-padmaà tat-pädma-padmeça-vanditam /
parasya prakåtes tasya kåñëasya paramätmanaù //65//
tasya me 'bhéñöa-devasya sarveñäà käraëasya ca /
gurur me jagatäà nätho yogéndräëäà guruù çivaù //66//
mat-kaëöhe kavacaà yasya mad-guruù kathayiñyati /
guror niñedho yaträste tad vaktuà kaù kñamo bhuvi //67//
guroç ca vacanaà yo hi pälanaà na karoti ca /
gurüktam uktvä päpé sa brahma-hatyäà labhed dhruvam //68//
sva-guruà çiva-rüpaà ca tad-bhinnaà manyate hi yaù /
brahma-hatyäà labhet so 'pi vighnas tasya pade pade //69//
akartavyaà tu kartavyaà pälanéyaà guror vacaù /
apälane sarva-vighnaà labhate nätra saàçayaù //70//
äçiñä päda-rajasä cocchiñöäliìgena ca /
mucyate sarva-päpebhyo jévan-mukto bhaven naraù //71//
sva-guruà çaìkaraà paçya gaccha kailäsam épsitam /
mucyate vighna-päpebhyo guroç caraëa-darçanät //72//

iti çré-närada-païca-rätre jïänämåta-säre prathmaika-rätre
lomaça-närada-saàväde ñañöho 'dhyäyaù

prathamaika-rätre saptamo 'dhyäyaù

saàbhäñya lomaçaà tasmäj jagäma närado muniù /
puñpa-bhadrä-nadé-téram atéva sumanoharam //1//
yaträste çåìga-küöaç ca çuddha-sphaöika-sannibhiù /
nänä-våkña-samäyuktais tribhir anyaiù sarovaraiù //2//
haàsakäraëòaväkérëair bhramarair dhvani-sundaraiù /
puàs-kokila-ninädaiç ca santataà sumanoharaiù //3//
çaitya-saugandhya-mändhyaiç ca väyubhiù surabhé-kåtaiù /
samädhi-yukto yaträste märkaëòeyo mahä-muniù //4//
sa munir näradaà dåñövä bhaktyä ca praëanäma ca /
papraccha kuçalaà çäntaà çäntaù sattva-guëäçrayaù //5//

märkaëòeyo uväca
adya me saphalaà janma jévanaà cätisärthakam /
mamäçrame puëya-räçir brahma-putraç ca näradaù //6//
aho devarñi-pravaro déptamän brahma-tejasä /
kva yäsi kuta äyäsi kià te manasi vartate //7//
mänasaà präëinäm eva sarva-karmaika-käraëam /
manonurüpaà väkyaà ca väkyena prasphuöaà manaù //8//

muneç ca vacanaà çrutvä véëä-päëi svam épsitam /
uväca sasmitaà çäntaà vacaù satyaà sudhopamam //9//

närada uväca
he bandho yämi kailäsaà jïänärthaà jïäninäà varam /
drañöuà mahä-devaà ca praëämaà kartum éçvaram //10//

püjäà gåhétvä cety uktvä prayayau närado muniù /
märkaëòeyaç ca çokärtaù sadvicchedaù sudäruëaù //11//
himälayaà ca durlaghyaà vilaghyaà caiva lélayä /
svarga-mandäkiné-téraà kailäsaà prayayau muniù //12//
dadarça vaöa-våkñaà ca yojanäyatam ucchritam /
çobhitaà çatakaiù skandhaiù rakta-pakva-phalänvitaiù //13//
susnigdhaiù sundaraiù ramyai ramya-pakñéndra-saàkulaiù /
siddhendraiç ca munéndraiç yogéndraiù pariçobhitam //14//
praëatäàs täàç ca saàbhäñya pärvaté-känanaà yayau /
sundaraà vartuläkäraà catur-yojanam épsitam //15//
çobhitaà sundarai ramyaiù saptabhiç ca sarovaraiù /
çaçvan-madhukaräsakta-padma-räji-viräjitaiù //16//
néla-raktotpala-dala-paöalaiù pariçobhitaiù /
puñpodyänaiç ca çatakaiù puñpitaiù sumanoharaiù //17//
mallikä-mälaté-kunda-yüthikä-mädhavé-latä /
ketaké-campakäçoka-mandäraka-viräjikä //18//
näga-punnäga-kuöajapäöaläjïiëöjïijjïikä /
viñëu-kräntä ca tulasé çophalé saptalä tathä //19//
eteñäà ca samühaiç ca puñpa-vallé-viräjitaiù /
ämrair ämrätakais tälanärikelaiù piyälakaiù //20//
kharjüraiç ca guväkaiç ca paläsair jambubhis tathä /
däòimbaiç cäpi jambérair nimbaiç caiva vaöais tathä //21//
karaïjair vadarébhiç ca paritaù çré-phalojjvalaiù /
kadambänäà kadambaiç ca tintiëòénäà kadambakaiù //22//
açvatthaiù saralaiù çälaiù çälmalénäà samühakaiù  /
vaöa-çäkhoöakaiù kundaiù çaàgubhiù sapta-parëakaiù //23//
picchilaiù parëa-çälaiç ca gambhäribhiç ca valgukaiù /
hiìgulair aïjanair valkair bhürja-patraiù sapatrakaiù //24//
anyaiç ca durlabhair vanyaiù puñpa-patrair viräjitam /
kalpa-våkñaiù pärijätaiç cäru-candana-pallavaiù //25//
susnigdha-sthala-padmaiç ca citritair bhümi-campakaiù /
anyaiç ca durlabhair vanyaiù puñpa-patrair vibhüñitam //26//
siàhendraiù çarabhendraiç ca gajendrair gaëòakendraiù /
çärdülendraiç ca mahiñair açvaiç ca vanya-çükaraiù //27//
çallakair ballakair markaiù küöaiç ca çaçakaiù çakaiù /
kåñëa-säraiç ca hariëaiç camaré-cämarojjvalam ///28//
puàs-kokola-kulänäà ca gänaiç ca viräjitam /
mattänäà pallava-sthänäà mädhaveñu manoharam //29//
çukänäà räja-haàsänäà mayüräëäà ca putrakaiù /
kñema-karé-khaïjanänäà räjibhiç ca manoharam //30//
harit-péta-rakta-kåñëa-supakva-phala-patrakaiù /
susnigdhäkñata-patraiç ca nütanair abhibhüñitam //31//
hiàsä-bhayädi-rahitaà sarveñäà paçu-pakñiëäà /
parasparaà ca suprétaà hiàsräëäà kñudra-jantubhiù //32//
tatra kréòä-sthalaà ramyaà pärvaté-parameçayoù /
munéndrair indra-nélaiç ca padma-rägaiù pariñkåtam //33//
kroçäyataà parimitaà vartulaà candra-vimbavat /
amläna-rambhä-stambhänäà lakña-lakñaiç ca veñöitam //34//
citritaà sükñma-süträktair nütanair abhibhüñitam /
nütanäkñata-patraiç ca lalitaiù pariçobhitam //35//
rakta-pétäsitaiù snigdhair amlänaiù sumanoharaiù /
paritaù paritaù çaçvan mäläjälair vibhüñitam //36//
çayyä-bhütaà sutalpaiç ca snigdha-campaka-candanaiù /
puñpa-candana-yuktena väyunä surabhé-kåtam //37//
kastüré-kuìkamäsakta-sugandhi-candanaiù sitaiù /
märjitaà citritaà citraiù parito raìga-vastubhiù //38//
dåñövä tad adbhutaà çéghraà prayayau svar-ëadéà muniù /
çuddha-sphaöika-saàkäsäà sarva-päpa-vinäçiném //39//
bhaväbdhighora-taraëe taraëéà nityanütanäm /
kåñëa-päda-prasütäà ca jagat-püjyäà pati-vratäà //40//
snäövä kåñëaà ca saàpüjya paramätmänam éçvaram /
prakåteù parimiñöaà ca nirliptaà nirguëaà param //41//
säkñiëaà karmaëäm eva brahma jyotiù sanätanam /
prayayau purato ramyaà räja-märgaà dadarça saù //42//
maëibhiù sphaöikäkärair amalair bahu-mülyakaiù /
pariñkåtaà ca sarvatra nirmitaà viçva-karmaëä //43//
satäà puëyavatäà dåñöam adåñöaà kåta-päpinäm /
dhanuù çataà parimitaà citra-räji-viräjitam //44//
dadhyaà sarväçramäntaà ca prakhyät koöi-guëottaram /
rathaà dadarça purato manoyäyi manoharam //45//
amülya-ratna-nirmäëa-vimäëa-sära-sundaram /
dhanur lakñaà parimitaà parito vartuläkåtam //46//
ürdhva-sthitam ürdhva-gaà ca sahasra-cakra-saàyutam /
dhanur lakño 'pi sütaà ca vahni-çuddhäàçukänvitam //47//
héräsära-vinirmäëaà sucäru-kalaçojjvalam /
ratna-pradépa-déptäòhyaà ratna-darpaëa-bhüñitam //48//
muktäçukti-nibaddhaiç ca çobhitaà çveta-cämaraiù /
mäëikya-sära-häreëa maëi-räjair viräjitam //49//
pärijäöa-prasütänäà mäyäjälaiù pariñkåtam /
gréñma-madhyähna-märtaëòaà sahasra-sadåçojjvalam //50//
éçvarecchä-vinirmäëaà käma-puraà ca käminäm /
sarva-bhoga-samäviñöaà kalpa-våkña-paraà varam //51//
sasakta-citritai ramyai rati-mandira-sundaraiù /
golokäd ägataà pürvaà kréòärthaà çaìkarasya ca //52//
vivähe pariniñpanne pärvaté-parameçayoù /
rathaà dåñövä ca prayayau kiyad düraà mahä-muniù //53//
atéva ramyaà ruciraà dadarça  çaìkaräçramam /
ratnendra-sära-nirmäëaà çiviraiù çata-koöibhiù //54//
mitais tasmät çata-guëais tatra sundara-mandiraiù /
yuktaà ratna-kapäöaiç ca ratna-dhätu-vicitritaiù //55//
parama-stambha-sopänair vajra-miçrair vibhüñitam /
dadarça çiviraà çambhoù parikhäbhis tribhir yutam //56//
durlaghyäbhirä-miträëäà sugamyäbhiù satäm aho /
prakäraiç ca tribhir yuktaà dhanur lakñocchritaà suta //57//
sammitaà saptabhir dvärair nänä-rakñaka-rakñitaiù /
dhanuù-çata-sahasraà ca caturasraà ca sammitam //58//
amülya-ratna-nirmäëaà catuù-çälä-çatair yutam /
atéva ramyaà purato pura-dväraà dadarça saù //59//
purato ratna-bhittau ca kåtrimaà ca suçobhitam /
puëyaà våndävanaà ramyaà tan-madhye räsa-maëòalam //60//
sarvatra rädhä-kåñëaà ca pratyekaà rati-mandire /
ramyaà kuïja-kuöéräëäà sahasraà sumanoharam //61//
sugandhi puñpa-çayyänäà sahasraà candanokñitam /
dvära-pälaà ca tatraiva maëi-bhadraà bhayaàkaram //62//
tri-çüla-paööiça-dharaà vyäghra-carmämbaraà param /
taà saàbhäñya vilokyaivaà dvitéya-dväram épsitam //63//
jagäma ca muni-çreñöho dadarça citram uttamam /
kadambänäà samühaà ca tan-mülaà ca manoharam //64//
ratna-bhitti-samäyuktaà kälindé-külam uttamam /
snätaà gopé-samühaà ca nagna-sarväìgam adbhutam //65//
kadambägre ca çré-kåñëaà vastra-puïja-karaà param /
tatraiva çüla-hastaà ca mahä-kälaà dadarça ca //66//
kåpäluà dvära-pälaà taà saàbhäñya närado muniù /
prayayau çéghra-gämé sa tåtéya-dväram uttamam //67//
dadarça tatra purataù kåtrimaà vaöa-mülakam /
gopänäà ca samühaà ca pétambara-dharaà param //68//
bäla-kréòäà ca kurvantaà tan-madhye kåñëam  uttamam /
brähmaëébhiù pradattam ca bhuktavantaà supäyasam //69//
kurvantaà ca samädhänaà muneù väma-kareëa ca /
gåhétvä tad-anujïäà ca caturthaà dväram épsitam //70//
prayayau brahma-putraç ca dadarça citram uttamam /
govardhanaà parvataà ca tatra kåñëa-kara-sthitam //71//
gokulaà gokula-sthänäà gopénäà caiva rakñaëam /
vyäkulaà gokulaà bhétaà çakra-våñöi-bhayena ca //72//
abhayaà dattavantaà ca kåñëaà dakña-kareëa ca /
nandinaà dvära-pälaà ca çüla-hastaà ca sasmitam //73//
vilokya prayayau vipraù païcamaà dväåam uttamam /
nänä-kåtima-citräòhyaà véra-bhadränvitaà param //74//
tatraiva népa-mülaà ca yamunäkulam eva ca /
käléya-damanaà tatra kåtimaà ca dadarça ùa //75//
tad dåñövä sasmitas tuñöaù ñañöa-dväåaà jagäma saù /
dväre niyuktaà bälaà ca çüla-hastaà catur-bhujam //76//
ratna-siàhäsana-sthaà ca sasmitaà sva-gaëädhipam /
dadarça citraà tatraiva mathurä-gamanaà hareù //77//
gopikänäà viläpaà ca yaçodä-nandayos tathä /
vyäkulaà gokulaà cäpi ratha-sthaà çaraëaà harim //78///
akrüraà ca tathä nandaà niränandaà çucäkulam /
tad dåñövä saptama-dväraà dvära-pälaà dadarça saù //79//
citraà kautuka-yuktaà ca mathuräyäù praveçanam /
sabalaà gopa-sahitaà çré-kåñëaà prakåteù param //80//
mathurä-nägarébhiç ca bälakair vänirargalaiù /
vékñantaà sädaraà sarvair nagara-sthair manoharam //81//
dhanur bhaìgaà tathä çaàbhoù kaàsädi-nidhanädikam /
sabhäryaà vasudevaà ca nigaòän muktam épsitam //82//
dväre niyuktaà deveçaà gaëeçaà gaëa-saàyutam /
dhyäna-sthaà ca vibhäntaà ca çuddha-sphaöika-mälayä //83//
japantaà paramaà çuddhaà brahma-jyotiù sanätanam /
nirliptaà nirguëaà kåñëaà paramaà prakåteù param //84//
dåñövä taà ca sura-çreñöhaà muni-çreñöho 'pi näradaù /
säma-vedokta-stotreëa puñöäva parameçvaram /
säçru-netraù pulakito bhakti-namrätmakaàdharaù //85//

atha gaëapati-stotram

bho gaëeça sura-çreñöha lambodara parät para /
heramba maìgalärambha gaja-vaktra tri-locana //86//
muktida çubhada çréda çrédhara-smaraëe rata /
paramänanda parama pärvaté-nandana svayam //87//
sarvatra püjya sarveça jagat-püjya mahä-mate /
jagad-guro jagan-nätha jagad-éça namo 'stu te//88//
yat-püjä sarva-parato yaù stutaù sarva-yogibhiù /
yaù püjitaù surendraiç ca munéndrais taà namämy aham //89//
paramärädhanenaiva kåñëasya paramätmanaù /
puëyakena vratenaiva yaà präpa pärvaté saté //90//
taà namämi sura-çreñöhaà sarva-çreñöhaà gariñöhakam /
jïäni-çreñöhaà variñöhaà ca taà namämi gaëeçvaram //91//

ity evam uktvä devarñis tatraiväntar dadhe vibhuù /
näradaù prayayau çéghram éçvaräbhyantaraà mudä //92//
idaà lambodara-stotraà näradena kåtaà purä /
püjä-käle paöhen nityaà jayas tasya pade pade //93//
saàkalpitaà paöhed yo hi varñam ekaà susaàyataù /
viçiñöa-putraà labhate paraà kåñëa-paräyaëam //94//
yaçasvinaà ca vidväàsaà dhaninaà cira-jévinam /
vighna-näço bhavet tasya mahaiçvaryaà yaço 'malam /
ihaiva ca sukhaà bhaktyänte yäti hareù padam //95//

iti  çré-närada-païca-rätre jïänämåta-säre prathamaika-rätre
gaëapati-stotraà näma saptamo 'dhyäyaù

prathamaika-rätre añöamo 'dhyäyaù

çré-vyäsa uväca
atha cäbhyantaraà gatvä närado håñöa-mänasaù /
dadarça sväçramaà ramyam atéva sumanoharam //1//
payaù phena-nibha-çayyä-sahitaà ratna-mandiram /
säkñäd gorocanäbhaiç ca maëi-stambhair vibhüñitam //2//
maëéndra-särasopänaiù kapäöaiç ca pariñkåtam /
muktämäëikya-héräëäà mälä-räji-viräjitam //3//
çuddha-sphaöika-saàkäçaà präìgaëaà maëi-saàskåtam /
sundaraà mandira-cayaà sad-ratna-kalaçojjvalam //4//
ratna-patra-paöäkérëaà vahni-çuddhäàçukänvitam /
sudhänäà ca madhünäm ca pürëa-kumbhakaà çataà çatam //5//
däsa-däsé-samühaiç ca ratnälaìkära-bhüñitaiù /
pärvaté-priya-saìgaiç ca sva-karmäkula-saìkalpam //6//
tad dåñövä ca muni-çreñöhas tat paräbhyantaraà yayau /
ratna-siàhäsana-sthaà ca çaìkaraà ca dadarça saù //7//
vyäghra-carmämbara-dharaà sasmitaà candra-çekharam /
prasanna-vadanaà svacchaà çäntaà çrémantam éçvaram //8//
vibhüti-bhüñitäìgaà ca paraà gaìgä-jaöä-dharam /
bhakta-priyaà ca bhakteçaà jvalantaà brahma-tejasä //9//
tri-netraà païca-vaktraà ca koöi-candra-sama-prabham /
japantaà paramätmänaà brahma jyotiù sanätanam //10//
nirliptaà ca niréhaà ca dätäraà sarva-sampadäm /
svecchä-mayaà sarva-béjaà çré-kåñëaà prakåteù paraà //11//
siddhendraiç ca munéndraiç ca devendraiù parisevitam /
pärçvada-pravara-çreñöha-sevitaà çveta-cämaraiù //12//
durgä-sevita-pädäbjaà bhadra-kälé-pariñöutam /
purato hi vasantaà taà skandaà gaëa-patém tathä //13//
gale baddhvä ca vasanaà bhakti-namrätmakaàdharaù /
yogéndraà sva-guruà çaàbhuà çirasä praëanäma saù //14//
tuñöäva parayä bhaktyä devarñir jagatäà patim /
sva-guruà ca paçu-patià vedoktena stavena ca //15//

çré-närada uväca
namas tubhyaà jagan-nätha mama nätha mama prabho /
bhava-rüpa-taror béja phala-rüpa phala-prada //16//
abéjaja praja präja sarva-béja namo 'stu te /
sad-bhäva paramäbhäva vibhäva bhävanäçraya //17//
bhaveça bhava-bandheça bhäväbdhinävinäyaka /
sarvädhära nirädhära sädhära dharaëé-dhara //18//
veda-vidyädhärädhära gaìädhara namo 'stu te /
jayeça vijayädhära jaya-béja jayätmaka //19//
jagad-äde jayänanda sarvänanda namo 'stu te/

ity evam uktvä devarñiù çambhoç ca purataù sthitaù /
prasanna-vadanaù çrémän bhagaväàs tam uväca saù //20//

çré-mahä-deva uväca
varaà våëu mahä-bhäga yat te manasi vartate /
däsyämi tväà dhruvaà putra dätähaà sarva-saàpadäm //21//
sukhaà muktià harer bhaktià niçcaläm avinäçiném /
hareù pädaà tad-däsyaà sälokyädi-catuñöayam //22//
indratvam amaratvaà vä yamatvam anileçvaram /
prajä-patitvaà brahmatvaà siddhatvaà siddha-sädhanam //23//
siddhaiçvaryaà siddhi-béjaà veda-vidyädhipaà param /
aëimädika-siddhià ca mano-yäyitvam épsitam //24//
hareù padaà ca gamanaà sa-çaréreëa lélayä /
eteñu väïchitärtheñu kià vä te väïchitaà suta //25//
tan me brühi muni-çreñöha sarvaà dätum ahaà kñamaù /

çaìkarasya vacaù çrutvä tam uväca mahä-muniù //26//

çré-närada uväca
dehi me hari-bhaktià ca tan-näma-sevane ruciù /
ati-tåñëä guëäkhyäne nityam astu mameçvara //27//

näradasya vacaù çrutvä jahäsa çaìkaraù svayam /
pärvaté bhadra-kälé ca kärttikeyo gaëeçvaraù //28//
sarvaà dadau mahä-devo näradäya ca dhémate /
sarva-pradas tu sarveçaù sarva-käraëa-käraëaù //29//
näradena kåtaà stotraà nityaà yaù prapaöhet çuciù /
hari-bhaktir bhavet tasya tan-nämni guëato ruciù //30//
daça-vära-japenaiva stotra-siddhir bhaven nåëäm /
sarva-siddhir bhavet tasya siddha-stotro bhaved yadi //31//
iha präpnoti lakñméà ca niçcaläà lakña-pauruñém /
pari-pürëam ahaiçvaryam ante yäti hareù padam //32//
putraà viçiñöaà labhate hari-bhaktaà jitendriyam /
susädhyäà suvinétäà suvratäà ca pati-vratäm //33//
prajäà bhümià yaçaù kértià vidyäà sa-kavitäà labhet /
prasüyate mahä-bandhyä varñam ekaà çåëoti cet //34//
galat-kuñöhé mahä-rogé sadyo rogät pramucyate /
dhané mahä-daridraç ca kåpaëaù satyavän bhavet /
viprad-grasto räja-baddho mucyate nätra saàçayaù //35//

iti  çré-närada-païca-rätre jïänämåta-säre prathamaika-rätre añöamo 'dhyäyaù

prathamaika-rätre navamo 'dhyäyaù

çré-vyäsa uväca
varaà datvä mahä-devo bhaktyä taà brähmaëätithim /
püjäà cakära vedoktäà svayaà veda-vidäà varaù //1//
bhuktvä pétvä muni-çreñöho mahä-devasya mandire /
tiñöhann upäsänäà cakre pärvaté-parameçayoù //2//
ekadä cira-kälänte tam uväca mahä-munim /
mahä-devaù sabhä-madhye kåpayä ca kåpä-nidhiù //3//

çré-mahä-deva uväca
kià vä te väïchitaà vatsa brühi mäà yadi rocate /
varo dattaù kim aparaà yat te manasi vartate //4//

mahä-deva-vacaù çrutvä tam uväca mahä-muniù /
kailäse ca sabhä-madhye yat tan-manasi väïchitam //5//

çré-närada uväca
jïänam ädhyätmikaà näma veda-säraà manoharam /
hari-bhakti-pradaà jïänaà muktidaà jïänam épsitam //6//
yoga-yuktaà ca yaj jïänaà jïänaà yat siddhidaà tathä /
saàsära-viñaya-jïänam eva païca-vidhaà småtam //7//
äçramäëäà samäcäraà teñäà dharma-pariñkåtam /
vidhavänäà ca bhikñüëäà yaténäà brahma-cäriëäà //8//
püjä-vidhänaà kåñëasya tat-stotraà kavacaà manum /
puraçcaryä-vidhänaà ca sarvähnikam abhépsitam //9//
jéva-karma-vipäkaà ca karma-müla-nikåntanam /
saàsära-väsanäà käà vä lakñaëaà prakåtéçayoù //10//
tayoù paraà vä kià vastu tasyävatära-varëamam /
ko vä tad-aàçaù kaù pürëaù paripürëatamaç ca kaù //11//
näräyaëarñi-kavacaà subhadra-pravaräya ca /
yad dattaà kià tad deveça tad ärädhyaà prayatnataù //12//
mayä jïänaàm anäpåñöhaà yad yad asti surottama /
tan me kathaya tattvena mäm evänugrahaà kuru //13//
guroç ca jïänodgiraëäj jïänaà syän mantra-tantrayoù /
tat tantraà sa ca mantraù syäd yato bhaktir adhokñaje //14//
jïänaà syäd viduñäà kiàcid veda-vyäkhyäna-cintayä /
svayaà bhavän veda-kartä jïänädhiñöhätå-devatä //15//

näradasya vacaù çrutvä sasmitaù pärvaté-patiù /
nirékñya pärvaté-vaktraà gaja-vaktram uväca saù //16//

atha näradopadeça-grahaëam

çré-mahä-deva uväca
aho ananta-däsänäà mähätmyaà paramädbhutam /
kurvanty ahaitukéà bhaktià ye ca çaçvad dhareù pade //17//
padma-näbha-päda-padmaà padmä-padmeçvarärcitam /
diväniçaà ye dhyäyante çeñädi-sura-vanditam //18//
äläpaà gätra-saàsparçaà päda-reëum abhépsitam /
väïchanty eva hi térthäni vasudhä cätma-çuddhaye //19//
kåñëa-mantropäsakänäà çuddhaà pädodakaà suta /
punäti sarva-térthäni vasudhäm api pärvati //20//
kåñëa-mantro dvija-mukhäd yasya karëaà prayäti ca /
taà vaiñëavaà jagat-pütaà pravadanti purä-vidaù //21//
mantra-grahaëa-mätreëa naro näräyanätmakaù /
punäti lélä-mätreëa puruñäëäà çataà çatam //22//
yaj janma-mäträt pütaà ca tat pitåëäà çataà çatam /
prayäti sadyo golokaà karma-bhogät pramucyate //23//
mätä-mahädikän sapta janma-mäträt samuddharet /
yat kanyäà pratigåhëäti tasya saptävalélayä //24//
mätaraà tat-praçüà bhäryäà puträc ca sapta-püruñam /
bhrätaraà bhaginéà kanyäà kåñëa-bhaktaù samuddharet //24//
sa snätaù sarva-tértheñu sarva-yajïeñu dékñitaù /
phalaà sa lebhe püjänäà vraté sarva-vrateñu ca //26// 
viñëu-mantraà yo labhet vaiñëaväc ca dvijottamät /
koöi-janmärjität päpän mucyate nätra saàçayaù //27//
kåñëa-mantropäsakänäà sadyo darçana-mätrataù /
çata-janmärjität päpän mucyate nätra saàçayaù //28//
vaiñëaväd darçanenaiva sparçanena ca pärvati /
sadyaù pütaà jalaà vahnir jagat pütaù saméraëaù //29//
darçanaà vaiñëavänäà ca devä väïchanti nityaçaù /
na vaiñëavät paraù püto viçveñu nikhileñu ca //30//

ity uktvä saìkaraù çéghraà näradena sahätmajaù /
yayau mandäkiné-téraà néraà kñéropamaà param //31//
tatra snäto mahä-devé näradaç ca mahä-muniù /
samäcäntaù çucis tatra dhåtvä dhaute ca väsavé //32//
kåñëa-mantraà dadau tasmai näradäya maheçvaraù /
paraà kapla-taru-varaà sarva-siddhi-pradaà çuka //33//
lakñmér mäyä-käma-béjaà ìentaà kåñëa-padaà tataù /
jagat-püta-priyäntaà ca mantra-räjaà prakértitam //34//
mantraà gåhétvä sa muniù çivaà kåtvä pradakñiëam /
sapta värän namas kåtya svätmänaà dakñiëäà dadau //35//
tat-päda-padme vikrétamäjanma mastakaà param /
muninä bhakti-yuktena svarga-mandäkiné-taöe //36//
etasminn antare vatsa puñpa-våñöir babhüva ha /
näradopari tatraiva suçräva dundubhir muniù //37//
nanarta brahmaëaù putro brahma-loke nirämaye /
brahmä jagäma tatraiva suprasannaç ca sasmitaù //38//
putraà çubhäçiñaà kåtvä tuñöäva candra-çekharam /
çambhuç ca püjayäm äsa brähmaëam atithià tathä /
çambhuà çubhäçiñaà kåtvä brahma-lokaà yayau vidhiù //39//

iti  çré-närada-païca-rätre jïänämåta-säre prathamaika-rätre
näradopadeça-grahaëaà näma navamo 'dhyäyaù

prathamaika-rätre daçamo 'dhyäyaù

çré-çuka uväca
närado hi mahä-jïäné devarñir brahmaëaù sutaù /
sarva-veda-vidäà çreñöho gariñöhaç ca variñöhakaù //1//
kathaà sa nopadiñöaç ca jïäna-héno mahä-muniù /
tan mäà bodhaya vibho sandeha-bhaïjanaà kuru //2//

çré-vyäsa uväca
närado brahmaëaù putraù purä-kalpe babhüva saù /
sarva-jïänaà dadau tasmai vidhätä jagatäm api //3//
vedäàç ca päöhayäm äsa vedäìgäny api suvrata /
siddha-vidyäà çilpa-vidyäà yoga-çästraà puräëakam //4//
bhagavän ekadä putraà kathayäm äsa saàsadi /
såñöià kuru mahä-bhäga kåtvä dära-parigraham //5//
brahmaëaç ca vacaù çrutvä kopa-raktäsya-locanaù /
uväca pitaraà kopät paraà kåñëa-paräyanaù //6//

çré-närada uväca
sarveñäm api vandyänäà pitä caiva mahä-guruù /
jïäna-dätuù paro vandyo na bhüto na bhaviñyati //7//
stana-dätré garbha-dhätré sneha-kartré sadämbikä /
janma-dätänna-dätä syät sneha-kartä pitä sadä //8//
na kñamau tau ca pitarau putrasya karma khaëòitum /
karoti sad-guruù çiñya-karma-müla-nikåntanam //9//
guruç ca jïänodgiraëät jïänaà syän mantra-tantrayoù /
tat tantraà sa ca mantraç ca kåñëa-bhaktir yato bhavet  //10//
çré-kåñëa-vimukho bhütvä viñaye yasya mänasam /
viñam atyamåtaà tyaktvä sa ca müòho narädhamaù //11//
sa guruù sa pitä vandyaù sä mätä sa patiù sutaù /
yo dadäti harau bhaktià karma-müla-nikåntané //12//
çré-kåñëa-bhajanaà täta sarva-maìgala-maìgalam /
karmopabhoga-rogaäëäm auñadhaà tan-nikåntanam //13//
aho jagad-vidhätuç ca dharma-çästur iyaà matiù /
svayaà mäyä-mohitaç ca paraà bhrañöaà karoti ca //14//
viñëus tväà mohitäm kåtvä yuyoja srañöum éçvaraù /
na dadau svätma-bhaktià täà sva-däsyaà cäti-durlabham //15//
mätä dadäti puträya modakaà kñun-nivärakam /
sa ca bälo na jänäti kathaàbhütaà ca modakam //16//
bälakaà vaïcanaà kåtvä miñöaà dravyaà pradäya saù /
pitä prayäti käryärthaà viñëunä mohitas tathä //17//
saàsära-küpa-patito viñëunä prerito bhavän /
na yuktaà patanaà tatra tad uddhäram abhépsitam //18//
jïäné guruç ca balavän bhaväbdheù çiñyam uddharet /
guruù svayam asiddhaç ca durbalaù katham uddharet //19//
guror aty-avaliptasya käryäkäryam ajänataù /
utpatha-pratipannasya parityägo vidhéyate //20//
sa guruù paramo vairé yo dadäti hy asan-matim /
taà namas-kåtya sat-çiñyaù prayäti jïänadaà gurum //21//
saàsära-viñayonmatto guru-rärtaù sva-karmaëi /
durbalo durvahaà bhäraà dadäti janakäya ca //22//

näradasya vacaù çrutvä kruddhaù putram uväca saù /
kampitas tamasä dhätä kopa-raktäsya-locanaù //23//

brahmoväca
jïänaà te bhavatu bhrañöaà stré-jito bhava pämara /
sarva-jätiñu gandharvaù kämé so 'pi bhavän bhava //24//
païcäçat-käminénäà ca svayaà bhartä bhaväcirät /
täsäà vaçaç ca satataà stréëäà kréòä mågo yathä //25//
çåìgära-çüro bhava re çaçvat-susthira-yauvanaù /
täsäà nityaà yauvanänäà sundaréëäà priyo bhava //26//
käma-bädhyo bhava ciraà divya-varña-sahasrakam /
nirjane nirjane ramye vane kréòäà kariñyasi //27//
tato varña-sahasränte mayä çaptaù sva-karmaëä /
vipra-däsyäà tu çüdräyäà  janiñyasi na saàçayaù //28//
tato vaiñëava-saàsargät viñëor ucchiñöa-bhojanät /
viñëu-mantra-prasädena viñëu-mäyä-vimohitaù //29//

tätasya vacanaà çrutvä cukopa närado muniù /
çaçäpa pitaraà çighraà däruëaà ca yathocitam //30//

apüjyo bhava duñöaà tvaà tvan-mantropäsakaù kutaù /
agamyägamanecchä te bhaviñyati na saàçayaù //31//

näradasya tu çäpena so 'püjyo jagatäà vidhiù /
dåñövä sva-kanyä-rüpaà ca paçcäd dhävitavän purä //32//
punaù sva-dehaà tatyäja bhartsitaù sanakädibhiù /
lajjitaù käma-yuktaç ca punar brahmä babhüva saù //33//
näradas tu namas-kåtya pitaraà kamalodbhavam /
vipra-dehaà parityajya gandharvaç ca babhüva saù //34//
nava-yauvana-kälena balavän madanoddhataù /
jahära kanyäù païcäçat baläc citra-rathasya tu //35//
gändharvena vivähena tä uväha ca nirjane /
mürcchäà präpuç ca täù kanyä dåñövä sundaram éçvaram //36//
visaspuruç ca pitaraà mätaraà bhrätaraà tathä /
remire tena särdhaà ca kämukyaù kämukena ca //37//
kandarer kandare ramye ramye sundara-mandire /
çaile çaile surahasi känane känane tathä //38//

puñpodyane taru-dyäne nadyäà nadyäà  nade nade /
saraùçreñöhe saraùçreñöhe vare candra-sarovare //39//
sureçasyäpi nikaöe subhadrasya taöe taöe /
agamye ca mahä-ghore gandha-mädana-gahvare //40//
parijäta-taruëäà ca puñpitänäà manohare /
tad-antare sundare cämodite puñpa-väyunä //41//
malaye nilaye ramye sugandhe candanänvite /
candanokñita-sarväìgaç candanäktena käminä //42//
ramya-campaka-çayyäsu candanäktäsu sasmitäù /
diväniçaà na jänanti käminä sasmitena ca //43//
visyandake çürasene nandane puñpa-bhadrake /
svähä-vane kämyake ca ramyake päribhadrake //44//
surandhake gandhake ca suraìhre puëòrake 'pi ca /
kälaïjare païjare ca käïcé-käïcana-känane //45//
madhu-mädhava-mäse ca madhüre madhu-känane /
vane kalpa-tarüëäà ca viçva-käru-kåta-sthale //46//
ratnäkaräëäà nikare sundare sundaräntare /
suvele ca supärçve ca praväläàkura-känane //47//
mandäre mandire püre gändhäre ca yugandhare /
vane keli-kadambänäà ketakénäà manohare //48//
mädhavé-mälaténäà ca yüthikänäà vane vane /
campakänäà paläçänäà kundänäà vipine tathä //49//
nägeçvara-lavaìgänäà antare lalitälaye /
kumudänäà paìkajänäà paìkile komala-sthale //50//
sthala-padma-prakäro ca bhümi-campaka-känane /
läìgalénäà rasälänäà panasänäà sukha-prade //51//
kadalé-badaréëäà ca çré-phalänäà ca çré-yute /
jambéräëäà ca jambünäà karaïjänäà tathaiva ca //52//
kåtvä bihäraà täbhiç ca gandharvaç copavarhaëaù /
divyaà varña-sahasraà ca sväçramaà punar äyayau //53//
çrutvä vidhätur ähvänaà puñkaraà ca yayau punaù /
dadarça tatra brahmäëam ratna-siàhäsana-sthitam //54//
devendraiç cäpi siddhendrair munéndraiù sankädibhiù /
samävåtaà sabhäyäà ca rakño-gandharva-kinnaraiù //55//
suçobhitaà yathä candraà gagane bhagaëaiù saha /
praëanäma sabhä-madhye täbhiù särdhaà jagad-vidhim //56//
maheçaà ca gaëeçaà ca dhaneçaà çeñam éçvaram /
dharmaà dhanvantarià skandaà sürya-soma-hutäçanam //57//
upendrendraà viçva-käruà varuëaà pavanaà smaram /
yamam añöau vasün rudrän jayantaà nalaküvaram //58//
sarvän devän namas-kåtya nanäma muni-puìgavam /
agastyaà ca pulastyaà ca pulahaà ca pracetasam //59//
sarva-çreñöhaà vasiñöhaà ca dakñaà ca kardamaà tathä /
sanakaà sanandaà ca tåtéyaà ca sanätanam //60//
sanat-kumäraà yogéçaà jïäninäà ca guror gurum /
voòhuà païca-çikhaà saìkhaà bhågum aìgirasaà tathä //61//
äsurià kapilaà kautsaà kratuà näräyaëaà naram /
marécià kaçyapaà kaëvaà vyäsaà durväsasaà kavim //62//
båhaspatià ca cyavanaà märkaëòeyaà ca lomaçam /
välmékià paraçu-rämaà saàvartaà ca vibhäëòakam //63//
devalaà ca väma-devam åçayaçåìgaà paräçäram /
etän sarvän namas-kåtya tasthau sa purato vidheù //64//
tuñöäva sarvän deväàç ca munéndräàç ca tathaiva ca /
tam uväca sabhä-madhye vidhätä jagatäm api /
sasmitaù suprasannaç ca gandharvam upavarhaëam //65//

brahmoväca 
çré-kåñëa-rasa-saìgétaà véëä-dhvani-samanvitam /
kuru vatsädhunätraiva çåëvantu munayaù suräù //66//
gopénäà vastra-haraëaà haraà räsa-mahotsavam /
täbhiù särdhaà jala-kréòäà harer utkértanaà kuru //67//
kåñëa-saìkértanaà türëaà punäti çruti-mätrataù /
çrotäraà ca pravaktäraà puruñaiù saptabhiù saha //68//
yatraiva prabhaved vatsa tan-näma-guëänukértanam /
tatra sarväëi térthäni puëyäni maìgaläni ca //69//
tat-kértana-dhvanià çrutvä sarväëi pätakäni ca /
düräd eva paläyante vainateyam ivoragäù //70//
tad dinaà saphalaà dhanyaà yaçasyaà sarva-maìgalam /
çré-kåñëa-kértanaà yatra tatraiva näyuño vyayaù //71//
saàkértana-dhvanià çrutvä ye ca nåtyanti vaiñëaväù /
teñäà päda-rajaù-sparçät sadyaù pütä vasundharä //72//
tat-kértanaà bhaved yatra kåñëasya paramätmanaù /
sthänaà tac ca bhavet térthaà måtänäà tatra muktidam //73//
nätra päpäni tiñöhanti puëyäni susthiräëi ca /
tapasvinäà ca vratinäà vratänäà tapasäà sthalam //74//
vartate päpinäà dehe päpäni tri-vidhäni ca /
mahä-päpopapäpätipäpäny eva småtäni ca //75//
hantä yo vipra-bhikñüëäà yaténäà brahma-cäriëäà /
stréëäà ca vaiñëavänäà ca sa mahä-pätaké småtaù //76//
bhrüëä-ghnaç cäpi go-ghnaç ca çüdra-ghnaç ca kåta-ghnakaù /
viçväsa-ghäté viò-bhojé sa eva hy upapätaké //77//
agamyägamino ye ca sura-vipra-svahäriëaù /
atipätakinaç caite veda-vidbhiù prakértitäù //78//
kåñëa-saàkértna-dhyänät tan-mantra-grahaëäd aho /
mucyante pätakais tais taiù päpinas tri-vidhäù småtäù //79//
tapo-yajïa-kåté pütas tértha-snäta-vraté tathä /
bhikñur yatir brahma-cäré väna-prasthaç ca täpasaù //80//
pavitraù paramo vahniù supavitraà jalaà yathä /
ete sarve vaiñëavänäà kaläà närhanti ñoòaçém //81//
viñëu-pädodakocchiñöaà bhuïjate ye ca nityaçaù /
paçyanti ca çilä-cakraà püjäà kurvanti nityaçaù //82//
jévan-muktäs ca te dhanyä hari-däsäç ca bhärate /
pade pade 'çvamedhasya präpnuvanti phalaà dhruvam //83//
nahi teñäà paräbhütäù puëyavanto jagat-traye /
teñäà ca päda-rajasä térthaà pütaà tathä dharä //84///
teñäà ca darçanaà sparçaà väïchanti munayaù suräù /
puruñäëäà sahasraà ca pütaà taj-janma-mätrataù //85//

ity uktvä jagatäà dhätä tatra tüñëéà babhüva saù /
äçcaryaà menire çrutvä deväç ca munayas tathä //86//
etasminn antare tatra vidyä-dharyaù samägatäù /
gandharväç cäpi vividhä nanåtuù kinnarä jaguù //87//
rambhor vaçé ghåtäcé ca menakä ca tilottamä /
sudhämukhé pürëa-citté mohiné kalikä tathä //88//
campävaté candra-mukhé padmä padma-mukhéti ca /
etäç cänyäç ca bahvyaç ca çvaçvat susthira-yauvanäù //89//
båhan-nitamba-çroëékästanabhäraiù samänatäù /
éñaddhäsyäù prasannäsyäù kämärtäç ca samäyayuù //90//
veda-jïä mürtimantaç ca vedäç cätvära eva ca /
brähmaëä bhikñavaù siddhä yatayo brahma-cäriëaù //91//
samäyayus tathä mandä daiva-jïäù stuti-päöhakäù /
lakñmé sarasvaté durgä sävitré rohiëé ratiù //92//
tulasé påthivé gaìgä svähä ca yamunä tathä /
väruëé manasendräëé täù sarvä deva-yoñitaù //93//
muni-patnyaç ca gandharvyo harña-yuktäù samäyayuù /
aho mahotsavaà paramänanda-mänasäù /
viciträà ca brahma-sabhäà puñkaraà tértham äyayuù //94//

iti  çré-närada-païca-rätre jïänämåta-säre prathamaika-rätre
mahotsavärambho näma daçamo 'dhyäyaù

prathamaika-rätre ekädaço 'dhyäyaù

atha mahotsava-darçanam

çré-vyäsa uväca
atha gandharva-räjas tu bhagavän äjïayä vidheù /
saàgétaà ca jagau tatra kåñëa-räsa-mahotsavam //1//
susamaà tälamänaà ca sutänaà madhuraà çrutam /
véëä-mådaìga-muraja-yuktaà dhvani-samanvitam //2//
rägiëé-yukta-rägeëa samayoktena sundaram /
mädhuryaà mürcchnäyuktaà manase harña-käraëam //3//
vicitraà nåtya-ruciraà rüpa-veçam uttamam /
lokänuräga-béjaà ca näöyopayukta-hastakam //4//
dåñövä çrutvä suräù sarve munayaù sarva-yoñitaù /
mürcchäà präyuç ca sahasä cetanäà ca punaù punaù //5//
gopénäà vastra-haraëaà gopé-gaëa-viläpanaà /
täbhyo vastra-pradänaà ca saàmänaà varadänakam //6//
kätyäyané-vrataà cäpi vipra-däränna-bhojanam /
mahendra-darpa-püjädi bhaïjanaà çaila-püjanam //7//
punaç ca çuçruvuù sarve çré-våndävana-varëanam /
saàpräpuç ca punar mürcchäà punaù präpuç ca cetanäm //8//
tasmai dadau puro brahmä vahni-çuddhäàçukaà param /
paraà çubhäçér-vacanaà yat tan-mänasa-väïchitam //9//
amülya-ratna-nirmäëaà cäru-kuëòäla-yugmakam /
maëéndra-sära-mukuöaà paraà ratnäìguréyakam //10//
sugandhi candanaà puñpaà sva-päda-reëum épsitam /
amülya-ratna-tilakaà ratna-bhüñaëam ujjvalam //11//
pratyekaà vastu ruciraà tad-yoñidbhyaç ca saàdadau /
viçvakarmä ca nirmäëa-maëià bhüñaëam uttamam //12//
pratyekaà çaìkha-sindüraà kastüré-yukta-candanam /
sakarpüraà ca tämbülaà ratnendra-sära-darpaëam //13//
maëi-nirmäëä-maïjoraà çveta-cämara-çobhanam /
manoyäyi rathaà divyaà ésvarecchä-vinirmitam //14//
muktä-mäëikya-hérendrair maëéndraiç ca pariñkåtam /
sad-ratna-mälä-jälaiç ca çveta-cämara-darpaëaiù //15//
suçobhitaà ca parito lakñaiù sundara-mandiraiù /
maëi-mänikya-héräòhyaà sad-ratna-kalaçojjvalam //16//
sahasra-cakra-saàsaktaà yojanäyata-sammitam /
dhanur lakñocchritaà caiva sahasräçvena yojitam //17/
etad eva dadau brahmä prahåñöas tuñöa eva ca /
çambhus tuñöo dadau håñöo hari-bhaktià ca niçcaläm //18//
jïänam adhyätmikaà caiva yoga-jïänaà sudurlabham /
nänä-janma-småti-jïänaà naipuëyaà sarva-siddhiñu //19//
hareç carcävidhänaà ca stavanaà püjanaà tathä /
mäëikya-hérähäraà ca ratna-lakñaà sudurlabham //20//
näga-häraà dadau çeño nägendramauli-maëòanam /
näga-kanyä-çataà caiva vara-bhüñaëa-bhüñitam //21//
nägebhyaç cäbhyaà nityaà hisra-jantubhya eva ca /
nåpälaya-gati-jïänaà  sarva-loka-vilokanam //22//
nirvighnatvaà dadau tasmai vighn-räjaç ca saàsadi /
sudurlabhaà päda-padma-yugma-reëum abhépsitam //23//
amülyaà ca nirupamaà gréñma-sürya-prabhopamam /
maëi-räjaà sudéptaà ca triñu lokeñu durlabham //24//
sarvatra vijayaà caiva väïcchitaà nirmalaà yaçaù /
saàgéta-vidyä-vijïänaà tan-naipuëyaà manoharam //25//
lakña-svarëaà dhaneçaç ca  däsänäà ca çataà çatam /
dharmaù kértimayéà mäläà skando dhairyaà dadau tathä //26//
viñaya-jérëäpaharaëaà dadau dhanvantarir manum /
süryaù syamantaka-maëià svarëä-bhäräñöakaprasum //27//
candraù çvetäçva-ratnaà ca hy amülyam uttamaà dadau /
vahni-çuddhäàçuka-yugaà dadau vahniç ca saàsadi //28//
upendro ratna-koöià ca tad evendro dadau purä /
véëä-çilpaà viçvakarmä varuëaç ca maëi-srajam //29//
smaraù çåìgära-naipuëyaà vérya-stambhanam eva ca /
käma-sandépanaà jïänaà käminé-prema-mürchanam //30//
käminé-vaça-gaà çilpaà rati-tattvaà dadau tathä /
päpa-dähana-mantraà ca ratna-chatraà saméraëaù //31//
yamaç ca dharma-tattvaà ca naraka-träëa-käraëam /
vasavaç ca vasün divyän rudras tebhyo 'bhayaà dadau //32//
madhu-pätraà sudhä-pätraà jayanto nalaküvaraù /
çukla-puñpaà çukla-dhänyaà päda-reëum abhépsitam //33//
manobhiräà manuyo dadau tasmai çubhäçiñam /
lakñméç ca paramaiçvaryaà bhäraté häram uttamam //34//
ratna-mäläà dadau durgä sarvaträbhayam épsitam /
tat-patnébhyaç ca ratnäni sindüräbharaëäni ca //35//
kréòä-padmaà rohiné ca ratiù sad-ratna-darpaëam /
tulasé cätulaà mälyaà divyaà vasu vasundharä //36//
gaìgä ca vipulaà puëyaà svähä sad-ratna-päçakam /
yamunä jalajaà padmam amlänaà särvakälikam //37//
väruëéà väruëé tuñöä ratna-pätraà çacé dadau /
manasä pradadau tasmai nägänäà mauli-maëòanam //38//
gandharväç cäpi tat-patnyaù sva-çilpaà pradadus tathä /
paramänanda-yuktäç ca muni-patnyaù çubhäçiñam //39//

iti  çré-närada-païca-rätre jïänämåta-säre prathamaika-rätre
mahotsava-darçanaà näma ekädaço 'dhyäyaù

prathamaika-rätre dvädaço 'dhyäyaù

çuka uväca
mahotsave suniñpanne dänasyottara-kälataù /
kià babhüva rahasyaà ca tan mäà vyäkhyätum arhasi //1//

çré-vyäsa uväca
saàpräpya dänaà devänäà gandharvaç copavarhaëaù /
teñäà ca purato bhaktyä vidayäm äsa vai sadä //2//
çrutvä tad vacanaà brahmä tam uväca ca saàsadi /
çambhunä ca samälocya brahmoväca vidhätä jagatäm api //3//
mathurä-gamanaà caiva kåñëasya paramätmanaù /
viläpaà gopa-gopénäà çrävayäsmäàç ca sämpratam //4///
mahotsavaà kuru punaù çåëvantu munayaù suräù /
gäyantu täç ca saàgétaà nåtyantv apsaräà gaëäù //5//
brahmaëaç ca vacaù çrutvä nanåtyuç cäpsarogaëäù /
cakrus täù sarasaà gétaà vidyädharyaç ca saàsadi //6//
mäyinäà caiva pravaro gandharvaç copavarhaëaù /
jagau sandhäna-bhävena mathurä-gamanaà hareù //7//
viläpaà gokula-sthänäà çrutvä vipräù surädayaù /
mürcchäà präpuç ca rurudur dadur dänaà punaù punaù //8//
gopénäà virahäläpair mürcchitaç copavarhaëaù /
visvareëa vitanät tu täla-bhaìgo babhüva ha //9//
tat täla-bhaìgaà vijïäya deväç ca munayas tathä /
cukupuù sahasä sarve nirgatäs tan mukhägnayaù //10//
tad dåñövä sahasä bhéto gandharvaç copavarhaëaù /
sasmära kåñëaà svabhéñöaà paramätmänam éçvaram //11//
dadåçuù småti-mätreëa tat-tejo nabhasi sthitam /
stambhitä devatäù sarväçi-cakra-puttalikä yathä //12//
stambhitä vahnayaù sarve munayaç ca vijåmbhitäù /
hari-småtiç cäbhayadä çubhadä vighna-näçiné //13//
dadåçur devatäù sarväù munayaç cäpi yoñitaù /
gandharväç ca tathaivänye tejo dåçyaà sukha-pradam //14//
paraà kuïjïaöikäkäraà koöéndu-kiraëa-prabham /
yojanäyata-vistérëaà susnigdhaà sumanoharam //15//
tat tejo 'bhyantare sarve dadåçü ratham uttamam /
gavyütimänaà vistérëaà dhanuñ-koöi-samucchritam //16//
çvetäçvänäà ca cakräëäà sahasreëa samävåtam /
amülya-ratna-racitam éçvarecchä-vinirmitam //17//
nänä-citra-viciträòhyaà manoyäyi mamoharam /
muktämäëikya-parama-hérähärair viräjitam //18//
ratna-darpaëa-lakñaiç ca tri-lakñaiù çveta-cämaraiù /
vahni-çuddhäàçukänäà ca tri-lakñaiù pariçobhitam //19//
tri-koöibhiç ca jvalitaà kréòä-sundara-mandiraiù /
pärijäta-prasünänäà mandaräëäà manoharaiù //20//
mäläjälais tri-lakñaiç ca mälaténäà ca maëòitam /
evaàbhütaà rathaà dåñövä dadåçus te tad-anantare //21//
madhya-koñöhäbhyantare ca kiçoraà çyäma-sundaram /
vahni-çuddhäàçukenaiva péta-varëena çobhitam //22//
ratna-keyüra-valaya-ratna-maïjéra-raïjitam /
ratna-kuëòala-yugmena gaëòa-sthala-samujjvalam ///23//
éñaddhäsya-prasannäsyaà nityopäsyaà suräsuraiù /
candanokñita-sarväìgaà mälaté-mälya-maëòitam //24//
maëinä kaustubhendreëa gaëòa-sthala-vibhüñitam /
paraà pradhänaà paramaà paramätmänam éçvaram //25//
stutaà brahmeça-çeñaiç ca rädhä-vakñaù sthala-sthitam /
vedänirvacanéyaà ca svecchämayam anéçvaram //26//
nityaà nityaà nirguëaà ca jyoti-rüpaà sanätanam /
prakåteù param éçänaà bhaktänugrahakätaram //27//
koöi-kandarpa-lävaëya-lélä-dhäma-manoharam /
mayüra-puccha-cüòaà ca varaà vaàçé-dharaà paraà //28//
dåñövä tam adbhutaà rüpaà tuñöäva kamalodbhavaù /
gaëeçaù çeñaù çambhuç ca tad-anye munayaù suräù //29//

brahmoväca
paraà brahma paraà dhäma paramätmänam éçvaram /
vande vandyaà ca sarveñäà sarva-käraëa-käraëam //30//
sarveçvaraà sarva-rüpaà sarvädyaà sadbhir éòitam /
vedävedyaà ca vidvadbhir na dåñöaà svapna-gocare //31//

çré-mahädeva uväca
siddha-svarüpaà siddhädyaà siddha-béjaà sanätanam /
prasiddhaà siddhidaà çäntaà siddhänäà ca guror gurum //32//
vande vandyaà ca mahatäà parät parataraà vibhum /
svätmä-rämaà pürëa-kämaà bhaktänugrahakätaram //33//
bhakti-priyaà ca bhakteçaà sva-bhakti-däsyadaà param /
sva-pada-pradam ekaà ca dätäraà sarva-sampadäm //34//

ananta uväca
vakträëäà ca sahasreëa kià vä staumi çruti-çrutam /
koöibhiù koöibhir vaktraiù ko vä stotuà kñamaù prabho //35//
kim u stoñyati çambhuç ca païca-vaktreëa väïcchitam /
kartä caturëäà vedänäà kià stoñyati catur-mukhaù //36//
ñaò-vaktro gaja-vaktraç ca deväç ca munayo 'pi vä /
vedä vä kià veda-vidaù stuvanti prakåteù param //37//
vedänirvacanéyaà ca vedä nirvaktum akñamäù /
veda-vijïäta-väkyena vidväàsaù kià stuvanti tam //38//

çré-gaëeça uväca
mürkho vadati viñëäya budho vadati viñëave /
nama ity evam artham ca dvayor eva samaà phalam //39//
yasmai dattaà ca yaj jïänaà jïäna-dätä hariù svayam /
jïänena tena sa stauti bhäva-grähé janärdanaù //40//
eka-vaktro 'neka-vaktro mürkho vidvän sva-karmaëä /
adhané ca dhané väpi saputro väpy aputrakaù //41//
karmaëä param éçaà ca stotuà ko väpy anuttamam /
yathä-çakti stutiù püjä vandanaà smaraëaà hareù //42//
saàkértanaà ca bhajanaà japanaà buddhy-anukramam /
kurvanti santo 'santaç ca santataà paramätmanaù //43//

kärtikeya uväca
sarväntarätmä bhagavän jïänaà ca sarva-jévinäà /
jïänänurüpaà stavanaà santo naiva hasanti tam //44//
bhaveñu tri-vidho loko 'py uttamo madhyamo 'dhamaù /
sarve sva-karma-vaça-gä niñekaù kena väryate //45//
sarveçvaraà ca saàvékñya sarvo vadati mat-prabhum /
mad-éçvarasya samatä sarveñu kiàkareñu ca //46//
bhajanti kecit çuddhäntaà paramätmänam éçvaram /
kecit tad-aàçäàçaà präpnuvanti krameëa tam //47//

dharma uväca
ahaà säkñé ca sarveñäà vidhinä nirmitaù purä /
vidhätuç ca vidhätä tvaà sarveçvaraà namo 'stu te //48//

devä ücuù
yaà stotum asamarthaç ca sahasräyuù svayaà vidhiù /
jïänädhidevaù çambhuç ca taà stotuà kià vayaà kñamäù //49//

vedä ücuù
kià jänémo vayaà ke väpy ananteçasya yo guëaù /
vayaà vedäç tvam asmäkaà käraëasyäpi kärakaù //50//

munayaù ücuù
yadi vedä na jänanti mähätmyaà paramätmanaù /
na jänémas tava guëaà vedänusäriëo vayam //51//

sarasvaty uväca
vidyädhidevatähaà ca vedä vidyädhidevakäù /
vedädhidevo dhätä ca tad-éçaà staumi kià prabho //52//

padmoväca
yat päda-padmaà padmeçaù çeñäç cänye suräs tathä /
dhyäyante munayo devä dhyäye taà prakåteù param //53//

sävitry uväca
sävitré veda-mätähaà vedänäà janako vidhiù /
tväm eva dhatte dhätaraà namämi tri-guëät param //54//

çré-pärvaty uväca
tava vakñasi rädhähaà räse våndävane vane /
mahä-lakñméç ca vaikuëöhe päda-padmärcane ratä //55//
çveta-dvépe sindhu-kanyä viñëor urasi bhü-tale /
brahma-loke ca brahmäëé veda-mätä ca bhäraté //56//
taväjïayä ca devänäm avirbhütä ca tejasi /
nihatya daityän devärén datvä räjyaà suräya ca //57//
tat-paçcäd dakña-kanyäham adhunä pärvaté hare /
taväjïayä hara-kroòe tvad-bhaktä prati-janmani //58//
näräyaëa-priyä çaçvat tena näräyaëé çrutau /
viñëor ahaà parä-çaktir viñëu-mäyä ca vaiñëavé //59//
ananta-koöi brahmäëòaà mayä sammohitaà sadä /
viduñäà rasanägre ca pratyakñaà hi sarasvaté //60//
mahä-viñëoç ca mätähaà viçväni yasya lomasu /
rämeçvaré ca sarvädyä sarva-çakti-svarüpiëé //61//
tad-räse dhäraëäd rädhä vidvadbhiù parikértitä /
paramänanda-pädäbjaà vande sänanda-pürvakam //62//
yat-päda-padmaà dhyäyante paramänanda-käraëam /
päda-padmeça-çeñädyä munayo manavaù suräù //63//
yoginaù santataà santaù siddhäç ca vaiñëaväs tathä /
anugrahaà kuru vibho buddhi-çaktir ahaà tava //64//

iti saàvåtaà stotraà yaù paöhet saàyataù çuciù /
ihaiva ca sukhaà bhuìkte yäty ante çré-hareù padam //65//
nivåtteñu ca vedeñu devéñu muni-puìgave /
upavarhaëa-gandharvaù stutià kartuà samudyataù //66//

atha gandharva-kåta-stotram 

gandharva uväca
vande nava-ghana-çyämaà péta-kauçeya-väsasam /
sänandaà sundaraà çuddhaà çré-kåñëaà prakåteù param //67//
rädheçaà rädhikä-präëa-vallabhaà vallavé-sutam /
rädhä-sevita-pädäbjaà rädhä-vakñaù-sthala-sthitam //68//
rädhänurägaà rädhikeñöaà rädhäpahåta-mänasam /
rädhädharaà bhavädhäraà sarvädhäraà namämi tam //69//
rädhä-håt-padma-madhye ca vasantaà santataà çubham /
rädhä-saha-caraà çaçvat rädhäjïä-pari-pälakam //70//
dhyäyante yogino yogät siddhäù siddheçvaräç ca yam /
taà dhyäye satataà çuddhaà bhagavantaà sanätanam //71//
sevante santataà santo brahmeça-çeña-saàjïakäù /
sevante nirguëaà brahma bhagavantaà sanätanam //72//
nirliptaà ca niréhaà ca paramätmänam éçvaram /
nityaà satyaà ca paraà bhagavantaà sanätanam //73//
yaà såñöer ädi-bhütaà ca sarva-béjaà parät param /
yoginas taà prapadyante bhagavantaà sanätanam //74//
béjaà nänävatäräëäà sarva-käraëa-käraëam /
vedävedyaà veda-béjaà veda-käraëa-käraëam //75//
yoginas taà prapadyante bhagavantaà sanätanam /

ity evam uktvä gandharvaù papäta dharaëé-tale //76//
nanäma daëòavad bhümau deva-devaà parät param /
iti tena kåtaà stotraà yaù paöhet prayataù çuciù //77//
ihaiva jévan-muktaç ca pare yäti paräà gatim /
hari-bhaktià harer däsyaà goloke ca nirämayaù /
pärñada-pravaratvaà ca labhate nätra saàçayaù //78//

iti  çré-närada-païca-rätre jïänämåta-säre prathamaika-rätre
gandharva-kåta-stotraà näma dvädaço 'dhyäyaù

prathamaika-rätre trayodaço 'dhyäyaù

çré-çuka uväca
stoträntare ca käle ca kià rahasyaà babhüva ha /
tan me kathaya bhadraà te bhagavan bhagavad-vacaù //1//

çré-vyäsa uväca
stoträntare ca käle ca gandharvaç copavarhaëaù /
uväca brahma-saàsadi bhagavantaà sanätanam //2//

sarvair devair ahaà çaptaç cädhunä deva-hetunä /
devänäm agni-puïjaç ca pradéptaç ca sumeruvat //3//
adhunä ca tvayi gate bhasmäsän mäà  kariñyati /
ato rakña jagannätha mäà samuddhartum arhasi //4//
tvad-aàça-çükareëaiva dharoddhäraù kåtaù purä /
hiraëyäkhyaà mahä-daityaà nihatya cävalélayä //5//
pädma-padmärcita-pade padme te çaraëägatam /
mäm anäthaà bhayäkräntaà rakña rakña suränalät //6//

gandharvasya vacaù çrutvä prahasya jagad-éçvaraù /
uväca çlakñëayä väcä brahmeço brahma-saàsadi //7//

atha gandharva-mokñaëam

çré-bhagavän uväca
gandharva-räja-pravara sthiro bhava bhayaà tyaja /
çubhäçrayasya bhaktasya bhayaà kià te mayi sthite //8//
sarvebhyo 'pi bhayaà nästi mad-bhaktänäm akarmaëäm /
janma-måtyu-jarä-vyädhi-bhayaà teñäà na vidyate //9//
man-mantropäsakaç caiva svatantro nitya-vigrahaù /
punar na vidyate janma mantra-grahaëa-mätrataù //10//
nästi käläd bhayaà tasya na niñekäd vidher api /
mantra-grahaëa-mätreëa mucyate sarva-karmaëaù //11//
man-mantro hi dehät päpaà koöi-janma-kåtaà ca yat /
sudépto jvalad-agniç ca tåëa-puïjaà dehäd yathä //12//
man-mantra-grahaëäd yogän man-näma-grahaëasya vä /
teñäà päpäni vepante koöi-janma-kåtäni ca //13//
yamas tan-näma-likhanaà düré-bhütaà karoti ca /
ante däsyaà ca labhate gatvä golokam uttamam //14//
yävad äyur bhramet tävat svatantro matta-kuïjaraù /
tataù päpäù phaläyante vainateyäd ivoragäù //15//
teñäà ca päda-rajasä sadyaù pütä vasundharä /
punäti sarva-térthäni dürato darçanäd api //16//
pütaç ca pavano vahnir jalaà ca tulasé-dalam /
pütäny eva hi térthäni gaìgädéni ca gäyana //17//
pütä suçélä dharmiñöhä suvratä stré pati-vratä /
man-mantropäsakäç caiva tebhyaù pütottamäù sadä //18//
mantropäsakänäà ca tértha-sthänaà vrataà suta /
çräddhaà dänaà püjanaà ca yathä carvita-carvaëam //19//
bhaktyä térthäni pütäni svataù püto hi vaiñëavaù /
tat tantraà ca tathä däna-malaà çräddhaà ca niñphalam //20//
çräddhasya sampradänaà ca kartuç ca puruña-trayam /
puruñäëäà çataà muktaà ko bhuìkte çräddha-vastu ca //21//
kecid evaà vadantéti pitå-lokärtham eva ca /
tad-viruddhaà ca te tuñöä mantra-grahaëa-mätrataù //22//
teñäà çubhäçiñaà karma naiva bhogäya kalpate /
devän na prabhaved vatsa siddha-dhänye yathäìkuraù //23//
säkñät karoti teñäà ca karma-müla-nikåntanam /
mantropäsakäd anye karma-bhogaà ca bhuïjate //24//
mayä svayaà pradattaç ca sva-mantraù puruñäya ca /
para-dväräd grähayitvä bhaktaà muktaà karomy aham //25//
mayä pradatta-mantraç ca purä måtyuïjayas tathä /
måtyuïjayäya goloke çuddha-sattva-guëäya ca //26//
punaù sanat-kumäräya dharmäya brahmaëe tathä /
kapiläya ca çeñäya gaëeçäya ca mahä-mate //27//
näräyaëarñaye caiva dharma-puträya dhémate /
punar mahä-viñëave ca viçväni yasya lomasu //28//
kälädhiñöhätå-deväya tasmai sarväntakäya ca /
upendräya ca kämäya bhågave 'ìgirase tathä //29//
sarasvatyai ca padmäyai rädhäyai virajä-taöe /
çavitryai viñëu-mäyäyai pärñadebhyaç ca putraka //30//
tubhyaà na datto mantro 'tra çrüyatäà tan nimittakam /
janiñyasi çüdra-yonau brahmaëo väkya-pälanät //31//
ity evaà kathitaà sarvaà gaccha vatsa yathä sukham /
dvädaçäbdäntare çüdra-yonau deväj janiñyasi //32//
païca-varñäbhyantare ca man-mantraà präpya viprataù /
daçäbdänte vapus tyaktvä brahma-putro bhaviñyasi //33//
man-mantraà punar eveti çambhu-vakträl labhiñyasi /

ity evam uktvä sarvätmä tatraiväntaradhéyata //34//
gandharvaù prayayau tasmäd yoñidbhiù saha putraka /
ity evaà kathitaà sarvaà pürva-våttäntam eva ca //35//

iti  çré-närada-païca-rätre jïänämåta-säre prathamaika-rätre
gandharva-mokñaëaà näma trayodaço 'dhyäyaù

prathamaika-rätre caturdaço 'dhyäyaù

çré-çuka uväca
prayäte rädhikä-näthe golokaà ca nirämayam /
babhüva kià rahasyaà ca gate gandharva-puìgave //1//

çré-vyäsa uväca
sarve deväç ca munayaù prayäte paramätmani /
sarve babhüvus te tüñëéà vayäàséva dinätyaye //2//
uväca çambhur brahmäëaà néti-sära-viçäradam /
jïänädhidevo bhagavän pariëäma-sukhaà vacaù //3//

çré-mahä-deva uväca
rakñitä yasya bhagavän kalyäëaà tasya santatam /
sa yasya vighna-kartä ca rakñituà taà ca kaù kñamaù //4//
småti-mätreëa nirvighnä ye ca kåñëa-paräyaëaù /
vighnaà kartuà ke samarthäs teñäà ca munayaù suräù //5//
kopägninäà sthalaà kutra stambhitänäà ca sämpratam /
devänäà ca munénäà ca kñaëenaiveçvarecchayä //6//
yadi tiñöhanti bhümau ca dagdha-çasyä vasundharä /
jale yadi tatas taptaà nañöhäste jala-jantavaù //7//
sthäle dahanti lokäàç ca våkñäàç ca pralayägnayaù /
vidhänaà kartum ucitam eñäà ca jagatäà vidhe //8//
tvam eva dhätä jagatäà pitä ca viñëur éçvaraù /
kälägni-rudraù saàhartä nedäné pralaya-kñamaù //9//
ete viñayiëaù sarve kåñëasya paramätmanaù /
äjïävahäç ca satataà dik-päläç ca dig-éçvaräù //10//
tasyaiväjïävaho dharmaù säkñé ca karmaëäà nåëäm /
bhramanti viñaye çaçvan mohitä mäyayä hareù //11//
ahaà na pätä na srañöä na saàhartä ca jévanäm /
nirlipto ' haà tapasvé ca harer ärädhanonmukhaù //12//
saàhära-viñayaà mahyaà çré-kåñëaç ca purä dadau /
datvä rudräya tad ahaà tapasyäsu rato hareù //13//
tad-arcanena dhyänena tapasä püjanena ca /
stavena kavacanenaiva näma-mantra-japena ca //14//
måtyuïjayo ' haà adhunä na ca käläd bhayaà mama /
kälaù saàharate sarvaà mäà vinä ca tatheçvaram //15//
purä sarvädi-sarge ca kasyacit srañöur eva ca /
bhälodbhaväç ca te rudräs teñv eko ' haà çaìkaraù //16//
kalpaç ca brahmaëaù päte laye präkåtike tathä /
sarve nañöä viñayiëo na bhaktäç ca yatheçvaraù //17//
asaàkhya-brahmaëaù pätaù kalpaç cäsaàkhya eva ca /
samatétaù kati-vidho bhavitä yä punaù punaù //18//
çré-kåñëasya nimeñeëa brahmaëaù patanaà bhavet /
tatra präkåtikäù sarve tiro-bhütäù punaù punaù //19//
na präkåto na viñayé nitya-dehé ca vaiñëavaù /
harer vareëämaro 'haà çivädhäras tatas tataù //20//
jala-plutaà ca viçvaughaà laye präkåtike dhruvam /
äbrahma-loka-paryantaà paraà kåñëälayaà vinä //21//
sarvä devyo vilénäç ca kåñëaù satyaà suniçcitam /
sarve pumäàso lénäç ca satye nitye sanätane //22//
ahaà kåñëaç ca prakåtiù pärñada-pravaro hareù /
nityaà nityä vidyamänä goloke ca nirämaye //23//
eka éço na dvitéya iti sarvädi-sargataù /
nahi naçyanti tad-bhaktäù prakåti-präkåte laye //24//
tasya bhaktottamänäà ca satataà smaraëena ca /
äyur-vyayo nahi bhavet kathaà måtyur bhaviñyati //25//
na väsudeva-bhaktänäm açubhaà vidyate kvacit /
teñäà bhaktottamänäà ca satataà smaraëena ca //26//
janma-måtyu-jarä-vyädhi-bhayaà näpy upajäyate /
atra kalpe bhavän brahmä vyavasthätä ca karmasu //27//
sthalaà kopänalänäà ca vidhänaà yad vidhe kuru /
çambhoç ca vacanaà çrutvä kampitaù kamaläsanaù /
sthalaà cakära vahnénäm äjïayä çaìkarasya ca //28//

brahmovaca
jvaras tri-pädas tri-çiräù ñaò-bhujo nava-locanaù /
bhasma-praharaëo raudraù käläntakayamopamaù //29//
bhave bhavatu sarvatra bhava-kopänalo 'dhunä /
präkåteñu ca deheñu vyäpäro 'sya mayä kåtaù //30//
mama kopänalaù çambho saàskåtägnir dvijasya ca /
bhave bhavatu sarvatra vyäpäro 'sya mayä kåtaù //31//
çeñasya kopa-vahniç ca çeñäsye 'stv adhunä çiva /
yato viçvaà ca pralaye dahed gomaya-piëòavat //32//
vahner mukhyänalo viçve vyavahärägnir éçvaraù /
bhvatv eva hi sarvatra sarveñäm upakärakaù //33//
dharmäsya-kopa-vahniç ca kåñëägniç ca bhavatv ayam /
adharmaà kurvatäà sarvaà dähanaà ca kariñyati //34//
sürya-kopänalaç cäyaà dävägniç ca vaneñu ca /
sthitir asya taroù skandhe tad-bhakñyäù paçu-pakñiëaù //35//
candra-kopänalo viçve käminäà virahänalaù /
dampatyor virahe çaçvad bhakñyati sma dvayos tanum //36//
indra-kopänalaù sadyo vajrägniç ca babhüva ha /
upendrasyänalaç caiva vidyud eva bhvatv ayam //37//
rudräëäm äsya-vahniç ca maholkägnir bhavatv ayam /
gaëeçägniù påthivyäà tu yathästhäne tu tiñöhati //38//
yatra tiñöhet tad uñaram evam evaà vidur budhäù /
skanda-kopänalaç caiva raëästrägnir babhüva ha //39//
kämetaräëäà devänäà munénäà ca mukhänalaù /
jagrähaurva-munis tatra tejasi brahmaëaù sutaù //40//
sva-dakñiëorau sa muniù saàsthäpya veda-mantrataù /
brahmaëaà ca namas-kåtya çaìkaraà tapase yayau //41//
kälena tasmän niùsåtya samudre väòavänalaù /
sa babhüva purä putra paramaurvänalaù svayam //42//
kämägnim ulvaëaà dåñövä vicintya manasä vidhiù /
samälocya suraiù särdhaà munéndraiù saha saàsadi //43//
ajuhäva striyaù sarväù suvratäç ca pati-vratäù /
äyuyur yoñitaù sarväs tä ücuù kamalodbhavam //44//

striya ücuù
kim asmän brühi bhagavan çädhi naù karaväma kim /
älocya manasä sarvaà dehi bhäraà vayaà striyaù //45//

brahmoväca
gåhétvä madanägnià ca maithune sukha-däyakam /
viçve ca yoñitaù sarväù çaçvat-kämä bhavantu ca //46//

brahmaëaç ca vacaù çrutvä kopa-raktäsya-locanaù /
tam ücuù yoñitaù sarvä bhayaà tyaktvä ca saàsadi //47//

striya ücuù 
dhik tväà jagad-vidhià vyarthaà cakära parameçvaraù /
apüjyo mohiné-çäpät putra-çäpena sämpratam //48//
gåhétvä madanägnià ca puruñäç ca tathä striyaù /
nityaà dahanti satataà västavaà duùsahaà param //49//
tad-eka-bhägaù puruñe tri-bhägaç cäpi yoñiti /
tena dugdhäù striyaù sarväç cäsmäkam apareëa kim //50//
samarpaëaà cet puruñe yad yasmäsu smaränalaù /
bhasmé-bhütaà kariñyämo rakñitä ko bhavet tava //51//

pati-vratä-vacaù çrutvä tam uväca çivaù svayam /
hitaà satyaà niti-säraà pariëäma-sukhävaham //52//

atha kulaöotpattiù

çré-mahä-deva uväca
tyaja dvandvaà mahä-bhäga suvratäbhiù  sahädhunä /
pati-vratänäà tejaç ca sarvebhyaç ca paraà bhavet //53//
nirmäëaà kuru devendra kåtyäà stré-jätim éçvara /
tasyai dehi duùkha-béjaà käma-kopänalaà param //54//

çaìkarasya vacaù çrutvä satvaraà jagatäà vidhiù /
sasåje tat-kñaëaà mürtià stré-rüpäà sumanoharäà //55//
aho rüpam aho veçam aho asyä navaà vayaù /
aho cakñuù kaöäkñaà ca munénäà mohayan manaù //56//
aho kaöhinaà cäru stana-yugmaà suvartulam /
vicitraà kaöhinaà sthülaà çroëi-yugmaà ca sundaram //57//
nitamba-yugmaà valitaà cakräkäraà sukomalam /
çveta-campaka-varëäbhaà sarvävayam épsitam //58//
çarat-pärvaëa-koöéndu-vinindäsyaà suçobhanam /
éñaddhäsya-prasannäsyaà vastreëäcchäditaà mudä //59//
vapuù sukomalam cälaà näti-dérghaà na vakharam /
vahni-çuddhäàçukaà ratna-bhüñaëair bhüñitaà sadä //60//
däòimba-kumudäkäraà sändraà sindüra-sundaram /
kastüré-vindunä särdhaà snigdha-candana-vindubhiù //61//
pakva-bimba-phaläkäram adha-rauñöha-puöaà param /
danta-paàkti-yugaà caiva däòimba-béja-sannibham //62//
sucäru kavaré-bhäraà mälaté-mälya-maëòitam /
tasyai dadau ca kämägnià dåñövä täà kamalodbhavaù //63//
dåñövä sä candra-rüpaà ca kämonmattä vicetanä /
kåtvä kaöäkñaà smeräçyä mäà bhajasvety uväca sä //64//
saspitaù prayayau candro lajjayä ca sabhä-talät /
kämaà dåñövä ca cakame kämärtä sä gata-trapä //65//
dudräva kämas tasmäc ca tat-paçcät sä dadhäva ca /
jahasur devatäù sarvä munayaç cäpi saàsadi //66//
lajjitä yoñitah sarväs täà värayitum akñamäù /
sarve cakruù paréhäsaà stré-vargaà çaìkarädayaù //67//
kämaà na labdhvä sä ca stré nivåtyägatya saàsadi /
tam açviné-kumäraà cäpy uväca sura-sannidhau //68//

kåtyä-käminy uväca
mäà bhajasva raveù putra priyäà rasavatéà mudä /
çåìgäre sukhadäà çäntäà paräà kämäturäà varäà //69//
tvayä çärdhaà bhramiñyämi sundare gahane vane /
rahasi rahasi kréòäà kariñyämi diväniçam //70//
madhu-pänaà ca däsyämi väsitaà cämalaà jalam /
sakarpüraà ca tämbülaà bhoga-vastu manoharam //71//
çayyäà manoramäà kåtvä sapuñpa-candanärcitäm /
bhagavantaà kariñyämi puñpa-candana-carcitam //72//

kumära uväca
vacanaà vada väme mäm ätmano hådayaìgama /
vihäya kapaöaà känte kapaöaà dharma-näçanam //73//
stré-dharmaà stré-manas-kämaà stré-svabhävaà ca kédåçam /
tad-äcäraà kati-vidhaà tan mäà vyäkhyätum arhasi //74//

açvinéja-vacaù çrutvä kämärtä tam uväca sä /
kämärtänäà kva lajjä ca kva bhayaà mänam eva ca //75//

atha kulaöä-svabhäva-kathanam 

käminy uväca
sthänaà nästi kñaëaà nästi nästi düté tad uttamä /
tenaiva yuvaténäà ca satétvam upajäyate //76//
suveçaà kämukaà dåñövä käminé madanäturä /
tad rätraà ca pulakitaà yonau kaëòüyanaà paraà //77//
vicetanä bhavet sä ca käma-jvara-prapéòitä /
sarvaà tyajati tad-dhetoù putraà käntaà gåhaà dhanam //78///
labdhvä yuvänaà puruñaà deça-tyägaà karoti sä /
tad-uttamaà punar labdhvä taà tyajet sä kñaëena ca //79//
viñaà dätuà samarthä sä sväminaà guëinäà varam /
mlecchaà yuvänaà sampräpya sarvasvaà dätum utsukä //80//
tyajet kula-bhayaà lajjäà dharmaà bandhuà yaçaù çriyam /
sampräpya rati-çüraà ca yuvänaà suratonmukham //81//
sudåçyaà sundara-mukhaà çaçvan-madhuritaà vacaù /
hådayaà kñura-dhäräbhaà ko vä jänäti tan-manaù //82//
vidyucchaöä jale rekhä cästhirä ca yathämbare /
tathästhirä ca kulaöä-prétiù svapnaà ca tad-vacaù //83//
kulaöänäà na satyaà ca na ca dharmo bhayaà dayä /
na laukikaà na lajjä syäj jära-jintä nirantaram //84//
svapne jägaraëe caiva bhojane çayane sadä /
nirantaraà käma-cintä järe sneho na cänyataù //85//
kulaöä nara-ghätibhyo nirdayä duñöa-mänasäù /
järärthe ca sutaà hanti bändhavasya ca kä kathä //86//
na hi vedä vidanty evaà kulatä-hådayaìgamam /
kathaà deväs ca munayaù santo jänanti niçcayam //87//
rati-çüraà priyaà dåñövä kñéraà ghåtam iväcaret /
gate vayasi jérëaà taà viñaà dåñövä tyajet kñaëät //88//
na viçvaseyus täà duñöo tasmät santo hi santataà /
na ripuù puruñäëäà ca duñöa-strébhyaù paro bhuvi //89//
viñaà manträd upaçamaà jaläd vahniç ca niçcitaà /
agneç ca kaëöhakocchannaà durjanaù stavanäd vaçaù //90//
lubdho dhanena räjä ca sevayä satataà vaçaù /
miçraà svaccha-svabhävena bhayena ca ripur vaçaù //91//
ädareëa vaço vipro yauvaté prema-bhärataù /
bandhur vaçaù samatayä guruù praëatibhiù sadä //92//
mürkho vaçaù kathäyäà ca vidvän vidyä-vicärataù /
na hi duñöä ca kulaöä puàsaç ca vaçagä bhavet //93//
sva-kärye tat-parä çaçvat prétiù käryänurodhataù /
na sarvasya vaçé-bhütä vinä çåìgäram ulvaëam //94//
na prétyä na dhanenaiva na stavän na sevayä /
na präëa-dänato veçyä vaçé-bhütä bhavet kñaëam //95//
ähäro dvi-guëas täsäà buddhis täsäà catur-guëä /
ñaò-guëä mantraëä täsäà kämaç cäñöa-gunaù småtaù //96//
çaçvat-kämä ca kulaöä na ca tåptiç ca kréòayä /
haviñä kåñëa-vartmeva bhüya eväbhivardhate //97//
diväniçaà ca çåìgäraà kurute tat-pumän yadi /
na tåptiù kulaöänäà ca pumäàsaà grastum icchati //98//
nägnis tåpyati käñöhänäà näpagänäà mahodadhiù /
näntakaù sarva-bhütänäà näsäà tåpyati sampadäm //99//
na çreyasäà manas tåptaà väòavägnir na päthasäm /
vasundharä na rajasäà na puàsäà kulaöä tathä //100//
ity evaà kathitaà kiàcit  sarvaà vaktuà ca nocitam /
lajjä béjaà yoñitäà ca nibodha bhäskarätmaja //101//

çrutvä ca kåtyä-stré-väkyaà  jahasur munayaù suräù /
cukupur yoñitaù sarväù padmädyä lajjitäù suta //102//
lajjä-natänanä lakñmér niryayau deva-maëòalät /
tat paçcät pärvaté särdhaà sarasvatyä natänanä //103//
sävitré rohiné svähä väruëé ca ratiù çacé /
sarvä babhüvur ekatra pracakrur mantraëäà ca täù //104//
kåtyä-striyaù samähüya tä ücuç ca krameëa ca /
rodhayäm äsur iñöäà täà sugopyäà api yoñitaù //105//
tasyä mukhe dadau hastaà suçélä kamalälayä /
salajjitä bhava sute çäntä ceti çubhäçiñam //106//
sarasvaté dadau tasyai cäbhimänaà ca dhairyatäm /
maukharyaà vävadükatvaà mantraëäm ätma-rakñaëam //107//
sävitré ca dadau tasyai sauçélyaà cätidurlabham /
ätma-saàgopanaà caiva gämbhéryaà kulato bhayam //108//

pärvaty uväca 
dhik tväà sva-bhäva-kulaöäà lajjitä bhava sundari /
sva-mänaà gauravaà rakña hy asmäkaà ca smarätura //109//
jani labha påthivyäà ca käya-vyühaà vidhäya ca /
puàsäm añöa-guëaà kämaà labhasva ca påthak pråthak //110//
lajjäà catur-guëäà cäpi dviguëäà dhairyatäà tathä /
abhogecchadhame  gaccha düraà gaccha mamäntikät //111//
puàsäà ca dvi-guëaù kämo västavéëäà ca yoñitäm /
lajjä cäñöa-guëä cäpi dhairyatä ca catur-guëä //112//
kula-dharmaù kula-bhayaà sauçélyaà mänam ürjitam /
çaçvat tiñöhatu puàsy eva stréñu ca mamäjïayä //113//
yasmät sadasi sarvebhyo lajjä-hénaù surädhamaù /
stré-sva-bhävaà ca papraccha yajïa-bhäk na bhavet tataù //114//
adya-prabhåti viçveñu nägrähyaà päpa-saàyutam /
cikitsakänäà viduñäà na bhakñya mamäjïayä //115//

ity evam uktvä prayayur devyaç ca sarva-yoñitaù /
deväç ca munayaç cäpi ye cänye ca samägataù //116//
deväç ca munayaç cäpi ye cänye sarvataù suta /
pati-vratäëäà stréëäà ca lajjä béja-svarüpiëé //117//

iti çré-närada-païca-rätre jïäëämåta-säre prathamaika-rätre
kulaöottpatir näma caturdaço 'dhyäyaù

prathamaika-rätre païcadaço 'dhyäyaù

gate niyamite käle gandharvaç copavarhaëaù /
sva-yogena jahau dehaà bhärate präktanäd aho //1//
sa jajïe çudra-yonau ca pituù çäpena ca daivataù /
viñëu-prasädaà bhuktvä ca babhüva brahmaëaù sutaù //2//
vimuktas täta-çäpena  sampräpya jïänam uttamam /
prati-janma-småtis tasya kåñëa-mantra-prasädataù //3//
pituù sakäçäd ägatya sampräpa candra-çekharät /
çré-kåñëa-mantram atulaà svarga-mandäkiné-taöe //4//
svarga-mandäkiné-téräd guruëä çaìkareëa ca /
sahitaù prayayau türëaà pärvaté-sannidhänataù //5//
uväsa tatra çambhuç ca näradaç ca mahä-muniù /
pärvaté bhadra-kälé skando gaëa-patiù svayam //6//
mahä-kälaç ca nandé ca véra-bhadraù pratäpavän /
siddhä maharñayaç ca munayaù sankädayaù //7//
yogéndrä jïäninaù sarve samücuù çambhu-saàsadi /
yat stotraà kavacaà dhyänaà subhadräya ca känane //8//
näräyaëarñi-bhagavän brähmaëäya dadau purä /
püjä-vidhänaà yad yac ca puraç-caraëa-pürvakam //9//
tad eva bhagavän çambhuù pradadau näradäya ca /
uväca çambhuà devarñir yoginäà ca guror gurum /
pärvaté-sannidhau tatra näradaç ca mahä-muniù //10//

bhagavan sarva-dharma-jïa sarva-jïa sarva-käraëa /
sad yat påñöaà mayä pürvaà tan mäà vyäkhyätum arhasi //11//
yad yat påñöaà tvayä brahman pratyekaà ca krameëa ca /
punaù praçnaà kuru mune çåëvantu mat-sabhäsadaù //12//
ädhyätmikaà ca yaj jïänaà vedänäà säram uttamam /
jïänaà jïäniñu säraà yat kåñëa-bhakti-pradaà çubhaà //13//
nirväëa-muktidaà jïänaà karma-müla-nikåntanam /
tat-siddhi-yogän muktiç ca yoginäm api väïcchitam  //14//
saàsära-viñayaà jïänaà çaçvat sammoha-veñöitam /
äçramäëäà samäcäraà teñäà dharma-pariñkåtam //15//
caturëäà varëanäà vidhänäà maheçvara /
bhikñüëäà vaiñëavänäà ca yaténäà brahma-cäriëäm //16//
väna-prasthäçramäëäà ca paëòitänäà tathaiva ca /
pati-vratänäà yad yac ca çré-kåñëa-püjanaà ca yat //17//
yat stotraà kavacaà mantraà puraç-caraëam épsitam /
särvähnikam abhéñöaà ca vipäkaà karma-jévinäm //18//
saàsära-väsanä-baddhaà lakñaëaà prakåtéçayoù /
tayoù paraà vä yad brahma tasyävatära-varëanam //19//
kas tat kalävatérëaç ca kas tad-aàçaç tathaiva ca /
paripürëatamaù kaç ca kaù pürëaù kaù kaläàçakaù //20//
kasya värädhane çambho kià phalaà kià yaças tathä /
aìgäìginor bheda-phalaà vistérëaà nirapekñakam //21//
näräyaëarñi-kavacaà subhadra-brähmaëäya ca /
yad dattaà kià tad deveça tad-ärädhyaç ca kaù suraù //22//
ati-saàgopanéyaà ca kavacaà paramädbhutam /
sudurlabhaà ca viçveñu noktaà mäà brahmaëä purä //23//
sanat-kumäro jänäti noktaà tena purä ca mäm /
mayä jïänam anäpåñöaà yad yaj jänäsi maìgalam //24//
veda-säram anupamaà karma-müla-nikåntanam /
tan me kathaya bhadreça mäm evänugrahaà kuru //25//
apürvaà rädhikäkhyänaà vedeñu ca sudurlabham /
puräëeñv itihäse ca vedäìgeñu sudurlabham //26//
guroç ca jïänodigaraëät jïänaà syän mantra-tantrayoù /
tat tantaà sa ca mantraù syät kåñëa-bhaktir yato bhavet //27//
jïänaà syäd viduñäà kiàcid veda-vyäkhyänataù prabho /
veda-käraëa-püjyaç tvaà jïänädhiñöhätå-devatä //28//
tasmäd bhavän paraà jïänaà vada veda-vidäà vara /
mäà bhaktam anuraktaà ca çaraëägatam éçvara //29//

näradasya vacaù çrutvä yoginäà ca guror guruù /
bhagavatyä sahälocya jïänaà vaktuà samudyataù //30//
ity evaà kathitaà sarvaà pürväkhyänaà manoharam /
hari-bhakti-pradaà sarvaà karma-müla-nikåntanam //31//

iti çré-närada-païca-rätre jïänämåta-säre
prathamaika-rätre païcadaço 'dhyäyaù

samäptaç cedaà närada-païca-rätraika-rätram